So sánh sản phẩm
Tin tức mới

Tính chân thật trong ảnh Báo chí

15:51:38 30-09-2020
NAĐSO - Tính chân thật hay còn gọi tính hiện thực, hoặc tính tài liệu, là một trong những đặc tính quan trọng bậc nhất của nhiếp ảnh, đặc biệt hiện nay khi mà kỹ thuật số ngày càng hoàn thiện, phần mềm chỉnh sửa hình ảnh đã đạt được trình độ tinh xảo, thì tính chân thật trong ảnh nói chung và ảnh báo chí nói riêng càng đóng một vai trò cực kỳ trọng yếu.

Như chúng ta đều biết, máy ảnh là một phương tiện ghi hình ảnh cụ thể trực tiếp, chính xác và hình ảnh là sự phản quang của đối tượng được định hình trên phim, thẻ nhớ và giấy ảnh. Vì vậy bất cứ một tấm ảnh nào cũng là hình ảnh cụ thể, riêng biệt của một thực thể khách quan, được hoàn thiện bởi một quá trình chuyển hóa quang học, vật lý và hóa học.

Chính nhờ những yếu tố kỹ thuật đó của nhiếp ảnh mà có sự giống nhau giữa ảnh và vật chụp. Mặt khác, nhiếp ảnh không thể và không bao giờ phản ánh được cái hư vô, cái trừu tượng, cái phi vật chất. Nói rõ hơn, nhiếp ảnh chỉ ghi được cái nhìn thấy, sờ thấy.

Cuộc ném bom của không quân Israel xuống ngoại ô Beirut, thủ đô Lebanon.
Ảnh: Adnan Hajj (hãng Reuters)
 
     

Ảnh trái: Đã qua chỉnh sửa, tác giả dùng phần mềm photoshop cho khói nhiều hơn và đen hơn, các toà nhà không bị cháy quanh đó cũng bị chỉnh cho đen đi, làm cho cảnh ném bom rùng rợn hơn. Mục đích nhấn mạnh vào sự tàn phá do chiến tranh, tố cáo tội ác của Israel.

Ảnh dưới: Bức ảnh chụp thực, tuy có khói nhưng ít. Số lượng nhà và diện tích vùng bị ảnh hưởng cũng nhà nhỏ hơn rất nhiều so với ảnh đã qua chỉnh sửa.

Nhưng cũng cần khẳng định rằng, những cái nhìn thấy, sờ thấy mà nhà nhiếp ảnh ghi được thành hình ảnh, chưa hẳn đã mang tính hiện thực. Cần hiểu rằng, hiện thực là những gì tồn tại khách quan, thường xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Chẳng hạn, bức ảnh “Nguyện cầu” của Hoàng Trung Thủy mô tả một em bé, tay đeo thánh giá đứng đánh trần, cầu nguyện trước một lò gạch đã bỏ hoang phế là điều vô nghĩa không có trong thực tế. Hay bức ảnh “Biển kết hoa” của Trần Vĩnh Nghĩa, chụp người diêm ngư đang thu hoạch muối. Mặc dầu bức ảnh được nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, nhưng rõ ràng đây là hình ảnh giả tạo, tác giả đã bố trí tạo nên một cảnh thu hoạch muối khá kỳ lạ, không thể nhìn thấy ở các ruộng muối nước ta dọc theo bờ biển từ Móng Cái đến Cà Mau, Kiên Giang.

Điều này cho thấy, nhiếp ảnh phụ thuộc rất lớn vào nhân sinh quan của người chụp. Bởi nhiếp ảnh không chỉ tuân theo nguyên tắc kỹ thuật mà còn phải tuân theo quy tắc của cái đẹp… Và người sáng tạo ra cái đẹp lại xuất phát từ quan điểm nghệ thuật vì nghệ thuật thì cái đẹp đó trở thành vô nghĩa, không mang đến cho công chúng một vẻ đẹp vốn có trong cuộc sống thường nhật. Đó chính là trường hợp của “Biển kết hoa” và “Nguyện cầu”.

Việc mô tả hiện thực được coi là cơ sở của phạm vi hoạt động ảnh báo chí. Ảnh báo chí trước hết phải là ảnh tài liệu, nó không phải là ảnh nghệ thuật thuần túy, nhưng không hề mảy may làm giảm giá trị xã hội của ảnh báo chí. Ngược lại càng xác định vững chắc hơn bản chất độc đáo của nó như: Tính chân thật, tính thời sự và tính hiện thực. Đặc biệt, sự thật trong ảnh báo chí là sự thật tuyệt đối, là nguyên hình nguyên trạng, không bị một nguyên nhân chủ quan nào chi phối, tác động. Bức ảnh như vậy được coi là ảnh báo chí, còn gọi là bức ảnh tư liệu, nó là “văn bản gốc hoặc chính thức được sử dụng để làm căn cứ bằng chứng hoặc nhân chứng. Theo nghĩa rộng nhất nó còn là tất cả những gì được viết như sách vở và tài liệu mang lượng thông tin đáng tin cậy”.
 


 Tác Phẩm: Biển kết hoa
Tác giả: Trần Vĩnh Nghĩa
 

Như vậy, để đảm bảo giá trị tư liệu của ảnh báo chí đòi hỏi phóng viên ảnh phải luôn tôn trọng sự thật. Tuyệt đối không được dùng kỹ thuật để thêm hoặc bớt làm méo mó sự kiện đang diễn ra. Đặc biệt, không được dàn dựng, sắp xếp, bố trí đối tượng làm thay đổi sự thực vốn có của nó. Cần để cho sự kiện diễn ra một cách tự nhiên, nhiệm vụ của phóng viên ảnh là ghi lại cho được những giây phút có sức biểu hiện cao nhất, có sức hấp dẫn nhất, chân thực nhất của dòng thác sự kiện.

Năm 1908, họa sĩ Henrri Matisse tuyên bố trong tạp chí “Công việc nhiếp ảnh” (Camera Work) rằng: “Nhiếp ảnh báo chí có khả năng cung cấp các tư liệu có giá trị nhất, về mặt này không một ai có thể tranh cãi được. Như vậy, bản thân ảnh báo chí đã có tác dụng như các tác phẩm nghệ thuật... Do đó, thuộc tính tư liệu của ảnh báo chí cũng đã bao hàm giá trị nghệ thuật rồi”.

Đã một thời, các phóng viên ảnh chúng ta đã mang đến cho công chúng những bức ảnh thời sự nóng hổi, có sức cuốn hút người xem với những hình ảnh nổi tiếng: “Tải đạn” của Lê Chí Hải; “Chiếm căn cứ Đầu Mầu” của Đoàn Công Tính;  “Chạy đâu cho thoát” của Mai Nam ; “Nhằm thẳng quân thù mà bắn” của Vũ Tạo; “Phúc Tân kêu gọi trả thù” của Vũ Ba; “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” của Minh Trường; “O du kích nhỏ” của Phan Thoan...

Một sự kiện làm rung động giới truyền thông đó là bức ảnh chụp ngoại ô Beirut (Lebanon) bị máy bay Israel không kích tháng 8 năm 2006, được phóng viên ảnh hãng Reuters (Vương quốc Anh) là Adnan Hajj, người Lebanon chụp. Bức ảnh chụp thực tuy có khói nhưng ít, để làm cho cảnh ném bom rùng rợn hơn, qua đó tố cáo tội ác của Israel, anh ta đã dùng phần mềm photoshop cho khói đen ngùn ngụt bốc lên cả một góc trời trông rất tang tóc. Sự việc bị vỡ lở, phóng viên Adnan Hajj đã bị hãng Reuters loại ra khỏi danh sách cộng tác viên và hủy toàn bộ ảnh của anh từng lưu trữ tại hãng từ trước đến nay.

Ở Việt Nam cũng từng xảy ra hiện tượng tương tự buộc các cơ quan chức năng phải xử lý. Đó là trường hợp nhà báo V.Đ Nghệ An bố trí khẩu súng máy bắn máy bay Mỹ ban đêm, rồi về thêm máy bay cháy vào trong làn đạn, đã bị công luận lên án. Hay trong cuộc chiến biên giới phía Bắc (1979) do không chụp được xe tăng giặc bị quân ta đánh tan tành, phóng viên  M.Đ đã đốt cháy chiếc máy kéo ban đêm rồi chú thích “Xe tăng giặc bị quân ta bắn cháy”. Vụ việc đã bị báo Quân đội nhân dân phát hiện.

Bởi vậy có nhà phê bình nghệ thuật nói: “Không một lời nào, không một bài văn nào và không một bức vẽ chính xác nào lại có thể làm hồi sinh một khoảnh khắc đã qua một cách đầy đủ ấn tượng và toàn diện bằng những bức ảnh báo chí, bởi nó mang tính hiện thực sâu sắc.”

Đặc biệt hiện nay khi mà kỹ thuật số ngày càng hoàn thiện, phần mềm photoshop đã giúp cho việc sửa ảnh, ghép ảnh trở nên rất dễ dàng, chính xác và nhanh chóng. Nhiều nhà nhiếp ảnh trẻ lầm tưởng rằng đây là một phương pháp sáng tạo mới. Họ áp dụng tràn lan vào trong mọi thể loại ảnh, kể cả ảnh báo chí. Họ không biết rằng kỹ thuật lắp ghép ảnh đã có từ xa xưa, nhưng bấy giờ người ta phải làm thủ công buồng tối, khó khăn hơn, phức tạp hơn và lâu hơn.
 


Tác Phẩm: Nguyện cầu
Tác giả: Hoàng Trung Thủy
 

Năm 1923, để lên án giai cấp tư sản tài phiệt, bóc lột công nhân thậm tệ, nhà nhiếp ảnh Hannah Hoch đã lắp ghép một bức ảnh với tên gọi “Nhà tài phiệt”. Năm 1932, John Heartfield đã lắp ghép bức ảnh con chim bồ câu trắng bị một lưỡi lê cắm trên đầu cây súng trường đâm xuyên, đằng sau là tòa nhà Quốc hội của Đức Quốc xã, phía trên góc phải bức ảnh ghi dòng chữ "Ở đâu có chủ nghĩa tư bản, ở đó không có hòa bình" hay bức ảnh em bé ôm quả địa cầu với dòng chú thích "Trái đất này là của chúng em". 

Đây không phải là ảnh nghệ thuật, càng không phải là ảnh báo chí, nó là loại ảnh lắp ghép, nhằm mục đích tuyên truyền cổ động, được gọi là ảnh áp phích, nó giống tranh cổ động, thể hiện ý tưởng của tác giả, vì thế có người gọi là ảnh ý tưởng, hay ý niệm hoặc ảnh thể nghiệm, về hình thức nó giống ảnh quảng cáo.

Tóm lại, trong ảnh báo chí dù dùng kỹ thuật nào, kỹ xảo nào làm méo mó hiện thực, làm thay đổi tính chân thật của ảnh đều bị loại khỏi đời sống của ảnh báo chí. Nhưng chúng ta chấp nhận mọi thủ pháp kỹ thuật để tạo ra những tình huống nhằm nới lỏng cảm xúc, nói khác đi là sự mở rộng cảm xúc để tiếp nhận nội dung. Đó là loại ảnh thời sự nghệ thuật. Chất nghệ thuật trong ảnh thời sự báo chí càng đậm nét bao nhiêu sẽ làm cho bức ảnh sống mãi với thời gian bấy nhiêu.
 

Trần Mạnh thường


Tags:
Tin tức mới
Video mới
Album mới
  • Sáng ngày 11/10, tại phiên làm việc chính thức đầu tiên, các NSNA đã có mặt đầy đủ để tham dự Đại hội Đại biểu Hội NSNA Việt Nam khoá 9 (2020-2025) và chụp ảnh lưu niệm.
     
  • Là một người làm quản lý ngành văn hóa của Thị xã Cửa Lò và huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An hơn 40 năm, cũng khoảng chừng đó thời gian ông cầm máy ảnh để phục vụ cho chuyên môn và niềm đam mê của mình. Nhưng phải đến lúc nghỉ hưu ông mới có thời gian để thực hiện niềm đam mê đó. Hiên nay mỗi năm ông có 6 tháng sống ở Mỹ và khoảng thời gian đó ông chủ yếu dành để đi sáng tác ở các địa danh nối tiếng nước Mỹ, cũng như đời sống sinh hoạt của người dân Mỹ, để được bày tỏ cảm xúc của mình cho niềm đam mê trên từng tác phẩm.
    Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống xin giới thiệu một số tác phảm của ông được thực hiện tại Mỹ:
     
  • Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành đã hơn 80 tuổi Nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác, không chi ở Hà Nội mà ông còn đi khắp miền Tây Bắc. Niêm đam mê cảnh đẹp mùa xuân và nghệ nghiệp khiến ông không bao giờ ngơi nghỉ. NAVĐS xin giới thiêu với bạn đọc bộ ảnh Mùa xuân Tây Bắc của Ông. Ông tâm sự tren Facebook:  "Tôi kém đủ điều nên ngại sử dụng máy tính, đặc biệt là trang Phây - búc. Đành là gom góp những gì tôi lượm được từ các bạn, đồng nghiệp và người thân rồi viết lời cảm ơn, cáo lỗi, mong được lượng thứ".
    Xin gửi tới các bạn ít tấm ảnh Xuân trên vùng Đông - Tây Bắc Tổ quốc gọi là chút quà Tết tôi mang ở đó về, thay cho lời cảm ơn của tôi đến với mọi người.
    Đinh Quang Thành
  •  
    Theo nhận định của các chuyên gia du lịch tại Việt Nam, trong tương lai gần, loại hình du lịch chụp ảnh sẽ phát triển bởi vì đất nước ta có rất nhiều cảnh đẹp, rất nhiều di sản thiên nhiên,vật thể, phi vật thể của nhân loại mà Việt Nam đang nắm giữ. các khu vực di sản, điểm tham quan du lịch, làng cổ, làng nghề và hình ảnh đầy màu sắc về cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thông tin, các thiết bị thông minh như điện thoại di động, máy ảnh, tiện lợi dễ sử dụng. Bên cạnh đó đời sống văn hóa tinh thần ngày càng cao, đòi hỏi cuộc sống có nhiều thay đổi và ngành du lịch cũng đã phát triển không ngừng và từng bước đổi mới để bắt nhịp với cuộc sống.

    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".
      Tạp chí nhiếp ảnh và Đời sống đang hướng tới các tua du lịch chụp ảnh, chụp ảnh ở đâu, mùa nào chụp cái gì và định hướng tổ chức tư vấn cho những người đam mê du lịch chụp ảnh, để chuyển đi du lịch đạt kết quả như mong muốn, có thêm những tác phẩm tốt sau chuyên du lịch, thỏa nỗi đam mê. Không riêng gì các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp mà tất cả các bạn trẻ thích phượt chụp ảnh chúng tôi cũng tổ chức cho những tua riêng. 
     

    Doanh nhân Vũ Minh Châu ( Tổng giám đốc CT Vàng bạc đá quí Bảo Tín Minh Châu) trong đợt đi du lịch chụp ảnh tại Bản đảo Sơn Trà
    do hướng dẫn viên TCNA&ĐS tổ chức                                Ảnh: Vũ Đức Huy

      Ông Vũ Minh Châu - Tổng Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu nói rằng;  Mặc dù công việc rất bận rộn nhưng anh và bạn bè thường tổ chức các chuyển đi du lịch chụp ảnh do các nghệ sĩ nhiếp ảnh làm hướng dẫn viên. Ông không đặt nặng tầm quan trọng về tính nghệ thuật của bức ảnh, nhưng cố gắng chụp rất thực tế và sống động gây nhiều cảm xúc cho người xem. Điều quan trọng là mỗi khi nhìn qua ống kính và bấm máy, là một khoảnh khắc đẹp đã được ghi lại. Chúng tôi thực sự thích ý nghĩa này, vì vậy chúng tôi thường tự tổ chức các chuyến tham quan chụp ảnh như vậy. Nếu có được tổ chức tua định hướng chụp cái gì ở đâu theo mùa vụ và chuyên nghiệp thì mình sắp xếp được lịch trước, mặc định được kể hoạch trước, có lịch thì dễ đi hơn nên mình sẽ sẵn sàng đăng ký tham gia tua này.

    Trào lưu đang thịnh hành bây giờ là một số lượng lớn những bạn trẻ ở các thành phố lớn thường lập các nhóm để cùng nhau đi xa chụp ảnh một cách tự do. Họ thường đi tới các điểm đến nổi tiếng có cảnh quan tuyệt đẹp và văn hóa nổi bật để chụp ảnh. Đối với những người không thể đi xa thì họ chỉ chụp ảnh ở thành phố nơi họ sinh sống, nhưng nếu chịu khó tìm kiếm những góc mới trong thành phố, họ vẫn có thể cho ra đời những tác phẩm sống động.
     

    Vọc chà vá chân nâu tại bản đảo Sơn Trà            Ảnh : Vũ Minh Châu
     
    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", còn giới chuyên môn nhưHội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh thì thường tổ chức các Trại sáng tác hàng năm  và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".Tuy nhiên vì những người đi chụp ảnh du lịch lần đầu tiên đến các đia điểm du lịch nên họ không hiếu biết nhiều về những góc nhìn, vị trí, ảnh sáng, thời tiết, văn hóa tập quán, phong tục...  của từng vùng miền đề chụp được những bức ảnh đẹp. Nên bị bỏ lỡ nhiều cơ hội dẫn đến không có được những bức ảnh tốt do vậy Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống sẽ tổ chức chuyên nghiệp cho các tua du lịch chụp ảnh, hướng dẫn kỹ thuật định hướng kể hoạch cho các tác giả,các du khách có những bức ảnh đẹp nhất khi đi du lịch chụp ảnh. Hướng dẫn viên là các Nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp ảnh về ngành du lịch sẽ trực tiếp dẫn dắt các tua du lịch chụp ảnh. Các hướng dẫn viên là nghệ sĩ nhiếp ảnh nên sắp xếp các các đối tượng chụp và cảnh sao cho phù hợp, chẳng hạn như các chợ phiên địa phương với hình ảnh mua bán tấp nập, cảnh một phụ nữ trẻ chèo thuyền trên dòng sông chiều hoàng hôn nắng vàng, mùa gặt của đồng bào vùng cao, nghề dệt thổ cẩm ở đâu.... Và  chúng tôi luôn phải tìm kiếm, phát hiện các điểm đến mới lạ, nắm bắt được những khoảnh khắc đẹp, tìm được những góc chụp đẹp và mùa nào đẹp để tư vấn cho khách du lịch.
     
    Với du khách nước ngoài, cũng có nhiều yêu cầu khác nhau.Mặc dù họ yêu thích các điểm du lịch nổi tiếng như Huế, Mỹ Sơn và Hạ Long nhưng họ không có đủ thời gian để chụp ảnh. Tuy vậy cảnh một nữ sinh trung học mặc áo dài trắng tung bay trong gió sau giờ tan học, cảnh người lao động nghỉ ngơi sau thời gian làm việc hay cảnh của một gia đình đang đoàn tụ bên bếp lửa tại một nơi nào đó trong khu vực trung tâm có thể thu hút khách du lịch nước ngoài trong nhiều giờ.Thường các ống kính của du khách Việt Nam dùng để ghi lại những khoảnh khắc đẹp về phong cảnh, di sản.. thì, trong khi ống kính của du khách nước ngoài thường để khám phá cuộc sống hàng ngày ở Việt Nam"
     





    Hiên nay một số công ty du lịch lữ hành đã tổ chức các tua du lịch chụp ảnh nhưng Do yêu cầu cao nên chi phí của loại hình du lịch này thường cao hơn 25-30% so với tour bình thường vì các công ty du lịch phải mời các nhiếp ảnh gia và người mẫu để phục vụ cho một nhóm nhỏ khách du lịch. Một số nhà khai thác tour du lịch đã hợp tác với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp để tổ chức các tour du lịch chụp ảnh cho khách du lịch trong nước và ngoài nước.


    Những tác phẩm gặt hái được sau các chuyến du lịch chụp ảnh do TCNA&ĐS tổ chức

     Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống có một đội ngũ phóng viên, cộng tác viên là các nghệ sĩ nhiếp ảnh đại diện ở các khu vực trên cả nước, rất am hiếu từng chi tiết của các địa điểm chụp ảnh. Chúng tôi luôn tìm tòi khám phá để tìm ra những góc ngoạn mục tại mỗi điểm đến và sắp xếp, hướng dẫn tất cả mọi thứ cho khách du lịch để họ có được những bức ảnh đẹp nhất. Đây là một lĩnh vực mới mà chúng tôi đang hướng đến để chuyên nghiệp hóa các tú du lịch chụp ảnh và tổ chức sự kiện. Trong các chuyến đi chúng tôi  luôn cập nhật thông tin hàng giờ, hàng ngày. Sau mỗi chuyển du lịch các tác phẩm tốt của khách du lịch được chúng tôi đăng tải quảng bá rỗng rãi trên Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống in và điện tử.
            Sỹ Minh
     

Top