So sánh sản phẩm
Tin tức mới

NSNA Phan Thoan và những tác phẩm ảnh đỉnh cao thời chống Mỹ

10:13:49 19-02-2021

NAĐSO - Nói tới Phan Thoan, nhiều người thường nhớ tới bức ảnh “O du kích nhỏ”, mà ít  nhắc tới những tấm ảnh giá trị khác của ông như “Máy bay Mỹ bị bắn cháy trên bầu trời Hà Tĩnh”, “Thanh niên xung phong mở đường tại ngã ba Đồng Lộc”, “Dân quân Hương Khê đánh trả máy bay Mỹ”… Đây là những bức ảnh phản ánh trung thực cuộc chiến đấu anh dũng của nhân dân Hà Tĩnh bảo vệ quê hương, mở đường cho quân ta vượt các đợt oanh kích của máy bay Mỹ, vận tải lương thực, vũ khí đạn dược tri viện cho chiến trường miền Nam.
 


Nhà báo, NSNA Phan Thoan (1932 - 2020)

 

Khi bức ảnh là bằng chứng lịch sử

Những năm ấy, Hà Tĩnh là tuyến lửa, ôm trọn đường huyết mạch của ta, nơi có ngã ba Đồng Lộc, một trọng điểm giao thông trên đường vào Nam. Nơi đã xuất hiện "Anh hùng La thị Tám" (ảnh của Văn Bảo), "Trung đội nữ lái xe Trường Sơn" (ảnh của Kim Hứa), "Mười cô gái ngã ba Đồng Lộc" (ảnh của Hoàng Văn Sắc), và những vần thơ trẻ trung "Em ở Thạch Kim sao nói là Thạch Nhọn" của Phạm Tiến Duật, cũng như lời hát trong sáng tự hào "Người con gái Sông La" của Doãn Nho... Giữa không khí chiến đấu sôi động đầy lạc quan ấy, đôi mắt nhà nghề Phan Thoan càng tinh tường hơn, ống kính máy ảnh của ông càng sinh động hơn. Phan Thoan không có ống kính Tele chụp xa, thế mà ông lại chụp được máy bay cháy như bó đuốc kéo dài trên bầu trời Hà Tĩnh, rất rõ nét. Phải đứng gần lắm với chiếc máy bay bốc cháy đang lao xuống đất, quên cả nguy hiểm khi nó còn mang bom đạn bên mình. Bức ảnh ấy không thua kém gì ảnh máy bay cháy của Lương Nghĩa Dũng, Văn Bảo, và Lâm Hồng Long, những phóng viên được Việt Nam Thông tấn xã trang bị các phương tiện nhiếp ảnh tốt hơn. Nó được xếp vào hàng những bức ảnh khó chụp, đẹp tuyệt vời của thời chiến.

Phan Thoan thuộc lớp đàn anh của chúng tôi. Ông sinh năm 1924, kém Đinh Đăng Định, Tổng Thư ký đầu tiên của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam (Hội NSNAVN) 4 tuổi, dáng người chắc khỏe, cục mịch. Là hội viên Hội NSNAVN, nhưng vẫn giữ phong độ của một nông dân Nghệ Tĩnh chân chất. Chẳng riêng Phan Thoan, mà hầu hết các nhà nhiếp ảnh lúc ấy vào Hội để có bầu có bạn, để nâng cao nghiệp vụ, chứ mấy ai nghĩ đến cái danh, hoặc giải thưởng, vì hàng ngày làm việc dưới làn bom đạn, cận kề cái chết, sẵn sàng hy sinh như mọi người lính, thì những danh hiệu chỉ là sự động viên, đâu phải là mục đích. Các nhà báo, các nhà nhiếp ảnh chiến tranh là vậy, Phan Thoan cũng như vậy, thậm chí còn mộc mạc vô tư hơn. Chính vì thế, chúng tôi lại càng quý mến ông, kính nể ông hơn. Nông dân là nghệ sĩ, còn gì đẹp hơn. Xuất thân từ một gia đình nông dân ở xã Đức Thủy, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, nhà nghèo, học hành bị đứt quãng, từng tham gia quân đội trong kháng chiến chống Pháp, cũng từng làm thợ đúc trong xí nghiệp cơ khí của Liên Khu IV, rồi làm cán bộ tuyên huấn xã, tuyên huấn tỉnh, sau chuyển sang Ty Văn hóa Hà Tĩnh phụ trách bảo tàng của tỉnh. Công tác bảo tàng cần đến nhiếp ảnh. Thế là ông làm quen nhiếp ảnh, tự học, dần dà làm được các công đoạn của nhiếp ảnh, từ chụp ảnh, tráng phim, in phóng ảnh, tới việc hoàn chỉnh một bức ảnh báo chí gồm ảnh và lời chú thích.

Khi ông chưa vào Hội NSNAVN, thì ông đã là nhà nhiếp ảnh báo chí rồi. Năm 1966, bức ảnh giải tù binh Mỹ được trưng bày tại cuộc Triển lãm ảnh toàn quốc. Ngày khai mạc, ông Tố Hữu, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đến dự, nhìn thấy bức ảnh, nhà thơ hào hứng nói: Đây là chiến thắng của ta, đây là sức mạnh của ta. Sau đó ông đã vịnh bức ảnh này bằng những câu thơ tứ tuyệt:

O du kích nhỏ giương cao súng

Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu

Ra thế, to gan hơn béo bụng

Anh hùng đâu cứ phải mày râu.

 

Thơ chắp cánh cho ảnh, ảnh làm nền cho thơ, bức ảnh đã nổi tiếng, lại càng nổi tiếng hơn. Từ đấy trở đi bức ảnh có tên mới “O du kích nhỏ”. Năm 1967, ngành Bưu điện Việt Nam lấy hình mẫu cô du kích giải giặc lái Mỹ làm tem. Năm1968, bức ảnh được Huy chương Vàng tại Liên hoan thanh niên, sinh viên thế giới lần thứ IX ở Xophia, Bulgari. Sau đó, hình ảnh ấy được Cu Ba phóng to hàng chục mét vuông (cao 8m, rộng 5m). dựng tại trung tâm Thủ đô Habana và sân bay quốc tế Habana như một biểu trưng chiến thắng của nhân dân Việt Nam ngay cạnh nước Mỹ.

 

Tác phẩm: O du kích nhỏ

Tác giả: Phan Thoan

 

Như chưa từng là kẻ thù

Hôm ấy, ngày 20/09/1965, một máy bay phản lực Mỹ bị ta bắn cháy, viên phi công nhảy dù xuống mặt đất, đã dùng máy bộ đàm để phát lệnh xin cứu. Nhận được tín hiệu, ba chiếc trực thăng của Mỹ đến yểm trợ. Pháo binh ta đã sẵn sàng, bắn hạ một trực thăng, khi trực thăng bốc cháy, ba viên phi công bung dù thoát thân. Thế là bộ đội, dân quân, thanh niên xung phong bủa vây, Kim Lai liền vác súng AK, cùng với mọi người truy lùng giặc lái Mỹ giữa rừng Trường Sơn.

Nơi nhảy dù của bốn viên phi công gần với biên giới Lào, chúng ta quyết tâm bắt sống những phi công này trong ngày, không để chúng tháo chạy. Hơn 5 giờ chiều, mới phát hiện trong một hốc đá có tiếng động, o Lai tiến lại gần. Thấy Andrew Robinson ngồi nhấp nhổm không xa. Kim Lai bắn ba phát súng chỉ thiên báo hiệu. Nghe được tiếng súng, mọi người chạy đến, trói tay A. Robinson. Thấy Kim Lai là người nhỏ nhất trong tiểu đội thanh niên xung phong xã, lại là người phát hiện tên giặc lái, mọi người đã để Kim Lai tiếp cận giải viên phi công này về nơi tập kết. Liền sau đó, nhà báo Phan Thoan đã chụp đươc tấm ảnh bất hủ.

Năm 1995, hãng truyền hình Nhật Bản NHK có chương trình làm phim nói về Willam Andrew Robinson, Nguyễn Thị Kim Lai, và nhà nhiếp ảnh Phan Thoan. Phim có tên "Cuộc hội ngộ sau 30 năm" với sự hợp tác của hãng phim Thời sự Tài liệu Việt Nam, và đạo diễn Lê Mạnh Thích tham gia. Mặc dù được báo trước có đoàn làm phim tới, nhưng bà Nguyễn Thị Kim Lai không tránh khỏi ngạc nhiên, khi nhận ra A. Robinson. Còn A.Robinson và vợ cũng không dấu nổi xúc động.

Trong buổi gặp A. Robinson kể: Anh là một phi công về hưu, đã thất nghiệp 6 năm. A. Robinson thổ lộ, từ lâu rất muốn một lần sang Việt Nam tìm gặp lại o Lai, nhưng hoàn cảnh không cho phép. Giờ đây ước nguyện ấy đã thành sự thật. Vợ chồng anh một lần nữa lại nhận được từ “O du kích nhỏ” năm xưa, và bà Nguyễn Thị Kim Lai ngày nay một tình cảm ấm áp đăc biệt. Sau 30 năm xa cách, thời gian dường như đưa họ xích lại gần nhau hơn, khiến họ chào đón nhau thân ái như chưa từng là thù địch.

Còn Phan Thoan thì quá vui, ông không ngờ lại có cuộc trùng phùng này, ông rất hào hứng cầm máy ảnh ghi lại sự kiện gặp gỡ, và còn nhờ đồng nghiệp ghi lại hình ảnh mình và A. Robinson bên nhau. Thật là hạnh phúc, hạnh phúc cho cả hai phía, cái hạnh phúc ngoài sức tưởng tượng.

 

Chu Chí Thành


 

Tags:
Tin tức mới
Video mới
Album mới
  • Sáng ngày 11/10, tại phiên làm việc chính thức đầu tiên, các NSNA đã có mặt đầy đủ để tham dự Đại hội Đại biểu Hội NSNA Việt Nam khoá 9 (2020-2025) và chụp ảnh lưu niệm.
     
  • Là một người làm quản lý ngành văn hóa của Thị xã Cửa Lò và huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An hơn 40 năm, cũng khoảng chừng đó thời gian ông cầm máy ảnh để phục vụ cho chuyên môn và niềm đam mê của mình. Nhưng phải đến lúc nghỉ hưu ông mới có thời gian để thực hiện niềm đam mê đó. Hiên nay mỗi năm ông có 6 tháng sống ở Mỹ và khoảng thời gian đó ông chủ yếu dành để đi sáng tác ở các địa danh nối tiếng nước Mỹ, cũng như đời sống sinh hoạt của người dân Mỹ, để được bày tỏ cảm xúc của mình cho niềm đam mê trên từng tác phẩm.
    Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống xin giới thiệu một số tác phảm của ông được thực hiện tại Mỹ:
     
  • Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành đã hơn 80 tuổi Nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác, không chi ở Hà Nội mà ông còn đi khắp miền Tây Bắc. Niêm đam mê cảnh đẹp mùa xuân và nghệ nghiệp khiến ông không bao giờ ngơi nghỉ. NAVĐS xin giới thiêu với bạn đọc bộ ảnh Mùa xuân Tây Bắc của Ông. Ông tâm sự tren Facebook:  "Tôi kém đủ điều nên ngại sử dụng máy tính, đặc biệt là trang Phây - búc. Đành là gom góp những gì tôi lượm được từ các bạn, đồng nghiệp và người thân rồi viết lời cảm ơn, cáo lỗi, mong được lượng thứ".
    Xin gửi tới các bạn ít tấm ảnh Xuân trên vùng Đông - Tây Bắc Tổ quốc gọi là chút quà Tết tôi mang ở đó về, thay cho lời cảm ơn của tôi đến với mọi người.
    Đinh Quang Thành
  •  
    Theo nhận định của các chuyên gia du lịch tại Việt Nam, trong tương lai gần, loại hình du lịch chụp ảnh sẽ phát triển bởi vì đất nước ta có rất nhiều cảnh đẹp, rất nhiều di sản thiên nhiên,vật thể, phi vật thể của nhân loại mà Việt Nam đang nắm giữ. các khu vực di sản, điểm tham quan du lịch, làng cổ, làng nghề và hình ảnh đầy màu sắc về cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thông tin, các thiết bị thông minh như điện thoại di động, máy ảnh, tiện lợi dễ sử dụng. Bên cạnh đó đời sống văn hóa tinh thần ngày càng cao, đòi hỏi cuộc sống có nhiều thay đổi và ngành du lịch cũng đã phát triển không ngừng và từng bước đổi mới để bắt nhịp với cuộc sống.

    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".
      Tạp chí nhiếp ảnh và Đời sống đang hướng tới các tua du lịch chụp ảnh, chụp ảnh ở đâu, mùa nào chụp cái gì và định hướng tổ chức tư vấn cho những người đam mê du lịch chụp ảnh, để chuyển đi du lịch đạt kết quả như mong muốn, có thêm những tác phẩm tốt sau chuyên du lịch, thỏa nỗi đam mê. Không riêng gì các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp mà tất cả các bạn trẻ thích phượt chụp ảnh chúng tôi cũng tổ chức cho những tua riêng. 
     

    Doanh nhân Vũ Minh Châu ( Tổng giám đốc CT Vàng bạc đá quí Bảo Tín Minh Châu) trong đợt đi du lịch chụp ảnh tại Bản đảo Sơn Trà
    do hướng dẫn viên TCNA&ĐS tổ chức                                Ảnh: Vũ Đức Huy

      Ông Vũ Minh Châu - Tổng Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu nói rằng;  Mặc dù công việc rất bận rộn nhưng anh và bạn bè thường tổ chức các chuyển đi du lịch chụp ảnh do các nghệ sĩ nhiếp ảnh làm hướng dẫn viên. Ông không đặt nặng tầm quan trọng về tính nghệ thuật của bức ảnh, nhưng cố gắng chụp rất thực tế và sống động gây nhiều cảm xúc cho người xem. Điều quan trọng là mỗi khi nhìn qua ống kính và bấm máy, là một khoảnh khắc đẹp đã được ghi lại. Chúng tôi thực sự thích ý nghĩa này, vì vậy chúng tôi thường tự tổ chức các chuyến tham quan chụp ảnh như vậy. Nếu có được tổ chức tua định hướng chụp cái gì ở đâu theo mùa vụ và chuyên nghiệp thì mình sắp xếp được lịch trước, mặc định được kể hoạch trước, có lịch thì dễ đi hơn nên mình sẽ sẵn sàng đăng ký tham gia tua này.

    Trào lưu đang thịnh hành bây giờ là một số lượng lớn những bạn trẻ ở các thành phố lớn thường lập các nhóm để cùng nhau đi xa chụp ảnh một cách tự do. Họ thường đi tới các điểm đến nổi tiếng có cảnh quan tuyệt đẹp và văn hóa nổi bật để chụp ảnh. Đối với những người không thể đi xa thì họ chỉ chụp ảnh ở thành phố nơi họ sinh sống, nhưng nếu chịu khó tìm kiếm những góc mới trong thành phố, họ vẫn có thể cho ra đời những tác phẩm sống động.
     

    Vọc chà vá chân nâu tại bản đảo Sơn Trà            Ảnh : Vũ Minh Châu
     
    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", còn giới chuyên môn nhưHội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh thì thường tổ chức các Trại sáng tác hàng năm  và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".Tuy nhiên vì những người đi chụp ảnh du lịch lần đầu tiên đến các đia điểm du lịch nên họ không hiếu biết nhiều về những góc nhìn, vị trí, ảnh sáng, thời tiết, văn hóa tập quán, phong tục...  của từng vùng miền đề chụp được những bức ảnh đẹp. Nên bị bỏ lỡ nhiều cơ hội dẫn đến không có được những bức ảnh tốt do vậy Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống sẽ tổ chức chuyên nghiệp cho các tua du lịch chụp ảnh, hướng dẫn kỹ thuật định hướng kể hoạch cho các tác giả,các du khách có những bức ảnh đẹp nhất khi đi du lịch chụp ảnh. Hướng dẫn viên là các Nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp ảnh về ngành du lịch sẽ trực tiếp dẫn dắt các tua du lịch chụp ảnh. Các hướng dẫn viên là nghệ sĩ nhiếp ảnh nên sắp xếp các các đối tượng chụp và cảnh sao cho phù hợp, chẳng hạn như các chợ phiên địa phương với hình ảnh mua bán tấp nập, cảnh một phụ nữ trẻ chèo thuyền trên dòng sông chiều hoàng hôn nắng vàng, mùa gặt của đồng bào vùng cao, nghề dệt thổ cẩm ở đâu.... Và  chúng tôi luôn phải tìm kiếm, phát hiện các điểm đến mới lạ, nắm bắt được những khoảnh khắc đẹp, tìm được những góc chụp đẹp và mùa nào đẹp để tư vấn cho khách du lịch.
     
    Với du khách nước ngoài, cũng có nhiều yêu cầu khác nhau.Mặc dù họ yêu thích các điểm du lịch nổi tiếng như Huế, Mỹ Sơn và Hạ Long nhưng họ không có đủ thời gian để chụp ảnh. Tuy vậy cảnh một nữ sinh trung học mặc áo dài trắng tung bay trong gió sau giờ tan học, cảnh người lao động nghỉ ngơi sau thời gian làm việc hay cảnh của một gia đình đang đoàn tụ bên bếp lửa tại một nơi nào đó trong khu vực trung tâm có thể thu hút khách du lịch nước ngoài trong nhiều giờ.Thường các ống kính của du khách Việt Nam dùng để ghi lại những khoảnh khắc đẹp về phong cảnh, di sản.. thì, trong khi ống kính của du khách nước ngoài thường để khám phá cuộc sống hàng ngày ở Việt Nam"
     





    Hiên nay một số công ty du lịch lữ hành đã tổ chức các tua du lịch chụp ảnh nhưng Do yêu cầu cao nên chi phí của loại hình du lịch này thường cao hơn 25-30% so với tour bình thường vì các công ty du lịch phải mời các nhiếp ảnh gia và người mẫu để phục vụ cho một nhóm nhỏ khách du lịch. Một số nhà khai thác tour du lịch đã hợp tác với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp để tổ chức các tour du lịch chụp ảnh cho khách du lịch trong nước và ngoài nước.


    Những tác phẩm gặt hái được sau các chuyến du lịch chụp ảnh do TCNA&ĐS tổ chức

     Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống có một đội ngũ phóng viên, cộng tác viên là các nghệ sĩ nhiếp ảnh đại diện ở các khu vực trên cả nước, rất am hiếu từng chi tiết của các địa điểm chụp ảnh. Chúng tôi luôn tìm tòi khám phá để tìm ra những góc ngoạn mục tại mỗi điểm đến và sắp xếp, hướng dẫn tất cả mọi thứ cho khách du lịch để họ có được những bức ảnh đẹp nhất. Đây là một lĩnh vực mới mà chúng tôi đang hướng đến để chuyên nghiệp hóa các tú du lịch chụp ảnh và tổ chức sự kiện. Trong các chuyến đi chúng tôi  luôn cập nhật thông tin hàng giờ, hàng ngày. Sau mỗi chuyển du lịch các tác phẩm tốt của khách du lịch được chúng tôi đăng tải quảng bá rỗng rãi trên Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống in và điện tử.
            Sỹ Minh
     

Top