Từ căn cứ kháng chiến năm xưa đến những sáng tạo nghệ thuật hôm nay, Cà Mau vẫn âm thầm kể câu chuyện bằng ảnh nghệt thuật về một vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Nơi đây là chiếc nôi nuôi dưỡng những thế hệ nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) vùng Tây Nam Bộ, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa nghệ thuật và báo chí cách mạng Việt Nam.
Từ ký họa chiến trường đến cuộc cách mạng ánh sáng
Giữa màu xanh bạt ngàn của rừng đước nơi cực Nam Tổ quốc, có một địa danh đã đi vào lịch sử văn học nghệ thuật cách mạng Việt Nam. Vùng đất Năm Căn, tỉnh Cà Mau được xem là chiếc nôi của nền nhiếp ảnh và điện ảnh ở khu vực Tây Nam Bộ. Nơi đây, nhiều thế hệ nghệ sĩ, nhà báo đã dùng máy ảnh, máy quay làm vũ khí sắc bén trên mặt trận tuyên truyền, góp phần ghi lại những trang sử hào hùng của dân tộc trong thời kỳ kháng chiến.
Đại biểu viếng Bia lưu niệm Nhiếp ảnh - Điện ảnh Tây Nam Bộ tại ấp Kinh Tắc, xã Năm Căn, tỉnh Cà Mau. Ảnh: Trần Lâm.
Trong những năm tháng chiến tranh, 19 liệt sĩ là phóng viên và cán bộ nhiếp ảnh đã anh dũng hy sinh tại vùng đất này. Bia Nhiếp ảnh - Điện ảnh Tây Nam Bộ tại xã Năm Căn không chỉ là nơi tri ân những người đi trước, mà còn là sự khẳng định giá trị lịch sử của vùng đất được xem là cái nôi của ngành nhiếp ảnh và điện ảnh Tây Nam Bộ.
Đối với ngành nhiếp ảnh Cà Mau, chúng ta nghiêng mình trước những nghệ sĩ đã dùng ánh sáng để khắc họa tinh thần dân tộc. Trong kháng chiến, những cái tên như Trần Bỉnh Khuôl (Hai Nhiếp), Võ An Khánh, Nguyễn Kiên Hùng, Trần Văn Ngàn... đã để lại cho đời những tác phẩm không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là những chứng tích lịch sử lay động lòng người.
Các NSNA Cà Mau trong chuyến sáng tác tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau. Ảnh: Trần Lâm.
Từ đó, đội ngũ cán bộ, phóng viên, nghệ sĩ Nhiếp ảnh đã luôn gắn bó với Đảng và nhân dân qua suốt những chặng đường cách mạng. Họ luôn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng. Với vũ khí là chiếc máy ảnh, người nghệ sĩ nhiếp ảnh đã để lại cho cách mạng, cho dân tộc một “Pho sử bằng ảnh vô cùng quý giá”. Những hình ảnh ấy có giá trị rất cao về tư tưởng, nghệ thuật, chính trị và thẩm mỹ; có tác động rất lớn đến lòng yêu nước, lòng nhiệt tình, hăng say vì sự nghiệp bảo vệ, xây dựng Tổ quốc Việt Nam và giữ gìn, bảo tồn những giá trị văn hóa dân tộc.
Bản lĩnh tiếp nối
Những tác phẩm của các Nhà báo – NSNA lão thành đến nay càng thêm giá trị, là khoảnh khắc vàng, duy nhất, không thể tìm lại, trở thành nguồn tư liệu quý giá như: “Ðánh tàu trên sông Tam Giang” của cố Nhà báo - NSNA Nguyễn Kiên Hùng, nguyên Tổng Biên tập Báo ảnh Ðất Mũi, chụp năm 1972. Hay “Rừng đước Năm Căn” của Nhà báo - NSNA Lê Nguyễn, Phó Chủ tịch Hội NSNA Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập Báo ảnh Ðất Mũi, chụp năm 1985; “Xóm lưới Rạch Tàu - Ðất Mũi” của Nhà báo - NSNA Trương Hoàng Thêm, nguyên Phó Tổng Biên tập Báo ảnh Ðất Mũi, nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Cà Mau, chụp năm 2012; “Du khách trải nghiệm “ăn ong” rừng U Minh Hạ”, “Sân chim rừng ngập mặn Cà Mau” của Nhà báo - NSNA Nguyễn Thanh Dũng, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Cà Mau...
Tiếp nối truyền thống của thế hệ tiền bối, nhiều tay máy trẻ hiện nay đang tiếp tục nỗ lực phấn đấu, rèn tay máy, góp sức đưa nhiếp ảnh nghệ thuật tỉnh Cà Mau ngày càng lớn mạnh và đạt được những thành tích đáng tự hào.
Đồng chí Nguyễn Nam Phong (mặc áo đen), Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cà Mau tặng hoa chúc mừng Ban chấp hành Chi hội trưởng Chi hội NSNA Việt Nam tỉnh Cà Mau.
NSNA Huỳnh Lâm - Chi hội trưởng Chi hội NSNA tỉnh Cà Mau cho biết, sau khi sáp nhập, Chi hội NSNAVN tỉnh Cà Mau hiện nay đã quy tụ 41 hội viên. Với lực lượng hội viên hùng hậu mới Chi hội NSNAVN tỉnh Cà Mau đã gặt hái được rất nhiều thành tích mới. Đặc biệt, Chi hội vinh dự có nhiều hội viên là lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tham gia sinh hoạt trực tiếp. Đây là điều kiện hết sức thuận lợi giúp Ban Chấp hành Chi hội trong công tác chỉ đạo, điều hành chuyên môn cũng như định hướng, tiếp sức cho hội viên thâm nhập thực tế và sáng tạo, quảng bá tác phẩm ảnh nghệ thuật với công chúng. Với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, gắn bó, tạo dựng môi trường sinh hoạt chuyên nghiệp, vui tươi và lành mạnh. Đặc biệt là công tác bồi dưỡng, chăm bồi nghiệp vụ chuyên môn cho các tay máy trẻ địa phương, quan đó góp phần tạo dựng đội ngũ kế thừa cho chi hội.
Những minh chứng cho thành quả đó trong năm qua, hội viên đã tham gia các cuộc thi và liên hoan trong nước, quốc tế, giành được hơn 225 huy chương vàng cùng hàng trăm giải thưởng bạc, đồng tại các sân chơi nghệ thuật uy tín. Bên cạnh đó, các triển lãm ảnh nghệ thuật với chủ đề về quê hương, biển đảo, con người Cà Mau được tổ chức, giới thiệu hàng trăm tác phẩm đến công chúng. Những hoạt động này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong cộng đồng.
Khi ống kính chạm sâu vào hơi thở kỷ nguyên mới
Nhiếp ảnh Cà Mau đang chứng kiến một cuộc chuyển mình mạnh mẽ, vừa gìn giữ giá trị tư liệu lịch sử truyền thống, vừa bắt nhịp nhạy bén với khát vọng bứt phá của địa đầu cực Nam trong kỷ nguyên số. Từ vùng đất mang nặng phù sa lịch sử, các thế hệ NSNA nơi đây đang không ngừng dùng ánh sáng và khoảnh khắc để định danh một diện mạo mới cho quê hương Cà Mau với khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Nền móng của nhiếp ảnh Cà Mau được xây dựng bởi lòng quả cảm của các bậc tiền bối, vừa ôm máy ảnh vừa vẽ tranh giữa bom đạn bảo vệ Tổ quốc. Sự hy sinh và cống hiến của họ đã tạo nên sợi chỉ đỏ xuyên suốt về giá trị chân thực cho nhiếp ảnh địa phương.
Bước sang kỷ nguyên mới, khi Cà Mau đứng trước không gian phát triển rộng lớn sau hợp nhất và mở rộng quy mô, dòng chảy nhiếp ảnh không hề đứt gãy. Thay vào đó, nó tiếp nhận thêm các góc nhìn hiện đại hơn. Những người đi trước đã truyền lại ngọn lửa đam mê, giúp các tay máy trẻ hiểu rằng: Nhiếp ảnh nghệ thuật dù có dùng công nghệ kỹ thuật số tiên tiến đến đâu, cái gốc vẫn phải bắt nguồn từ hiện thực đời sống.
Trong bối cảnh bùng nổ của công nghệ 4.0 và trí tuệ nhân tạo (AI), nhiếp ảnh Cà Mau cũng phải đối mặt với những thách thức chung của Nhiếp ảnh Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Sự tràn ngập của hình ảnh số và công cụ AI đe dọa trực tiếp đến "tính chân thực" – cốt lõi của nhiếp ảnh tư liệu.
Tuy nhiên, các NSNA Cà Mau đã tìm ra lối đi riêng bằng cách định vị giá trị của sự trải nghiệm thực tế. Họ dấn thân sâu hơn vào những vùng hải đảo xa xôi, kết hợp giao lưu phối hợp cùng các đô thị lớn tạo ra những bản trường ca bằng hình ảnh tiêu biểu như triển lãm "Tình yêu biển đảo quê hương" Cà Mau: Triển lãm 272 tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật “Tình yêu .... Mỗi bức ảnh chụp Trường Sa, Nhà giàn DK1 hay vùng biển biên giới Cà Mau là một minh chứng đanh thép cho lao động nghệ thuật chân chính – thứ mà không một AI nào có thể thay thế bằng thuật toán.
.jpg)
NSNA Lâm Hoàng Thanh Liêm, Chi hội NSNAVN Cà Mau nhận giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.
Để thúc đẩy phong trào sáng tác, các sân chơi và cuộc thi ảnh liên tục được đổi mới về mặt nội dung, tiêu biểu như cuộc thi với chủ đề "Cà Mau mới - Vẻ đẹp từ một góc nhìn khác" Cà Mau mới - Vẻ đẹp từ một góc nhình khác - 5W Photo. Điều này khuyến khích giới nhiếp ảnh phá bỏ những lối mòn cũ kỹ, tận dụng các công nghệ ghi hình hiện đại (như flycam, máy ảnh không gương lật dải động cao) để khám phá diện mạo đô thị, nông thôn mới và những thành tựu hạ tầng giao thông kết nối xuyên rừng vươn ra biển lớn, NSNA Huỳnh Lâm - Chi hội trưởng Chi hội NSNA tỉnh Cà Mau khẳng định.
Các hội viên và khách mời chụp ảnh lưu niệm tại buổi họp mặt nhân kỷ niệm 73 năm Ngày truyền thống Điện ảnh - Nhiếp ảnh Việt Nam.
Nhiếp ảnh Cà Mau trong kỷ nguyên mới không đơn thuần là việc bấm máy ghi lại cảnh vật, mà đã trở thành công cụ văn hóa sắc bén, góp phần quảng bá tích cực hình ảnh đất và người Cà Mau ra thế giới. Những NSNA nơi cực Nam Tổ quốc vẫn đang ngày đêm thầm lặng bám biển, bám rừng, dùng tư duy duy mỹ và lòng yêu quê hương để dệt nên một cuốn biên niên sử bằng ánh sáng, đồng hành cùng tỉnh nhà bước vào kỷ nguyên bứt phá vươn mình.
.jpg "Cà Mau: Tổ chức họp mặt kỷ niệm 73 năm ngành Nhiếp ảnh và Điện ảnh Việt Nam")
