Ông Vừ Lầu Phổng sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu văn hóa nghệ thuật nói chung và nghệ thuật múa, thổi khèn của dân tộc Mông nói riêng. Đây là một loại hình văn hóa, nghệ thuật tiêu biểu, xuất sắc trong hoạt động văn hóa dân gian truyền thống của dân tộc Mông.
Nghệ nhân ưu tú Vừ Lầu Phổng chia sẻ “Với người Mông, nghệ thuật múa khèn là nét đặc trưng văn hóa có tính thẩm mỹ, nhân văn, được bà con gìn giữ như là hồn cốt của mình”. Ảnh Trần Duy Ngoãn
Trong quá trình học nghề và tham gia thực hành, Nghệ nhân Vừ Lầu Phổng luôn cố gắng tìm hiểu, nghiên cứu, học hỏi các bậc tiền bối, ông cha, những người có kinh nghiệm biết múa, thổi khèn để học tập.
Nghệ nhân Vừ Lầu Phổng là người thông minh, nhanh nhẹn và có niềm đam mê với cây khèn từ thuở nhỏ. Năm 1984, lúc đó mới 12 tuổi, ông đã thực hiện thông thạo các giai điệu và các bài khèn cơ bản. Được các thầy Vừ Gà No, Vừ Giống Vừ, Vừ Pà Lìa (Bố đẻ), Vừ Nhừa Chù (Chú ruột) hướng dân, giảng dạy. Năm 15 tuổi, ông đã cùng thầy truyền nghề tham gia thổi khèn vui, khèn cổ động trong những lần biểu diễn văn nghệ quần chúng phục vụ các sự kiện lớn ở địa phương khi mỗi độ tết đến, xuân về. Hoặc trong các lễ buồn, những giai điệu khèn tiễn đưa người đã khuất về cõi vĩnh hằng.
Chiếc khèn này được mua vào tháng 11/1984 và từ năm 1985 Vừ Lầu Phổng bắt đầu học thổi khèn và thực hành các động tác múa. Ảnh: Trần Duy Ngoãn.
Hiện nay, ông đã truyền dạy cho người dân, nhất là lớp trẻ trong bản, ở xã Tây Sơn và một số người ở các xã có đồng bào dân tộc Mông sinh sống biết cách bảo tồn, giữ gìn nét văn hóa đặc sắc múa, thổi khèn Mông. Ông đã tham gia tích cực trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào Mông nhận thức được tầm quan trọng của công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân gian múa, thổi khèn.
Hiện nay, bốn thế hệ, đại gia đình Nghệ nhân Vừ Lầu Phổng đều nắm giữ và thực hành di sản văn hóa phi vật thể rất xuất sắc, đóng góp tích cực cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản thổi khèn Mông, nghệ thuật biểu diễn và múa dân gian Khèn Mông. Ảnh: Trần Duy Ngoãn.
Đặc biệt, qua bốn thế hệ, đại gia đình nghệ nhân Vừ Lầu Phổng đều nắm giữ và thực hành di sản văn hóa phi vật thể rất xuất sắc, đóng góp to lớn cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị di sản thổi khèn Mông, nghệ thuật biểu diễn và múa dân gian khèn Mông.
Đây là loại hình hoạt động văn hóa truyền thống có tầm ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt hằng ngày, thu hút, tập hợp đông đảo cộng đồng dân tộc Mông trên địa bàn Kỳ Sơn tham gia, đặc biệt trong các buổi sinh hoạt, ngày lễ Tết, cầu mùa, cưới hỏi... của người Mông. Vì vậy, trong các hoạt động cộng đồng, nghệ nhân Vừ Lầu Phổng được mọi người biết đến với những giai điệu khèn thiết tha, xao động lòng người và những màn múa khèn lộn liên vòng đầy nhiệt huyết, tuyệt hảo trên sân khấu trong các hội thi văn hóa, văn nghệ lớn của huyện, tỉnh.
Trong các hội thi, hội diễn văn hóa nghệ thuật các dân tộc thiểu số lần thứ nhất và lần thứ hai do tỉnh Nghệ An tổ chức, nghệ nhân Vừ Lầu Phổng đều được Ủy ban nhân dân huyện Kỳ Sơn điều động tham gia. Đặc biệt, trong các hội thi, hội diễn văn hóa nghệ thuật quần chúng, Hội thi các Làng văn hóa lần thứ I, II, III do huyện Kỳ Sơn tổ chức, ông đã tích cực tham gia và có nhiều đóng góp vào sự thành công của các hội thi.
Trong những năm qua, ông đã tổ chức mở các lớp truyền dạy âm nhạc, múa dân gian, thổi khèn của dân tộc Mông. Số lượng học trò đã được ông truyền dạy từ năm 1985 đến nay lên đến hơn 50 người, có nhiều học trò nay đã trở thành nghệ nhân tiêu biểu, trong đó có 2 học viên là nghệ nhân tiêu biểu xuất sắc là: Vừ Bá Tám ở bản Huồi Giảng I, xã Tây Sơn và Vừ Xia Pó.
Truyền dạy bản sắc văn hóa dân tộc cho con cháu là trách nhiệm của các Nghệ nhân, vì vậy Vừ Lầu Phổng luôn sáng tạo trong việc hướng dẫn bồi dưỡng lớp trẻ. Ảnh: Trần Duy Ngoãn.
Với những thành tích thực hành di sản văn hóa phi vật thể của nghệ nhân Vừ Lầu Phổng, năm 2009, ông được nhận Giấy khen của Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam vì đã có thành tích xuất sắc trong học tập âm nhạc dân gian dân tộc Mông huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An.
Với những thành tích thực hành di sản văn hóa phi vật thể của nghệ nhân Vừ Lầu Phổng, năm 2009, ông được nhận Giấy khen của Viện trưởng Viện Âm nhạc Việt Nam vì đã có thành tích xuất sắc trong học tập âm nhạc dân gian dân tộc Mông huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An. Nghệ nhân Vừ Lầu Phổng đã có những đóng góp tích
cực, hiêu quả trong việc truyền dạy và thực hành nghệ thuật truyền thống của đồng bào tại các buổi sinh hoạt, trong lao động sản xuất và các hoạt động phong tục, tập quán, tín ngưỡng của địa phương lễ hội cầu mùa, hát mừng lúa mới, cưới hỏi... Bởi khèn là nhạc cụ truyền thống đồng bào Mông, giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống sinh hoạt văn hóa cũng như đời sống tâm linh của họ.
Trai, gái Mông được giao lưu tìm hiểu nhau, yêu nhau qua điệu Khèn. Ảnh: Trần Duy Ngoãn.
Tiếng khèn không chỉ là sợi dây nối giữa thế giới thần linh với con người, mà còn là tiếng lòng thiết tha, khúc tâm tình của các chàng trai, cô gái gửi tới người thương. Tiếng khèn giúp họ kết đôi, xây dựng nên một gia đình hạnh phúc. Ngoài ra, khèn còn là người bạn đường chung thuỷ của các chàng trai Mông trên đường xuống chợ, trong lễ hội chận bò hay đi rừng, đi nương. Tiếng khèn đã được lưu truyền qua bao đời và đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Ông đã góp phần thiết thực vào việc xây dựng nền văn hóa các dân tộc Kỳ Sơn (Nghệ An) giàu bản sắc theo tinh thần Nghị quyết số 33/2014/NQ-TW, ngày 09/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
Đặc biệt năm 2018 được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, trong 2 năm 2024, 2026 được Bộ VHTTDL tặng Bằng khen về thành tích xuất sắc trong bảo tồn, giữ gìn phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc tại địa phương.
Bản Huồi Giảng có cánh rừng Sa Mu dầu rộng gần 100 ha, và những ngôi làng cổ xinh xắn với những mái nhà lợp gỗ mang nét văn hóa bản địa độc đáo, với các món ẩm thực đặc sắc đang là điểm đến hấp dẫn du khách gần xa. Ảnh: Trần Duy Ngoãn.
.jpg "Huỳnh Trường Thịnh vướng nghi vấn ngoại tình khiến Đỗ Diễm sống trong bất an trong phim ngắn “Nhân Tình Bí Ẩn”")