Kể chuyện cội nguồn bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh
Tại Lễ khai mạc triển lãm và trao giải Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2026 được tổ chức tại phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ, nhà thơ, NSNA Nguyễn Khắc Hào vinh dự giành Huy chương Vàng với bộ ảnh “Nghi lễ dâng bánh chưng, bánh giầy trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”. Đây là thành quả nổi bật trong hành trình sáng tạo của ông, đồng thời cho thấy sức hấp dẫn của những đề tài văn hóa truyền thống khi được tiếp cận bằng tư duy hình ảnh sáng tạo và chiều sâu nhân văn.
Bắt nguồn từ truyền thuyết Lang Liêu, bánh chưng, bánh giầy không chỉ là những lễ vật gắn với thời đại Hùng Vương mà còn kết tinh quan niệm của người Việt về trời đất, lòng hiếu thảo và đạo lý hướng về nguồn cội. Khai thác đề tài này, Nguyễn Khắc Hào hướng ống kính vào nghi lễ dâng bánh chưng, bánh giầy trong không gian tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, nơi những giá trị văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Bộ ảnh dẫn dắt người xem qua những lát cắt sinh động của nghi lễ: đoàn rước lễ trong không gian đền thờ, những người trẻ trong trang phục truyền thống nâng lễ vật, không gian chuẩn bị bánh và cảnh thực hành các công đoạn làm bánh giầy. Mỗi khuôn hình góp phần tái hiện một phương diện của đời sống văn hóa, từ sự chuẩn bị công phu đến không khí trang nghiêm của hoạt động tín ngưỡng.
Điểm đáng chú ý là tác giả không chỉ hướng đến việc ghi chép một nghi lễ mà còn tìm cách thể hiện mối liên kết giữa con người, phong tục và ký ức cộng đồng. Sự đan xen giữa hình ảnh toàn cảnh, những khoảnh khắc sinh hoạt và các chi tiết giàu tính biểu tượng tạo nên mạch kể có trình tự, giúp người xem hình dung rõ hơn về không gian thực hành di sản.
Ở góc độ nghệ thuật, giá trị của bộ ảnh nằm ở khả năng kết hợp nội dung văn hóa với cách tổ chức hình ảnh. Những sắc màu của trang phục, lễ vật và không gian hành lễ tạo nên sự phong phú về thị giác; các hoạt động của con người đem lại nhịp điệu cho câu chuyện bằng hình ảnh. Qua đó, bộ ảnh vừa mang giá trị tư liệu, vừa thể hiện nỗ lực tìm kiếm những khoảnh khắc có sức biểu đạt của người cầm máy.
Quan trọng hơn, phía sau những nghi thức và lễ vật là thông điệp về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lòng tri ân tổ tiên và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc. Bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh, NSNA Nguyễn Khắc Hào góp phần đưa những giá trị văn hóa lâu đời đến gần hơn với công chúng đương đại, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Bên cạnh bộ ảnh đoạt Huy chương Vàng, tại cuộc thi năm 2026, ông còn giành giải Khuyến khích với tác phẩm ảnh đơn “Cá về”. Nếu bộ ảnh về tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương hướng đến chiều sâu văn hóa và tâm linh, thì “Cá về” khai thác vẻ đẹp của đời sống lao động. Tác phẩm gợi lên niềm vui sau chuyến biển, vẻ khỏe khoắn, chất phác của người ngư dân và thành quả lao động gắn với nghề cá. Hai tác phẩm với hai hướng tiếp cận khác nhau cho thấy sự đa dạng trong đề tài sáng tác của ông, từ di sản văn hóa đến nhịp sống đương đại.
Từ chiều sâu tri thức đến đam mê sáng tạo
Sinh năm 1955, quê Hưng Yên, NSNA Nguyễn Khắc Hào là người có quá trình công tác phong phú trên nhiều lĩnh vực. Ông từng đảm nhiệm các cương vị như Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, Bí thư Huyện ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy và Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hưng Yên.
Những năm tháng gắn bó với công tác quản lý, giáo dục và khoa học đem lại cho ông vốn sống, tri thức cùng góc nhìn đa chiều về con người và xã hội. Đó cũng là nền tảng giúp ông tiếp cận các đề tài nhiếp ảnh không chỉ bằng cảm xúc mà còn bằng khả năng quan sát, tìm hiểu và khám phá chiều sâu của sự vật, hiện tượng.
Sau khi nghỉ hưu, ông dành nhiều thời gian cho niềm đam mê nhiếp ảnh, tiếp tục hành trình ghi lại vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam. Với ông, mỗi chuyến đi là một cơ hội tìm hiểu cuộc sống; mỗi khuôn hình không đơn thuần lưu giữ khoảnh khắc mà còn có thể trở thành phương tiện chuyển tải thông điệp về văn hóa, lao động và những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Sự kết hợp giữa nền tảng tri thức, kinh nghiệm thực tiễn và tâm hồn nghệ sĩ tạo nên nét riêng trong sáng tác của NSNA Nguyễn Khắc Hào. Những đề tài ông theo đuổi trải rộng từ đời sống lao động, thiên nhiên đến văn hóa, lịch sử và bản sắc dân tộc. Dù ở đề tài nào, việc tìm kiếm nội dung có ý nghĩa và khả năng biểu đạt bằng hình ảnh vẫn là yếu tố quan trọng trong hành trình sáng tạo của ông.
Dấu ấn qua những giải thưởng trong nước và quốc tế
Huy chương Vàng năm 2026 tiếp tục nối dài thành tích đáng chú ý của NSNA Nguyễn Khắc Hào tại các sân chơi nhiếp ảnh trong nước. Đặc biệt, trong ba năm liên tiếp, từ năm 2024 đến năm 2026, ông đều giành Huy chương Vàng tại các cuộc thi nhiếp ảnh cấp toàn quốc.
Năm 2024, ông đoạt Huy chương Vàng cuộc thi “Tự hào một dải biên cương” với bộ ảnh “Cà Phê Tây Nguyên - Tự hào thương hiệu Việt” và Huy chương Bạc Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam với bộ ảnh “Thiêng liêng khoảnh khắc đầu đời”.
Năm 2025, bộ ảnh “Rộn ràng mùa cá cơm” giúp ông giành Huy chương Vàng cuộc thi “Tổ quốc bên bờ sóng”. Cùng năm, ông được trao giải Đặc biệt tại Giải thưởng Nhiếp ảnh Heritage - Hành trình Di sản 2025.
Đến năm 2026, bộ ảnh “Nghi lễ dâng bánh chưng, bánh giầy trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” tiếp tục mang về cho ông Huy chương Vàng, cùng giải Khuyến khích dành cho tác phẩm “Cá về” tại Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam.
.jpg)
Trên đấu trường quốc tế, theo thống kê thành tích được cung cấp, NSNA Nguyễn Khắc Hào đã giành 15 Huy chương Vàng (trong đó có 8 Huy chương Vàng FIAP); 7 Huy chương Bạc; 5 Huy chương Đồng, cùng nhiều giải thưởng khác. Hàng trăm tác phẩm của ông được lựa chọn trưng bày tại các triển lãm trong nước và quốc tế. Năm 2024, ông được Liên đoàn Nhiếp ảnh Nghệ thuật Quốc tế (FIAP) trao tước hiệu A-FIAP; năm 2025, tiếp tục được trao tước hiệu E-FIAP, ghi nhận quá trình sáng tác và thành tựu trong lĩnh vực nhiếp ảnh nghệ thuật.
.jpg)
Những giải thưởng nối tiếp nhau không chỉ phản ánh sự bền bỉ trong lao động nghệ thuật mà còn cho thấy khả năng khai thác nhiều đề tài, từ bản sắc văn hóa đến đời sống thường nhật. Với NSNA Nguyễn Khắc Hào, mỗi thành quả là động lực để tiếp tục tìm tòi, hoàn thiện ngôn ngữ sáng tác và khám phá những giá trị mới trong cuộc sống.
Huy chương Vàng tại Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2026 vì thế không chỉ là dấu mốc đáng nhớ trong sự nghiệp của Nguyễn Khắc Hào. Qua bộ ảnh về nghi lễ dâng bánh chưng, bánh giầy, ông còn góp thêm một câu chuyện bằng hình ảnh về cội nguồn dân tộc, về sức sống của di sản trong đời sống hôm nay. Đó cũng là ý nghĩa bền lâu của nhiếp ảnh nghệ thuật: không chỉ lưu giữ những gì đang hiện hữu, mà còn khơi dậy tình yêu văn hóa, ý thức trân trọng truyền thống và trách nhiệm gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc Việt Nam.
