Sắc xuân nơi chợ phiên Cao Sơn giữa đại ngàn Tây Bắc

Cách phường Lào Cai khoảng 60km, hành trình đến Cao Sơn là một trải nghiệm đáng nhớ. Con đường quanh co uốn mình theo sườn núi. Một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút. Càng lên cao, sương mù càng dày, phủ kín đồi nương, khiến khung cảnh vừa hùng vĩ vừa nên thơ. Và rồi, giữa bạt ngàn mây núi, phiên chợ hiện ra như một điểm hẹn ấm áp giữa đại ngàn.

Từ tinh mơ, những lối mòn đã rực lên sắc váy áo. Đồng bào Mông, Tu Dí, Pa Dí, Tày, Nùng, Dao, Phù Lá… từ các bản xa gùi hàng xuống chợ. Mỗi dân tộc mang theo một sắc màu riêng, dệt nên bức tranh đa sắc. Những tấm thổ cẩm rực rỡ, bó thảo dược thơm nồng, mớ rau rừng còn đẫm hơi sương, con gà, con lợn bản được buộc gọn sau gùi… tất cả làm nên nhịp sống mộc mạc mà sinh động.

Với người dân nơi đây, chợ phiên không chỉ để mua bán. Đó là dịp gặp gỡ, chuyện trò, là “ngày hội” của những bản làng nằm cheo leo trên sườn núi. Các bà, các chị, các cô gái đều chọn bộ trang phục đẹp nhất xuống chợ. Những gam màu đỏ, xanh, vàng, tím nổi bật giữa nền đá xám và màu đất nâu, khiến ai lần đầu đặt chân tới cũng khó lòng rời mắt.

Anh Séo Pao (người Mông) cho biết, từ khi trời còn tối, vợ chồng anh đã cùng các con đi bộ hơn 10km vượt dốc xuống chợ. Những ngày giáp Tết, ai cũng muốn sắm sửa đủ đầy hơn một chút. “Cuối năm phải mua cho con bộ quần áo mới, ít bánh kẹo, cân thịt. Đi sớm mới kịp chọn đồ ngon”, anh bộc bạch, nụ cười hiền lẫn trong làn sương lạnh. Với nhiều gia đình vùng cao, phiên chợ cuối năm chính là khoảnh khắc Tết chạm ngõ.

Thấp thoáng giữa dòng người là hình ảnh những người phụ nữ lưng địu con nhỏ, tay dắt thêm đứa trẻ lớn, vai mang gùi hàng nặng. Đứa bé say ngủ trong tấm địu thổ cẩm sặc sỡ, phía trước là bước chân thoăn thoắt của mẹ. Bức tranh đời sống ấy vừa lam lũ vừa ấm áp, như một nốt trầm lặng lẽ giữa bản hòa âm rộn ràng của phiên chợ.

Không khí Tết còn hiện rõ trong những quầy hàng ẩm thực nghi ngút khói. Xôi bảy màu, bánh cuốn trứng nóng hổi, bánh chuối, bánh khúc… bày biện giản dị mà hấp dẫn. Chị Sùng Mủa (thôn Lồ Suối Tủng) chia sẻ, xôi Cao Sơn ngon bởi cách đồ công phu: gạo nếp chọn kỹ, ngâm vừa độ, đồ bằng chõ trên bếp củi để hạt xôi dẻo thơm mà không nát, Tết mà thiếu chõ xôi nghi ngút khói thì chưa trọn vẹn. Với người vùng cao, xôi không chỉ là món ăn, mà còn là hương vị của đoàn viên.

Một góc chợ luôn đông khách là khu bán mía Mường Khương - thân hồng tím, đốt đều, vị ngọt thanh. Người đi chợ hiếm ai ra về tay không. Có người mua vài cây nhâm nhi dọc đường, có người mua cả bó lớn mang về làm quà. Vị ngọt mát ấy như giữ lại chút nắng gió miền núi giữa những ngày đông lạnh giá.

Xã Cao Sơn được hình thành trên cơ sở hợp nhất bốn xã của huyện Mường Khương (cũ): Lùng Khấu Nhin, Cao Sơn, La Pan Tẩn và Tả Thàng. Với diện tích hơn 164 km², gồm 33 thôn và trên 14.000 nhân khẩu thuộc 8 dân tộc anh em cùng sinh sống - trong đó đồng bào người Mông chiếm đa số, vùng đất này mang đặc trưng địa hình núi cao, chia cắt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn.

Trong điều kiện ấy, chợ phiên Cao Sơn không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là điểm hẹn văn hóa của những cộng đồng cư trú rải rác trên các triền núi, thung lũng. Dẫu hạ tầng và dịch vụ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, phiên chợ vẫn được gìn giữ như một “mạch nguồn” bền bỉ - nơi kết nối cộng đồng, gìn giữ bản sắc và mở ra hướng phát triển du lịch vùng cao theo con đường hài hòa, bền vững.

Du khách Nguyễn Thị Nghĩa (Hà Nội) chia sẻ rằng mỗi dịp cuối năm, chị đều cố gắng thu xếp lên thăm các phiên chợ vùng cao. “Ở đây, tôi cảm nhận rõ sự ấm áp trong cách người ta trò chuyện, mua bán. Tết giản dị thôi, nhưng đầy tình cảm”, chị nói.

Khi mưa phùn bắt đầu giăng mờ lối núi, những gùi hàng đã vơi dần. Người theo triền dốc trở về bản, mang theo sắc xuân trong từng gói bánh, cân thịt, bó mía ngọt. Phiên chợ khép lại, nhưng dư âm còn neo trong ký ức: sắc váy áo rực giữa nền đá xám, hương xôi nếp quyện khói bếp, tiếng cười vang vọng giữa đại ngàn…

Xuân đang lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà nơi sườn núi. Ở Cao Sơn, sắc xuân không chỉ rực rỡ trong một buổi chợ cuối năm, mà còn đọng mãi trong niềm vui đoàn viên, trong ánh mắt trẻ thơ, trong hy vọng về một năm mới đủ đầy hơn trên miền biên cương của Tổ quốc.