Từ vài năm nay, trong những cuộc gặp gỡ của làng báo chí – nhiếp ảnh hay những buổi cà phê thân tình, anh chị em đồng nghiệp dễ dàng nhận ra một hình ảnh quen thuộc: nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngô Minh Đạo với chiếc điện thoại thông minh luôn ở trên tay. Ông lặng lẽ quan sát, ánh mắt chăm chú dõi theo những gương mặt thân quen ngồi đối diện, rồi bất chợt “chộp” lại một khoảnh khắc rất đời. Chỉ ít phút sau, người được chụp mới giật mình khi nhận bức ảnh vừa được ông gửi qua điện thoại: một khoảnh khắc tự nhiên, không tạo dáng, không sắp đặt – đến mức chính nhân vật cũng không hề hay biết mình đã bước vào khung hình từ lúc nào. Những cuộc trò chuyện vì thế thường rẽ sang một câu chuyện khác: “Anh chụp lúc nào thế?”, và rồi ai nấy đều mỉm cười trước sự tinh tế của người cầm máy.
Trong những câu chuyện thân tình ấy, ông dần hé lộ một dự định đặc biệt: Thực hiện một cuốn sách ảnh chân dung giới thiệu những con người ông đã chụp, như một cách ghi dấu hành trình sáng tạo nhân dịp sinh nhật lần thứ 90 của mình.
Điều đặc biệt là toàn bộ ảnh trong sách đều được chụp bằng điện thoại. Không cầu kỳ kỹ thuật, không phô trương thiết bị, những bức ảnh giản dị mà chân thực, gần gũi mà giàu cảm xúc. Với con mắt của một người từng trải – từng là phóng viên ảnh gắn bó với nhiều thế hệ nghệ sĩ, trong đó có không ít phóng viên chiến trường – Ngô Minh Đạo luôn tìm thấy thần thái và vẻ đẹp nội tâm ẩn sâu trong từng khuôn mặt. Ông kiên nhẫn chờ đợi khoảnh khắc mà tính cách nhân vật bộc lộ rõ nhất, để từ đó khắc họa nên một thế giới chân dung sống động, nhân văn và đầy sức gợi.
Chia sẻ khi cầm cuốn sách trên tay, ông bày tỏ:
“Thật hạnh phúc khi ở tuổi 90, tôi vẫn có thể hoàn thành cuốn sách ‘90 gương mặt thân quen’. Các nhà báo, nhiếp ảnh gia, nghệ sĩ nhiếp ảnh thường ít khi tự kể về mình, vì thế tôi muốn dùng cuốn sách này để nói về họ – những người đồng nghiệp gắn bó, những người bạn quen biết từ lâu, và cả những gương mặt trẻ mới gặp nhưng đều chung một niềm đam mê: dùng ống kính để lưu giữ những khoảnh khắc hào hùng của dân tộc trong chiến tranh, và ghi lại vẻ đẹp của đất nước trong từng ngày đổi mới.”
Ông cũng dành lời tri ân tới những người đã đồng hành cùng mình trong quá trình thực hiện cuốn sách, đặc biệt là nhà báo Phạm Tiến Dũng – nguyên Trưởng ban Biên tập Ảnh Thông tấn xã Việt Nam, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nhiếp ảnh; và nhà báo, nhiếp ảnh gia Nguyễn Kỳ Nam, những người đã cùng ông từ ý tưởng ban đầu đến biên tập, thiết kế cuốn sách bằng sự tận tâm và cẩn trọng.
Ảnh chân dung vốn là thể loại khó, bởi mỗi gương mặt là một thế giới riêng. Ngô Minh Đạo chọn cách ghi lại khoảnh khắc mà thần thái nhân vật bộc lộ rõ nhất – như một lát cắt tinh tế của thời gian, nơi con người hiện lên đúng với bản chất của mình.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Lam nhận xét: “Anh Minh Đạo là bậc thầy ảnh chân dung. Ảnh của anh luôn tự nhiên, bắt được khoảnh khắc và tính cách của nhân vật.”
Nhà báo Trần Mai Hưởng – nguyên Tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, người từng là phóng viên chiến trường cùng thời – đánh giá:
“Nghệ sĩ nhiếp ảnh Minh Đạo thuộc lớp phóng viên ảnh đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam. Hơn 40 năm gắn bó với nghề, ông đã trải qua những năm tháng khốc liệt của chiến tranh và cả thời kỳ hòa bình… Ở Ngô Minh Đạo, phẩm chất của người chiến sĩ và người nghệ sĩ luôn hòa quyện, tạo nên những tác phẩm vừa giàu tính thời sự, vừa dạt dào cảm xúc.”
Ở tuổi 90, với chiếc điện thoại nhỏ gọn trên tay, Ngô Minh Đạo vẫn miệt mài đi tìm vẻ đẹp đời thường. “90 gương mặt thân quen” vì thế không chỉ là một cuốn sách ảnh, mà là bản ghi lặng lẽ và sâu sắc về con người – được thực hiện bằng trải nghiệm, ký ức và một trái tim chưa bao giờ nguội lạnh với nhiếp ảnh.
Một số “gương mặt thân quen” của nhiếp ảnh Việt Nam trong cuốn sách:
.jpg "Vũ Thành Chung – Một đời ảnh nghệ thuật còn lại")
