Đặc biệt, nhân chuyến về thăm quê hương vào trung tuần tháng 8 vừa qua, tôi lại xúc động nhận từ tay ông tập sách ảnh mới nhất: "Sắc màu các dân tộc Thanh Hóa" (Nhà xuất bản Thanh Hóa ấn hành). Cầm trên tay cuốn sách khổ 25x25 cm với thiết kế trang nhã, bìa sách đẹp mắt, lòng tôi dâng lên niềm khâm phục trước một công trình nghệ thuật giàu giá trị nhân văn, hàm chứa yếu tố văn hóa và lịch sử.
Cuốn sách ảnh "Sắc màu các dân tộc Thanh Hóa" là một bức tranh toàn cảnh lung linh và sống động về 7 dân tộc anh em cùng chung sống trên mảnh đất xứ Thanh địa linh nhân kiệt: Mông, Mường, Thái, Dao, Khơ Mú, Thổ và Kinh. Qua từng góc bấm máy tinh tế và giàu cảm xúc, ông đã khắc họa trọn vẹn bản tính cần cù, tâm hồn sáng tạo của đồng bào miền núi qua hàng ngàn đời nay. Sinh sống ở những vùng cao xa xôi, hẻo lánh, họ chắt chiu sự sống bằng việc trồng tỉa, đan tơ dệt vải, săn bắt, đồng thời gìn giữ nét đẹp truyền thống trong nếp ăn, nếp ở và những lễ hội văn hóa ngập tràn bản sắc.
Đằng sau hàng trăm bức ảnh giàu sức biểu cảm ấy là dấu chân ngàn dặm của một nghệ sĩ trọn đời đắm đuối với nghề. Dù tuổi tác đã cao hay thời tiết khắc nghiệt, ông vẫn lăn lộn qua khắp các bản làng xa xôi nhất của miền Tây xứ Thanh. Có những chuyến đi ròng rã cả tháng trời, vượt đèo băng suối, ăn cơm mắm muối cùng đồng bào chỉ để "săn" một khoảnh khắc ánh sáng đẹp, một nụ cười rạng rỡ của em thơ, hay nét ngượng ngùng tẻn tẻn bên khung dệt của người mẹ vùng cao. Bằng sự kiên trì và góc nhìn chan chứa tình yêu thương, ông đã tích lũy một kho tàng hàng ngàn bức ảnh vô giá.
Nhìn lại chặng đường đã qua, cuộc đời ông là một chuỗi hành trình cống hiến không ngừng nghỉ cho sự nghiệp văn hóa, báo chí và nghệ thuật:
Từng đảm nhiệm vị trí Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Thọ Xuân, ông đã đặt những nền móng vững chắc cho phong trào văn hóa cơ sở.
Chuyển sang hoạt động báo chí với vai trò Thư ký tòa soạn Báo Thanh Hóa, ông thể hiện bản lĩnh của một nhà báo sắc sảo, tâm huyết và giàu kinh nghiệm quản lý, gác gôn cho tòa soạn.
Tiếp tục giữ cương vị Giám đốc Xí nghiệp In Báo Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa, ông góp phần quan trọng giữ gìn dòng chảy thông tin của tỉnh nhà cho đến ngày về nghỉ hưu.
Thế nhưng, nghỉ hưu với ông không phải là dừng lại, mà là bắt đầu một chặng đường sáng tạo nghệ thuật mới sôi nổi hơn. Ngọn lửa đam mê nhiếp ảnh nghệ thuật trong ông chưa bao giờ nguội lạnh. Cuộc đời tuy trải qua nhiều bước thăng trầm, nhưng sự nghiệp sáng tạo của ông lại ghi dấu những mốc son vô cùng ấn tượng:
17 đầu sách ảnh xuất bản, trong đó có 5 cuốn đạt Giải Xuất sắc chuyên ngành của Trung ương. Đáng chú ý là các công trình quy mô: “Miền đất tôi yêu” (2010 - ghi dấu chân khắp mọi miền Tổ quốc), “Hồn đất tình người” (2013 - khắc họa nét đẹp xứ Thanh), “Chân dung cuộc sống” phản ánh gương mặt các bà mẹ Việt Nam anh hùng (2021) và "Tổng tập ảnh" đồ sộ, hoành tráng ra mắt năm 2022.
Đa tài trên cánh đồng báo chí, nhiếp ảnh, văn chương: Đặc biệt khi bước chân vào lĩnh vực lý luận phê bình lúc tuổi đã cao, ông vẫn trình làng 2 tập sách sắc bén: “Rượt theo con chữ mà yêu” và “Những ngôi sao bên tôi”. Đồng thời, bén duyên ở mảng thơ ca, ông liên tiếp xuất bản 6 tập thơ dạt dào cảm xúc: “Dâng mẹ”, “Xuân lòng”, “Lời yêu”, “Hoài niệm”, “Tiếng khèn”, “Giọt nắng”, được đông đảo bạn thơ và người yêu thi ca trân trọng, yêu thích.
Tiếp nối, ông tổ chức thành công 5 cuộc triển lãm cá nhân và nhận về hàng trăm giải thưởng nhiếp ảnh lớn nhỏ trong và ngoài nước.
Tôi có nhiều năm sinh sống, làm việc tại Thanh Hóa và may mắn gắn bó thân thiết với ông. Với tôi, nghệ sĩ - nhà báo Trần Đàm không chỉ là một đồng nghiệp tận tụy mà còn là một "người anh lớn" đầy ân nghĩa. Với bạn bè bốn phương, ông luôn mở rộng lòng mình bằng sự chân thành, nhiệt thành. Bất kỳ nghệ sĩ tỉnh bạn nào về xứ Thanh sáng tác đều được ông đón tiếp chu đáo, tự nguyện làm "hướng dẫn viên" dẫn đường đến những góc chụp đẹp nhất. Không ít lần, ông còn tự bỏ tiền túi và công sức hỗ trợ những nghệ sĩ trẻ hay đồng nghiệp gặp khó khăn để họ có điều kiện theo đuổi đam mê.
Ông từng tâm sự: Mấy chục năm làm báo cho ông kinh nghiệm sống, còn nhiếp ảnh chính là nhịp thở, là tình yêu ông dành cho nhân tình thế thái. Chính vì vậy, căn nhà của ông – từ phòng khách đến phòng ngủ – đâu đâu cũng tràn ngập ảnh và sách của bạn nghề trao tặng. Sự "bề bộn" đầy nghệ thuật ấy tạo nên một "Không gian văn hóa Trần Đàm" độc đáo, khắc họa nên một chân dung không thể trộn lẫn: một tâm hồn mang đậm "Đặc trưng văn hóa xứ Thanh".
Nhờ những cống hiến bền bỉ ấy, ông đã vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng: Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhì; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Trân trọng cảm ơn ông – một "lão tướng" vẫn bền bỉ tỏa bóng mát cho nhiếp ảnh và văn học nghệ thuật xứ Thanh. Kính chúc ông, khi đã bước vào tuổi "đầu 9", vẫn luôn mạnh cốt trường gân, minh mẫn, dồi dào sức sáng tạo để tiếp tục cống hiến cho nền văn hóa nghệ thuật nước nhà!
.jpg "Hiệp hội Du lịch Quảng Trị tri ân các đơn vị đồng hành cùng chương trình Famtrip Khánh Hòa")
