
Sự kiện quy tụ gần 100 nhà nghiên cứu và học giả trẻ đến từ 35 cơ sở giáo dục đại học trong nước và quốc tế (Vương quốc Anh, Thái Lan, Malaysia, Hồng Kông - Trung Quốc...). Hội thảo tập trung phân tích tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và các nền tảng xuyên quốc gia đối với hoạt động sáng tạo, sản xuất nội dung và sự tham gia của công chúng.




Phát biểu khai mạc, Giáo sư Rick Bennett – Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch BUV, người gắn bó với mỹ thuật và công nghiệp sáng tạo từ cuối thập niên 1970 – chia sẻ rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với giáo dục ngành sáng tạo tại Việt Nam hiện nay là thuyết phục phụ huynh tin tưởng cho con em theo đuổi lĩnh vực này. Ông cũng nhấn mạnh cột mốc năm 2016 khi Việt Nam ban hành Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa (với sự hỗ trợ của Hội đồng Anh), hướng tới mục tiêu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045.

Đáng chú ý, hầu hết các tham luận tại hội thảo đều ít nhiều đề cập đến vai trò của nhiếp ảnh trong truyền thông sáng tạo, nổi bật lên hai câu chuyện gợi nhiều suy ngẫm cho người cầm máy.
Từ khung hình, tư thế đến góc máy
Trong tham luận nghiên cứu cách truyền thông thể thao thể hiện hình ảnh nữ vận động viên, nhóm tác giả do Trần Anh Thiên Ngọc (sinh viên Greenwich FPT) trình bày chỉ ra rằng: dù nữ vận động viên xuất hiện ngày càng nhiều trên báo chí, sự bình đẳng về mặt hình ảnh vẫn chưa thực sự đạt được. Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào ngôn từ, trong khi giao tiếp thị giác qua khung hình, tư thế và góc máy lại ít được chú ý.

Phân tích khoảng 50 bức ảnh thể thao, thay vì chỉ chia rạch ròi giữa “tình dục hóa” và “không tình dục hóa”, nhóm đi sâu vào cách bản sắc vận động viên được kiến tạo qua nhiếp ảnh theo hai hướng: tập trung vào thành tích hoặc tập trung vào ngoại hình. Kết quả cho thấy nhiều khuôn mẫu lặp lại như: góc chụp cận cảnh nhấn vào diện mạo, tư thế tạo dáng mang tính thụ động, bối cảnh mang tính quảng bá thay vì thi đấu, và đề cao vẻ nữ tính hơn năng lực chuyên môn.
Khảo sát trên 50 khán giả từ 18 đến 35 tuổi cũng cho thấy chỉ 8% nhận định truyền thông thể thao dành đủ sự quan tâm cho thành tích của nữ giới (34% phủ nhận, số còn lại trung lập), nhưng có tới 86% đồng tình rằng tăng độ phủ sóng sẽ thúc đẩy sự quan tâm của công chúng đối với thể thao nữ.
Nhóm nghiên cứu cũng dẫn chứng các chiến dịch truyền thông nhằm phá vỡ định kiến như “Every Stain Should Be Part of the Game” (về định kiến kinh nguyệt trong thể thao), “A Name Will Be Made” (nâng cao nhận diện bóng đá nữ) hay “So Win” của Nike; đồng thời phân tích ranh giới mong manh giữa “trao quyền” và “vật hóa” qua một số chiến dịch gây tranh cãi như “Strong is Beautiful” của Bluebella hay quảng cáo có sự góp mặt của diễn viên Sydney Sweeney. Nhóm rút ra nhận định: một hình ảnh không tự động mang tính trao quyền chỉ vì sử dụng ngôn từ của sức mạnh.
Từ nền tảng nghiên cứu này, nhóm đã phát triển dự án chiến dịch và triển lãm tương tác mang tên “Curves” với thông điệp: “Sức mạnh là một đường cong, kỹ năng là một hình dạng, cơ bắp là vẻ đẹp”. Sử dụng phần mềm TouchDesigner để trực quan hóa chuyển động cơ thể qua các đường nét và dải màu, dự án hướng sự chú ý của người xem từ đường cong hình thể sang kỹ năng và sức mạnh thi đấu. Trước băn khoăn của khán giả về hàm ý nhạy cảm của từ “curves” (đường cong) trong tiếng Việt, đại diện nhóm khẳng định nữ vận động viên hoàn toàn có thể giữ nét đẹp nữ tính mà vẫn được tôn vinh trọn vẹn bằng thành tích.
AI và con mắt của người cầm máy
Một điểm nhấn khác tại hội thảo là bài toán ứng dụng AI trong đào tạo thiết kế và nghệ thuật thị giác. Một diễn giả tại sự kiện đề xuất hướng tiếp cận “Có, nhưng phải có cấu trúc” – bởi việc cấm đoán tuyệt đối hay phó mặc hoàn toàn cho AI đều không giúp sinh viên sẵn sàng bước vào ngành công nghiệp sáng tạo.

Khung đào tạo ba giai đoạn được đưa ra gồm: khám phá bằng tay – khám phá số có hướng dẫn – hoàn thiện chuyên nghiệp. Ví dụ, khi thực hiện đồ án nhận diện một lễ hội văn hóa Việt Nam, sinh viên bắt buộc phải phác thảo tay (thumbnail) trước khi thử nghiệm công cụ AI, và hồ sơ nộp bài cuối cùng phải lưu giữ cả bản vẽ tay, quá trình thử nghiệm lẫn những ý tưởng bị loại bỏ.
Diễn giả đúc kết: “Cây bút chì mạnh mẽ vì nó buộc ta phải suy nghĩ. Người sáng tạo nên dùng máy móc để thử thách trí tưởng tượng chứ không phụ thuộc vào máy”.
Thông điệp này cũng hoàn toàn tương đồng với nghề nhiếp ảnh trong kỷ nguyên số. Dù công nghệ hậu kỳ hay AI có thể mở rộng vô số lựa chọn thị giác, nhưng con mắt quan sát, ý đồ nghệ thuật và trách nhiệm với từng khuôn hình vẫn luôn thuộc về người cầm máy. Hai câu chuyện tại ICCCI 2026 tưởng chừng khác biệt nhưng gặp nhau ở một điểm cốt lõi: mỗi bức ảnh là một lựa chọn về cách nhìn, và quyền lựa chọn ấy mãi thuộc về con người.
ICCCI là hội thảo khoa học quốc tế thường niên do Khoa Truyền thông và Sáng tạo, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) sáng lập từ năm 2025, nhằm tạo diễn đàn học thuật và chuyên môn để các nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia cùng thảo luận về những cơ hội, thách thức đang định hình lĩnh vực sáng tạo toàn cầu.

