Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, đồng thời tiếp nối hành trình khám phá, đánh thức những lớp ký ức đô thị từ dự án nghệ thuật “Chuyện Đình trong Phố”.
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, nền khoa cử Nho học Việt Nam không chỉ đào tạo nên những bậc hiền tài phụng sự đất nước mà còn ghi dấu nhiều nhân vật có đóng góp quan trọng trong việc phát triển các nghề thủ công truyền thống. Bên cạnh những thành tựu về học thuật, nhiều nhà khoa bảng còn góp phần truyền bá tri thức, cải tiến kỹ thuật sản xuất, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của các làng nghề, được nhân dân tôn vinh là tổ nghề.
Từ góc nhìn đó, triển lãm giới thiệu 8 vị Tiến sĩ được ghi danh trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, gắn với các nghề thủ công truyền thống của Việt Nam, cùng nhà Nho Đặng Huy Trứ, người có đóng góp quan trọng đối với lịch sử nhiếp ảnh nước nhà.
Dưới sự giám tuyển của nghệ sĩ, giảng viên Nguyễn Thế Sơn, không gian triển lãm được xây dựng như một cuộc đối thoại giữa lịch sử và hiện tại, giữa di sản truyền thống và những phương thức sáng tạo nghệ thuật mới. Thay vì chỉ tái hiện tiểu sử các danh Nho, triển lãm kể lại câu chuyện về những bậc tổ nghề thông qua các tác phẩm nghệ thuật, sản phẩm thủ công và hoạt động thực hành nghề truyền thống.
Tại triển lãm, công chúng có cơ hội tìm hiểu nghề in mộc bản gắn với Tiến sĩ Lương Như Hộc thông qua hoạt động trình diễn in ấn của nghệ nhân Liễu Chàng Công Đạt, cùng những tác phẩm khắc gỗ của các nghệ sĩ đương đại. Nghề dệt chiếu gắn với Tiến sĩ Phạm Đôn Lễ được thể hiện qua không gian sắp đặt của họa sĩ Vũ Xuân Đông, kết hợp cùng nghệ nhân làng chiếu cói Nga Sơn (Thanh Hóa).
Trong khi đó, nghề làm sơn ta gắn với Tiến sĩ Trần Lư được giới thiệu qua những góc nhìn đa dạng về kỹ thuật sơn ta, thếp vàng. Nghề ép dầu gắn với Tiến sĩ Nguyễn Quang Tán được tái hiện thông qua các tác phẩm điêu khắc và tạo hình nghệ thuật.
Các nghề dệt lượt, thêu, thuộc da và dát thiếc cũng được giới thiệu bằng những hình thức thể hiện phong phú. Nghề dệt lượt gắn với Tiến sĩ Phùng Khắc Khoan có sự tham gia thực hành của các nghệ nhân La Khê, kết hợp cùng thiết kế áo dài và sản phẩm tơ lụa. Nghề thêu gắn với Tiến sĩ Lê Công Hành được thể hiện qua các tác phẩm thêu, tranh lụa đương đại và kỹ thuật thêu vá. Trong khi đó, nghề thuộc da gắn với Tiến sĩ Nguyễn Thời Trung và nghề dát thiếc gắn với Tiến sĩ Nguyễn Chính được tiếp cận thông qua các tác phẩm hội họa, điêu khắc và thiết kế.
Đáng chú ý, không gian giới thiệu nghề nhiếp ảnh gắn với nhà Nho Đặng Huy Trứ tạo nên sự kết nối giữa lịch sử hình thành nghề ảnh tại Việt Nam với thực hành nhiếp ảnh đương đại. Các tác phẩm của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn, nhiếp ảnh gia Phạm Duy và sinh viên ngành Nhiếp ảnh nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) góp phần mang đến những cách nhìn đa dạng về vai trò của hình ảnh trong việc ghi chép, lưu giữ và diễn giải ký ức văn hóa.
Một điểm nhấn khác của triển lãm là hệ thống bia khắc mica do họa sĩ Trần Hậu Yên Thế thực hiện, được bố trí xuyên suốt không gian trưng bày. Lấy cảm hứng từ hình tượng bia đá truyền thống, các tác phẩm sử dụng chất liệu và ngôn ngữ thị giác hiện đại, tạo nên sự liên kết giữa những giá trị lịch sử với tinh thần sáng tạo của nghệ thuật hôm nay.
Với sự tham gia của đông đảo nghệ sĩ, nghệ nhân làng nghề và các nghệ sĩ trẻ, triển lãm mang đến không gian giao thoa giữa các thế hệ, nơi kỹ thuật thủ công truyền thống được tiếp cận và diễn giải bằng tư duy nghệ thuật đương đại. Những sản phẩm, tác phẩm trưng bày không chỉ giúp công chúng hiểu thêm về lịch sử các ngành nghề mà còn góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của di sản trong đời sống hiện đại.
Thông qua triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt”, Ban Tổ chức mong muốn tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng tri thức và sức sáng tạo của dân tộc; đồng thời khẳng định vai trò của di sản như một nguồn tri thức sống, có khả năng tiếp tục được kế thừa, phát triển và trở thành chất liệu sáng tạo trong bối cảnh đương đại.
Triển lãm cũng góp phần mở ra những cách tiếp cận mới trong hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đưa những câu chuyện lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, qua đó tạo sự kết nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai trong không gian văn hóa của Thủ đô.
Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” diễn ra từ ngày 9/11 đến ngày 5/12/2026 tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.
.jpg "Huỳnh Lập bật khóc trước người mẹ mắc bệnh tâm thần, chỉ mong được khỏe mạnh để kiếm tiền nuôi con")
.jpg "Giao Linh, Tuấn Vũ, Mạnh Quỳnh góp mặt trong liveshow đầu tiên của Vinh Tuấn")
