“Cha đẻ” giống điều cao sản đồng hành cùng nông dân làm giàu

Rời giảng đường đại học, kỹ sư Trần Công Khanh về công tác tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây điều (Cashew Research and Development Center - CRDC) thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam (IAS) và kết duyên với cây điều từ đó. Sau hàng chục năm cùng ăn cùng ngủ với cây điều, Tiến sĩ (TS) Trần Công Khanh, giám đốc CRDC được mệnh danh là cha đẻ giống điều cao sản đã đồng hành với nhà nông làm giàu.

TS  Trần Công Khanh, Giám đốc CRDC  trong vườn cây điều đầu dòng tại CRDC

Nhớ lại những ngày đầu, TS Trần Công Khanh cùng các đồng nghiệp, trăn trở vì sao mảnh đất Đông Nam Bộ anh hùng trong kháng chiến, nông dân sống giữa vùng đất có diện tích cây điều lớn nhất nước nhưng bữa cơm vẫn thiếu ăn, cái đói cái nghèo vẫn mãi đeo đẳng.

TS  Trần Công Khanh, Giám đốc CRDC xem xét kết quả giống điều AB05-08. Đây là một trong những giống điều chủ lực trong sản xuất cho năng suất cao, chất lượng tốt.

Những chuyến thâm nhập thực tế cùng ăn cùng ở với bà con nông dân đã giúp các nhà khoa học giải mã được bí ẩn của sự đói nghèo. Đấy là do nông dân chưa có giống cây điều cho năng suất cao, chất lượng tốt, tập quán canh tác chưa phù hợp và công nghệ chế biến còn lạc hậu.

Chùm quả giống điều AB29

TS Trần Công Khanh cùng tập thể CRDC trăn trở đi tìm lời giải để giúp nông dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu từ cây điều. Một đề tài khoa học cấp Bộ, có tên là “Nghiên cứu chọn tạo và phát triển giống điều có năng suất và chất lượng cao cho các tỉnh phía Nam” đã được giao cho các nhà khoa học của CRDC, chủ nhiệm nhiệm vụ là TS Trần Công Khanh. Sau nhiều năm miệt mài nghiên cứu, tạo ghép, CRDC chọn tạo 4 giống điều năng suất và chất lượng cao, đó là: AB29, AB05-08, LBC5 và ĐPC05. Kết quả thật khả quan, khi ở Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, giống điều mới đạt năng suất điều từ 2 tấn đến 5 tấn/ha.

Chuyên gia của CRDC hướng dẫn nông dân ghép điều

Theo TS Trần Công Khanh, cùng với giống điều mới, chương trình khuyến nông được CRDC triển khai tới tận nông dân. Chính quyền các địa phương và nông dân ở Đông Nam Bộ và Trung Nam Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên chia sẻ bằng việc hợp tác trong việc chuyển đổi giống cây trồng.

Mô hình tỉa cành tạo tán cho cây điều, do CRDC thực hiện, đã được ngành nông nghiệp công nhận là tiến bộ kỹ thuật

Các giống điều cao sản đã được CRDC triển khai nhiều mô hình trình diễn và cung cấp cho nông dân các địa phương trồng rộng rãi, đưa diện tích trồng giống điều ghép cao sản lên 40% tổng diện tích trồng điều của Việt Nam.

Từ thành công bước đầu này, hàng năm, CRDC phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ (ASISOV) và Viện Khoa Học Kỹ thuật Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên (WASI) cùng trung tâm khuyến nông các tỉnh trồng điều tổ chức hàng chục lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật thâm canh điều. Từ đó, thúc đẩy thay đổi tư duy sản xuất từ quảng canh sang thâm canh góp phần phát triển điều bền vững. Đặc biệt là kỹ thuật tỉa cành tạo tán và bảo vệ thực vật cho cây điều được nông dân chú trọng áp dụng.

Đoàn Nigieria đến thăm và học tập kinh nghiệm nghiên cứu điều tại CRDC

Kết quả nghiên cứu của CRDC không chỉ được mở rộng quy mô, tăng diện tích trồng điều cao sản ở các tỉnh mà còn được mời báo cáo tại nhiều hội thảo trong nước và quốc tế về cây điều. Nhiều đoàn chuyên gia từ các nước như Lào, Campuchia, Nigieria… đến thăm quan, chia sẻ kinh nghiệm và ký kết hợp tác. Vì thế, CRDC đã tiến thêm một bước trong việc nghiên cứu các giải pháp khoa học công nghệ và thị trường để phát triển điều nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu và xây dựng Quy trình kỹ thuật cấp bộ và cơ sở. Quy trình kỹ thuật “Cải tạo và thâm điều cao sản cho các vùng trồng chính” đã được công nhận là tiến bộ kỹ thuật cấp quốc gia.

Khi được hỏi về những nỗ lực công hiến của bản thân và đội ngũ cán bộ khoa học ở CRDC, TS Trần Công Khanh bộc bạch: “Không có niềm vui và hạnh phúc nào hơn đối với chúng tôi bằng việc đồng hành với nông dân, giúp họ dần xóa đói giảm nghèo và có cơ hội tốt hơn để thực hiện giác mơ làm giàu”.

Hội thảo đầu bờ về mô hình thâm canh điều, do CRDC tổ chức tại tỉnh Bình Định cũ

Với những nỗ lực nghiên cứu khoa học, dày công lai tạo giống điều mới, TS Trần Công Khanh đã được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trao tặng Bằng Lao động sáng tạo được vào năm 2019 và danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc vì có thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong phong trào thi đua yêu nước năm 2020.