Tân Hợp (Lào Cai): Nâng tầm giá trị quế, khẳng định thương hiệu từ vùng nguyên liệu đến thị trường

Lợi thế “kép” từ quy mô vùng nguyên liệu và hạ tầng chiến lược

Việc sáp nhập các xã Tân Hợp, Đại Sơn và Nà Hẩu không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho cây quế. Hiện nay, Tân Hợp đã vươn mình trở thành vùng nguyên liệu trọng điểm của tỉnh Lào Cai với hơn 8.600 ha quế, chiếm trên 43% diện tích tự nhiên và gần một nửa diện tích đất lâm nghiệp toàn xã. Đặc biệt, xã có lợi thế nằm trong vùng chỉ dẫn địa lý quế huyện Văn Yên với hai đơn vị cũ là Đại Sơn và Tân Hợp nằm trong khu vực được bảo hộ.

Sức mạnh của vùng quế Tân Hợp còn đến từ điều kiện tự nhiên lý tưởng. Với diện tích tự nhiên trên 20.000 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm gần 90%, địa phương sở hữu một “vành đai xanh” rộng lớn. Hơn 76% diện tích nằm ở độ cao trên 200m – điều kiện sinh thái giúp cây sinh trưởng ổn định, vỏ dày và hàm lượng tinh dầu cao. Hiện nay, cơ cấu tuổi rừng tại đây rất hợp lý với hơn 55% diện tích từ 16 năm tuổi trở lên, đảm bảo nguồn cung nguyên liệu chủ lực có chất lượng tốt nhất.

Bên cạnh yếu tố tự nhiên, hệ thống hạ tầng giao thông đang trở thành “đòn bẩy” chiến lược. Nằm ở vị trí trung tâm kết nối, Tân Hợp hưởng lợi trực tiếp từ hai nút giao cao tốc IC-14 (cách 7km) và IC-15 (cách 8km), cùng các tuyến tỉnh lộ 166 và 175. Đặc biệt, định hướng kết nối với tuyến đường sắt cao tốc Lào Cai – Hải Phòng trong tương lai mở ra “hành lang vàng” giúp quế Tân Hợp bứt phá ra thị trường quốc tế, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh.

Hội thảo quế hữu cơ gắn với thu hút đầu tư chế biến sâu các sản phẩm từ quế với các doanh nghiệp, nhà đầu tư vào thị trường Tân Hợp

Đồng chí Hà Trung Kiên – Chủ tịch UBND xã Tân Hợp khẳng định: “Thực tiễn phát triển tại địa phương cho thấy, cây quế giữ vai trò trung tâm, gần như quyết định đối với kinh tế lâm nghiệp của xã Tân Hợp. Với gần một nửa diện tích đất lâm nghiệp, cây quế không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là nguồn thu nhập chính của người dân, góp phần định hình cơ cấu sản xuất và hướng đi của kinh tế nông thôn. Quan trọng hơn, cây quế còn giúp khai thác hiệu quả tiềm năng đất đồi rừng, tạo sinh kế bền vững, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái. Trong định hướng tới, chúng tôi xác định phát triển cây quế theo hướng hữu cơ, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu “Quế Tân Hợp”, để cây quế thực sự trở thành ngành hàng kinh tế mũi nhọn, phát triển ổn định và lâu dài”

Từ sản xuất truyền thống đến chuỗi giá trị chế biến sâu

Chất lượng quế Tân Hợp từ lâu đã được khẳng định bởi kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân bản địa. Tuy nhiên, để vươn xa hơn, địa phương đang chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang các tiêu chuẩn sạch, an toàn. Dù diện tích quế đạt chứng nhận hiện mới chiếm khoảng 3%, nhưng đây là nền móng quan trọng để phát triển quế hữu cơ và truy xuất nguồn gốc. Sản lượng hàng năm ước tính đạt trên 2.400 tấn vỏ quế khô, mang lại nguồn thu nhập bình quân hiện khoảng 35-37 triệu đồng/ha/năm cho người dân.

Để gia tăng giá trị, Tân Hợp đã bắt đầu hình thành các hoạt động sơ chế và chế biến tại chỗ. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, các cơ sở chưng cất tinh dầu, sản xuất quế ống, quế sáo, quế thanh và ván bóc từ gỗ quế đã xuất hiện. Những sản phẩm chế biến từ quế ở xã đã được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp giấy chứng nhận năm 2023, tạo đà cho thương hiệu vươn xa.

Mặc dù đã có những bước tiến dài, địa phương vẫn thẳng thắn nhìn nhận quy mô chế biến còn nhỏ, công nghệ chưa cao và liên kết chuỗi chưa bền chặt. Phần lớn sản phẩm vẫn phải thông qua doanh nghiệp ngoài địa bàn để xuất khẩu, khiến giá trị gia tăng chưa thực sự ở lại trọn vẹn với người dân. Đây chính là bài toán mà Tân Hợp đang quyết tâm giải quyết trong giai đoạn tới.

Trao đổi với phóng viên Anh Triệu Tòn San – Thôn Khen Gầy xã Tân Hợp cho biết: “Chúng tôi rất phấn khởi là quế Tân Hợp ngày càng được nhiều doanh nghiệp thu mua, giá trị cũng được tốt hơn trước. Người dân giờ không chỉ trồng quế theo kinh nghiệm mà cũng được tuyên truyền, hướng dẫn, chăm sóc theo hướng sạch, an toàn hơn. Chúng tôi mong muốn rằng thời gian tới sẽ có thêm các doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm để người dân yên tâm phát triển cây quế lâu dài”

Tầm nhìn chiến lược: Xây dựng ngành hàng kinh tế mũi nhọn bền vững

Định hướng giai đoạn 2026-2030, xã Tân Hợp xác định cây quế là trụ cột phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong nhiệm kỳ tới. Mục tiêu trọng tâm là phát triển theo hướng hữu cơ, nâng tỷ lệ sản phẩm qua chế biến sâu và thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào sản xuất kinh doanh.

Địa phương kiên định chủ trương không mở rộng diện tích ồ ạt mà tập trung nâng cao chất lượng trên từng đơn vị sản phẩm. Việc tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp sẽ được đẩy mạnh để hình thành chuỗi giá trị khép kín từ khâu chọn giống đến tiêu thụ. Khi vùng nguyên liệu được quản lý tốt, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, thương hiệu “Quế Tân Hợp” sẽ tự khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường trong nước và quốc tế.

Anh Đặng Trần Thế - Giám đốc Hợp Tác xã Trần Bảo Anh xã Tân Hợp cho biết: “Chúng tôi cũng mong muốn địa phương tiếp tục phối hợp hỗ trợ và xây dựng vùng nguyên liệu Quế, đạt tiêu chuẩn, có xuất xứ nguồn gốc rõ ràng. Thời gian tới, doanh nghiệp chúng tôi cũng sẽ tiếp tục kết hợp với người dân sẽ bao tiêu sản phẩm ổn định hơn, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu của Quế Tân Hợp”.

Từ những cánh rừng quế xanh bạt ngàn đến những định hướng chiến lược mang tầm nhìn dài hạn, Tân Hợp đang từng bước viết nên câu chuyện phát triển của riêng mình. Đó không chỉ là câu chuyện về một loại cây trồng, mà là cách một địa phương miền núi khai thác lợi thế, nâng cao giá trị và hướng tới phát triển bền vững. Với niềm tin và sự cần mẫn của người dân, quế Tân Hợp chắc chắn sẽ còn vươn xa, trở thành thương hiệu uy tín trên thị trường toàn cầu.