Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy được xác định trong Danh mục các nhiệm vụ, đề án, dự án, công trình quan trọng giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 thuộc Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây là một trong những dự án hạ tầng chiến lược mang tính liên kết vùng, liên quốc gia và có ý nghĩa đặc biệt trong định hướng mở rộng không gian phát triển phía Tây Nghệ An gắn với hành lang kinh tế Đông - Tây.
Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy sẽ hình thành trục ngang Đông-Tây kết nối đồng bộ với các trục dọc như cao tốc Bắc-Nam phía Đông, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 1A và đường ven biển. Dự án sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải, mở rộng dư địa và tạo động lực phát triển không gian vùng trên cơ sở hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội hiện đại; kết nối thủ đô Viêng Chăn (Lào) với Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế, cảng biển; nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy liên kết vùng, hợp tác và phát triển.
Đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy có điểm đầu giao với đường cao tốc Bắc-Nam phía Đông tỉnh Nghệ An, đi qua 9 xã: Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Vạn An, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Sơn Lâm và Kim Bảng (Nghệ An). Cao tốc Vinh - Thanh Thủy có điểm đầu giao với đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt tại khu vực nút giao Hưng Tây thuộc địa phận xã Hưng Nguyên. Điểm cuối của cao tốc kết nối vào Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy thuộc khu vực cặp cửa khẩu Thanh Thủy (xã Kim Bảng) - Nậm On (tỉnh Bolykhamxay, Lào). Tổng chiều dài hơn 60 km, có tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng (23.940,34 tỷ đồng).
Dự án được thiết kế theo tiêu chuẩn đường bộ cao tốc với 2 cấp vận tốc 100km/h và 80km/h, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh. Trong đó, 42,5km đầu được thiết kế với vận tốc 100km/h, bố trí nền đường rộng 24,75m, mặt đường 15m, dải phân cách giữa 0,75m; mỗi chiều xe chạy có làn dừng khẩn cấp rộng 3m cùng các dải an toàn và lề đường theo quy chuẩn. Đoạn gần 18km cuối tuyến thiết kế với vận tốc 80km/h, nền đường rộng 22m, mặt đường 14m, dải phân cách giữa 0,5m; mỗi chiều bố trí làn dừng khẩn cấp rộng 2,5m và các yếu tố kỹ thuật tương ứng. Riêng đối với các đoạn đào sâu, đắp cao, nền đường được thiết kế theo quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe.
Trên toàn tuyến sẽ xây dựng 51 cầu, trong đó có 43 cầu trên tuyến chính và 8 cầu trong phạm vi các nút giao, đường ngang. Dự án thiết kế một hầm xuyên núi qua dãy Đại Huệ (địa phận tiếp giáp giữa xã Hưng Nguyên và Kim Liên) với quy mô 6 làn xe, gồm 2 ống hầm riêng biệt cho hai chiều xe chạy, mỗi ống có bề rộng mặt cắt ngang 14,05m, chiều dài khoảng 485m. Hệ thống nút giao trên tuyến gồm 6 vị trí, trong đó có 5 nút giao liên thông và một nút giao bằng. Dự án được phân chia thành 10 dự án thành phần, lộ trình 5 năm 2025-2030.
Qúa trình thực hiện Dự án, việc giải phóng mặt với 2688 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 198 hộ cần được bố trí tái định cư. 13 khu tái định cư tập trung, bao gồm 12 khu dân cư và 1 khu dành cho mục đích quốc phòng. Tỉnh Nghệ An đã chuyển đổi mục đích sử dụng đất đối với hơn 180ha đất rừng phòng hộ và hơn 214ha đất có rừng tự nhiên phục vụ cho dự án. Các cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động phối hợp, tập trung tháo gỡ khó khăn, xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư và chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật phục vụ thi công dự án.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Bùi Thanh An - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An cho biết: Thời gian qua, Tỉnh ủy Nghệ An đã thành lập Ban chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm do Bí thư Tỉnh ủy làm trưởng ban; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị với quyết tâm cao nhất. Lễ khởi công hôm nay là dấu mốc quan trọng, mở đầu cho quá trình triển khai một công trình hạ tầng chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh Nghệ An và khu vực; góp phần xây dựng Nghệ An trở thành trung tâm phát triển của khu vực Bắc Trung Bộ theo tinh thần Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị". Tỉnh Nghệ An cam kết sẽ tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt; tăng cường kiểm tra, giám sát; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan để tổ chức thực hiện dự án bảo đảm đúng tiến độ, chất lượng, an toàn, hiệu quả.
Đại diện liên danh nhà thầu, ông Nguyễn Quang Huy - Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả nêu rõ: Đây là dự án có yêu cầu kỹ thuật cao, đặc biệt với các hạng mục cầu, hầm và nhiều đoạn tuyến đi qua khu vực địa hình phức tạp. Với tâm thế của đơn vị làm nghề hạ tầng lâu năm, theo ông Huy dự án càng khó, càng phải tổ chức bài bản; càng yêu cầu tiến độ cao, càng phải siết chặt chất lượng, an toàn và kỷ luật công trường.
Kinh nghiệm từ các dự án trước đây của Đèo Cả cũng cho thấy, khi tổ chức tốt thi công, chủ động vật liệu, kiểm soát nghiêm chất lượng và tận dụng hợp lý nguồn lực, dự án không chỉ bảo đảm tiến độ mà còn nâng cao hiệu quả đầu tư.
Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy hoàn thành sẽ góp phần hình thành tuyến đường bộ cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn (Lào), nâng cao năng lực vận tải, tốc độ lưu thông, tăng cường đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Công trình còn kết nối các thị trường, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, tạo ra nhiều không gian phát triển khu đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ, du lịch, tạo ra nguồn lực từ khai thác quỹ đất, góp phần chuyển dịch mô hình, cơ cấu tăng trưởng, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, xóa đói giảm nghèo./,
