Nguyễn Duy Ngọc – Nốt trầm phong trần và khát khao gieo chữ đến tận cùng

​Người ta ngỡ ngàng bởi trước đó, dường như cái tên Duy Ngọc chỉ gắn với những bài báo viết chơi vơi để kiếm nhuận bút qua ngày lo sinh kế, nhất là khi tuổi xế chiều ông không có lấy một khoản lương hưu cơ bản. Cặm cụi viết, cần mẫn viết đến độ chai sần cả ngón tay. Có lần vào dịp giáp Tết, ông cười hiền khoe tôi: "Anh vừa lĩnh được mấy triệu nhuận bút bài đăng báo Tiền Phong số Tết, mời chú ra phố làm bát phở Lý Quốc Sư" Tôi vui vẻ nhận lời ngay, chẳng chút đắn đo, bởi giữa tôi và anh là tình anh em vong niên tri kỷ đã qua gần hai thập kỷ gắn bó.

​Tôi quen rồi thân với anh Duy Ngọc qua hai cố nhà báo Cao Phong và Cao Minh, qua những buổi ngồi cà phê lai rai ở quán Tự Do trên phố Trần Hưng Đạo, hay những lần ba anh em cùng sang bãi giữa sông Hồng "đổi gió" giữa khoáng đạt mây trời. Càng tiếp xúc, tôi càng mến cái chất thật thà như đếm của anh. Anh chẳng ngần ngại tâm sự về những khúc khuỷu đời tư, rằng tuổi trẻ ham chơi, tài hoa nhưng lãng tử đã khiến bản thân lỡ nhịp gia đình, để rồi cuối đời lủi thủi một mình trong căn nhà thuê nhỏ hẹp. Anh có hai cô con gái: một cô lập nghiệp tận Thành phố Hồ Chí Minh, còn cô em là nhà văn DI LI nổi tiếng một thời, nay đã gác bút rẽ sang kinh tế. Thế rồi, như một sự bù đắp của định mệnh, con gái gác bút thì bố lại cầm chắc ngòi bút hơn, để cho ra đời những trang văn dạt dào hơi thở cuộc sống đi thẳng vào lòng công chúng. Nhưng ít ai biết rằng, trước khi đến với văn chương bằng tất cả sự kiêu hãnh và nhẫn nại ấy, Nguyễn Duy Ngọc từng là một chàng trai Hà Nội hào hoa, lãng tử của một thời vang bóng. Những năm thập niên 60, người ta từng thấy anh ôm cây đàn contrabass cùng Toán Xồm, Phan Thắng Toàn chơi bốc lửa cùng ban nhạc lừng danh Lộc Vàng – biểu tượng âm nhạc một thời của đất kinh kỳ. Không chỉ dừng lại ở dây trầm contrabass, anh còn thổi hồn vào những giai điệu bằng cả tiếng kèn harmonica sâu lắng. Tuổi trẻ của Duy Ngọc là những tháng ngày lăn lộn qua từng con phố, không chỉ với âm nhạc mà còn với chiếc máy ảnh trên vai.

Ông là một tay máy phong trần, xả thân và bấm máy khắp nơi bằng tất cả sự nhạy cảm của một tâm hồn nghệ sĩ đa đoan.

​Để rồi, sau tất cả những thanh âm rộn rã của tuổi trẻ, những thăng trầm, bão dông và cả những nhọc nhằn của cơm áo gạo tiền, cuối đời, Duy Ngọc lại neo giữ trọn vẹn tình yêu sâu thẳm của mình vào văn học.

​Cầm trên tay cuốn tản văn "Chuyện kể Hà Nội" vừa được anh trao tặng vào một buổi sáng đẹp trời, sách trình bày trang nhã, bắt mắt với 43 bài tản văn gói trọn những hoài niệm không thể phai mờ về một Hà Nội xưa cũ. Đó là tiếng tàu điện leng keng bên bờ hồ Hoàn Kiếm, là những gánh hàng hoa, hàng xôi, tào phớ qua những ngã tư, hay góc phố bên rạp xiếc, rạp chiếu phim thuở nào. Đó còn là hình ảnh cụ ông ngồi lặng lẽ đọc báo nơi bậu cửa, chú bé đánh giày nghèo khó, hay những ông đồ cho chữ bên Văn Miếu linh thiêng. Tất cả được đan cài qua những trang viết đầy ắp hoài niệm như "Đám cưới thời bao cấp", "Tết thời bao cấp", "Xe đạp", "Phở chịu", "Làng hoa", "Cao bồi Phúc Châu", hay "Mỹ nhân Hà Thành"... Tất cả hòa quyện tạo nên cái hồn cốt thanh lịch của người Tràng An: không ồn ã, xô bồ mà sâu lắng, trầm mặc đến nao lòng.

​Trong lời tựa của cuốn sách, nhà văn Nguyễn Văn Thọ đã nhận xét sắc sảo: "Duy Ngọc có một vốn sống dày dặn, đó là sự hiểu biết sâu rộng về Hà Nội cũ, Hà Nội của những thập niên 50, 60. Hơn 70 năm sống với mảnh đất này, dường như mọi điều của Hà Nội đã ngấm vào Duy Ngọc tới từng mạch máu..."

Và tôi cũng vậy, vô cùng trân trọng sức lao động nghệ thuật bền bỉ của anh, trân trọng cách mà anh đang sống và cống hiến cho mảnh đất đã sinh ra mình. Cho dù bão táp cuộc đời có lúc quăng quật, xô ngã anh, nhưng vượt lên trên tất cả, Duy Ngọc vẫn đứng vững với vóc dáng điềm tĩnh, tự tin và một khát khao sống, khát khao cống hiến mãnh liệt để làm đẹp cho đời. Anh rất ít cười, nhưng mỗi khi nụ cười hiếm hoi ấy nở trên môi, đó là lúc ta thấy niềm tin và ngọn lửa đam mê vẫn đang bừng sáng rực rỡ bên trong con người anh.

​Xin chúc anh "mạnh cốt trường gân", giữ vững cái sức bền "vật liệu" phi thường ấy để tiếp tục dâng hiến cho đời những mùa hoa thơm quả ngọt!