Mưu sinh trên đầm Lập An

Không phô trương, không ồn ào, Đầm Lập An không chỉ là “Tuyệt tình cốc” của xứ Huế mộng mơ mà còn là một bài thơ sống động về sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người. Cảnh sắc nơi đây như bức tranh thủy mặc, một bên là dãy Bạch Mã hùng vĩ, một bên là vịnh biển Lăng Cô, khiến đầm nước tựa tấm gương khổng lồ phản chiếu mầu của núi rừng, bầu trời mênh mang.

Đây là đầm nước lợ điển hình, nơi nước ngọt từ các con suối trên núi chảy xuống hòa quyện với nước mặn từ biển Đông theo nhịp triều lên triều xuống. Sự giao thoa kỳ diệu ấy đã tạo nên một hệ sinh thái phong phú, sống động, Rừng ngập mặn che chở bờ đầm, những loài chim di cư như chim chân đỏ, dẽ giun tìm chốn trú ngụ, rất nhiều loài cá, tôm,.. cùng sinh sống và hệ thực vật thủy sinh đa dạng, bởi vậy, người dân địa phương coi đây như là “lộc trời ban” cho vùng đất này và họ sinh sống chủ yếu bằng nghề chài lưới. Mặt nước đầm thay đổi theo mùa và con nước, lúc mặn mòi nồng nàn như biển cả, lúc dịu dàng trong xanh như hồ nước ngọt.

Thời điểm đẹp nhất để ngắm cảnh đầm Lập An là vào lúc hoàng hôn, khi mặt trời bắt đầu ngả bóng sau dãy núi Bạch Mã. Khung cảnh đầm lúc này vô cùng huyền ảo, trên mặt nước phẳng lặng xuất hiện những gam màu vàng đỏ, xanh thẫm... đan xen nhau như một tấm lụa sặc sỡ nhiều màu sắc.

Du khách còn có cơ hội thưởng thức các món ngon được chế biến từ hàu như: hàu hấp gừng, hàu xào chua ngọt, đậu phụ nhồi hàu, mỳ sốt hàu... Mỗi chuyến đi đến đây không phải để “check-in” vội vàng hay săn những bức ảnh đẹp mà là để lắng nghe nhịp thở sâu thẳm của núi rừng, biển cả và những con người ven đầm đã gắn bó qua hàng thập kỷ. Lênh đênh trên chiếc thuyền thúng nan truyền thống, du khách như lạc bước vào một bức tranh thủy mặc sống động. Tiếng chèo khua nước nhẹ nhàng, tiếng gió vi vu qua khe núi, tiếng cười nói xa xăm của ngư dân, tất cả hòa quyện thành nhịp điệu chậm rãi, đối lập hoàn toàn với guồng quay hối hả ngoài kia.

Vào những thời khắc bình minh ló dạng hay lúc hoàng hôn buông xuống, mực nước đầm Lập An dần hạ thấp, để lộ ra một dải cát trắng mịn màng uốn cong mềm mại như dải lụa vắt ngang qua mặt đầm. Người dân địa phương gọi đó là “cây cầu cát” - một con đường tự nhiên độc đáo chỉ xuất hiện khi thủy triều rút mạnh, mở ra khung cảnh đầy mê hoặc giữa không gian thiên nhiên yên bình. Đây chính là món quà kỳ diệu mà tạo hóa ban tặng riêng cho Đầm Lập An, biến nơi đây thành “Tuyệt tình cốc” phiên bản Huế thực thụ, đầy thi vị và cảm xúc. Tuy nhiên, “cây cầu cát” chỉ hiện ra trong thời gian ngắn ngủi, phụ thuộc hoàn toàn vào chu kỳ thủy triều mỗi ngày. Với vẻ đẹp biến ảo và thoắt ẩn thoắt hiện, “cây cầu cát” không chỉ là một hiện tượng thiên nhiên thú vị mà còn là điểm nhấn khiến hành trình khám phá đầm Lập An trở nên đáng nhớ hơn bao giờ hết.

Đầm Lập An không chỉ là bức tranh thiên nhiên thơ mộng mà còn là nguồn sống thiết thực của hàng trăm hộ ngư dân ven đầm. Để thuận tiện cho việc nuôi và đánh bắt thủy, hải sản, người dân địa phương dựng nhiều chòi nổi trên mặt đầm để làm nơi trông coi và đậu những con thuyền gỗ ven đầm để ra chòi vào mỗi buổi bình minh. Cuộc đánh bắt tôm, cá của các ngư dân trên đầm bắt đầu lúc mặt trời lặn mỗi ngày. Họ làm các công việc như thả lừ, sáo, lưới... và kết thúc vào buổi bình minh hôm sau. Lúc bình minh vừa ló dạng cũng là thời điểm những người con làng chài lại quay về với những mẻ tôm, cá. Thành quả thu hoạch của họ cũng còn bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, con nước. Hôm thì hớn hở vì thu hoạch được nhiều, ngày thì lầm lũi đi về mà chỉ được vài con cá, con tôm. Một ngư dân tâm sự, có lần ông đặt tới gần 200-300 cái lừ, sáng ra thu được chỉ vài lạng tôm. Cuộc sống của họ vẫn còn đó nhiều bấp bênh và những lo toan mưu sinh. Tuy vậy, họ vẫn phải bám từng con nước lên xuống của đầm phá để mưu sinh. Nghề nuôi hàu có vẻ thuận lợi hơn, nghề này đã gắn bó với người dân từ cuối những năm 1990, khi họ bắt đầu tận dụng mặt nước lợ để mưu sinh. Trước đây, họ dùng vỏ lốp xe cũ làm giá thể nuôi hàu, vừa chi phí thấp, vừa dễ thực hiện và mang lại thu nhập ổn định trong một thời gian dài. Thế nhưng, theo năm tháng, những chiếc lốp đen sì dày đặc trên mặt đầm đã vô tình khiến cảnh quan trở nên nhếch nhác, nước đầm đục hơn và hệ sinh thái chịu nhiều áp lực. Sau này, dưới sự hướng dẫn và vận động của chính quyền, nhiều hộ đã mạnh dạn chuyển đổi sang các mô hình mới, đó là dùng bè tre âm mặt nước, giá thể từ vỏ hàu tự nhiên hoặc dây treo phôi hàu trên cọc gỗ. Những cách làm này không chỉ giảm thiểu tác động đến môi trường mà còn giữ cho mặt đầm thoáng đãng, nước trong hơn, tạo điều kiện cho du lịch sinh thái phát triển song song.

Hôm nay, bức tranh đang dần thay đổi theo hướng tích cực và đầy hy vọng. Người dân địa phương, với bàn tay chai sạn vì gió biển và nắng đầm, bắt đầu nhận ra rằng sinh kế lâu dài chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với việc gìn giữ vẻ đẹp của chính ngôi nhà mình.

Hiện khu vực đầm Lập An dự kiến được phê duyệt quy hoạch xây dựng thành phố đi bộ, hai bên phố đi bộ được bố trí xây dựng thành các khu vực chức năng, bao gồm: khu trồng cây xanh, công viên nước, khu dịch vụ biểu diễn, đài phun nước nghệ thuật, khu ẩm thực và nhà hàng, câu lạc bộ bến thuyền. Với khung cảnh thiên nhiên thơ mộng cùng quy hoạch đầu tư phát triển các dịch vụ du lịch đa dạng, đầm Lập An hứa hẹn sẽ trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách khi đến Thành phố Huế.