So sánh sản phẩm
Tin tức mới

28Một góc nhìn về Văn hóa Nhiếp ảnh

01:59:20 09-10-2020
NAĐSO - Mới đây, tại Hà Nội, Hội đồng Lý luận Phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổ chức Lễ trao thưởng cho 15 tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản năm 2019. Trong số các tác phẩm Loại A có sách “Văn hóa Nhiếp ảnh - Một góc nhìn” của NSNA Trần Quốc Dũng.
 

Cuốn sách: “Văn hoá Nhiếp ảnh - một góc nhìn”
Tác giả: Trần Quốc Dũng

Là Nghệ sĩ Nhiếp ảnh, nhưng với góc nhìn riêng, trong suốt gần 20 năm qua, Trần Quốc Dũng đã liên tục tham gia hoạt động trong lĩnh vực lý luận phê bình. Và lần này, là nhiều vấn đề liên quan đến văn hóa nhiếp ảnh qua cuốn sách “Văn hóa Nhiếp ảnh - Một góc nhìn”. Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

“Văn hóa Nhiếp ảnh - Một góc nhìn” là tên sách nhưng cũng là tên Phần I - phần chính của cuốn sách. Mở đầu, tác giả nhắc lại định nghĩa về văn hóa. Nếu ta đánh  trên Google dòng chữ “định nghĩa về văn hóa” thì sẽ thấy vô số định nghĩa khác nhau, vì mỗi cá nhân, mỗi tổ chức với tính chất hoạt động khác nhau sẽ hiểu và định nghĩa văn hóa theo góc độ khác nhau, theo cách khác nhau. Tuy nhiên, theo UNESCO, “Văn hóa là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng ngoài văn học và nghệ thuật cả cách sống, phương thức chung sống…”  Trên cơ sở định nghĩa này, tác giả đã đi sâu phân tích, bám sát bản chất của nhiếp ảnh, đó là tính chân thực mà theo tác giả cần được hiểu là tính tư liệu của hình ảnh. Đây là điểm nhấn mấu chốt cần đối chiếu mỗi khi xem xét, đánh giá và kết luận về hình ảnh. Trong quá trình phát triển, “dòng sông” nhiếp ảnh sinh nhiều “nhánh” nhưng dòng chảy chủ đạo của dòng sông đó cần phải lấy tính chân thực hay nói cách khác, tính tư liệu làm gốc. Vậy nhưng, song song với tính tư liệu, nhiếp ảnh luôn mang theo mình tính nghệ thuật như một phần tất yếu, không thể tách rời. Ta nên hiểu mối quan hệ có tác động hữu cơ giữa tính tư liệu và nghệ thuật như thế nào cho đúng? Trong cuốn sách, tác giả nhấn mạnh “Tính tư liệu cần luôn luôn song hành cùng nghệ thuật và nghệ thuật cần luôn mang trong mình tính tư liệu”. Bằng cách ví von đơn giản trong cuộc sống, tác giả viết:

"Trong nhiếp ảnh nếu ví tính tư liệu là gạo thì nghệ thuật chính là cách nấu gạo thành cơm. Không có gạo thì sẽ chẳng có cơm, nhưng gạo không thể ăn sống và nếu không được nấu thành cơm, gạo cũng không thể tiêu hóa được.”

Nói rõ hơn, mỗi tấm ảnh chúng ta chụp về sự kiện, con người, phong cảnh, hoạt động xã hội… đều chứa đựng tính tư liệu như không gian, thời gian, địa lý, cảnh vật, sự kiện, diễn biến hoạt động hay chân dung con người, trang phục, công cụ, hành động - nếu chụp về con người. Tất cả những thông tin đó đều mang tính tư liệu. Vậy nhưng, không phải mặc nhiên người xem ảnh nhớ những thông tin đó. Trách nhiệm của người chụp không phải chỉ là ghi nhận tính tư liệu mà còn phải chuyển tải được những thông tin tư liệu đó tới người xem thông qua việc làm cho họ chú ý, thích và nhớ những thông tin đó.

Muốn vậy, những tấm ảnh đó phải đẹp, hấp dẫn, tạo ấn tượng, kích thích trí tò mò, làm cho người xem nhớ tới hình ảnh. Nghệ  thuật là yếu tố vô cùng quan trọng trong nhiếp ảnh và sẽ đầy đủ hơn khi nói bản chất của nhiếp ảnh là sự chân thực mang tính tư liệu kèm theo nghệ thuật.

Ngoài bản chất nhiếp ảnh, để hiểu rõ hơn về văn hóa nhiếp ảnh, tác giả đã đi sâu phân tích về hàng chục vấn đề. Một số trong đó gồm: Vai trò và ý nghĩa của hình ảnh; Nhiếp ảnh gắn với lịch sử văn hóa đất nước; Nhiếp ảnh - một loại hình nghệ thuật độc đáo; Ngôn ngữ ánh sáng - công cụ nghệ thuật độc đáo của nhiếp ảnh; Tính phong phú và khắt khe của nhiếp ảnh.

Về cuốn sách, những vấn đề được nêu ra, cho thấy “tác giả với chuyên môn, kinh nghiệm cầm máy cùng khả năng văn học đã truyền tải nội dung một cách có chiều sâu, có tư duy logic, vì vậy - “một góc nhìn” của tác giả bao quát nhiều góc nhìn, cả trong và ngoài nhiếp ảnh” - Tiến sỹ Khoa học Phan Đình Tân - Phó Chủ tịch chuyên trách, Hội đồng Lý luận Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương đã nhận xét trong Lời giới thiệu cuốn sách.
 


NSNA Trần Quốc Dũng (thứ 3, bên trái qua) cùng các tác giả nhận giải A
tại Lễ trao tặng thưởng các tác phẩm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật xuất bản năm 2019

 
Liên quan đến mặt trái của vấn đề, ở cuối phần I tác giả đã đưa ra những cảm nhận và suy nghĩ của mình qua một vài câu chuyện cụ thể cho thấy văn hóa tác nghiệp nhiếp ảnh chưa thực sự được một số người cầm máy coi trọng. Đó là những bài: “Suy nghĩ về tác nghiệp nhiếp ảnh nghệ thuật trong các lễ hội văn hóa”; “Đôi nét văn hóa khi cầm máy”.

Theo tác giả, bản thân người cầm máy là người làm văn hóa, chính vì vậy để sáng tác được những tác phẩm mang tính văn hóa cao, người cầm máy trước hết cần quan tâm, chú trọng đến nét văn hóa của chính bản thân mình khi tác nghiệp.

Không chỉ những vấn đề lý luận đi vào cốt lõi của nhiếp ảnh mà trong cuốn sách, tác giả còn cho người đọc thấy những mặt khác nhau trong đời sống nhiếp ảnh. Nhiếp ảnh bản thân là một thực thể sống gồm con người - cả người cầm máy lẫn người “thụ hưởng” trong xã hội, cá nhân và tập thể trong đó có các Câu lạc bộ, Hội Nhiếp ảnh Trung ương, địa phương, hoạt động của các tổ chức đó và những vấn đề “ngóc ngách” đi cùng. Đó là: Công tác xây dựng và phát triển Câu lạc bộ nhiếp ảnh; Công tác kiểm tra và chất lượng hội viên Hội NSNA Việt Nam; Trung tâm lưu trữ và triển lãm ảnh nghệ thuật Việt Nam; Đấu giá trong nhiếp ảnh… Tuy không nặng về lý luận, nhưng trong phần III - Một góc đời sống nhiếp ảnh, tác giả đã nêu nhiều vấn đề cho ta cái nhìn khá toàn cảnh về nhiếp ảnh. 

Có thể nói những vấn đề được tác giả đề cập và phân tích trong phần I cho người đọc thấy các mặt khác nhau của văn hóa nhiếp ảnh liên quan cuộc sống con người và xã hội. Nhưng khách quan mà nói, người đọc có thể cảm thấy chưa thật thỏa đáng khi tác giả
chưa đi sâu phân tích tới tận “đáy” của từng vấn đề. Bản thân những vấn đề đó nếu được phân tích đầy đủ sẽ là những chương mục “đầy đặn” khi được bổ sung những dẫn chứng cụ thể hay những số liệu mang tính thuyết phục người đọc hơn. Sẽ hoàn hảo nếu trong một khuôn khổ khác, tác giả cụ thể những dẫn chứng và có lối dẫn dắt thuyết phục hơn với những luận cứ mang tính khoa học thực tiễn sâu. Nhìn lại sau khi cuốn sách hoàn thành, anh nói: “Mỗi vấn đề đã đặt ra, thực tế có thể đi sâu phát triển thành một chương mục. Có lẽ còn nhiều việc để làm”.

Văn hóa nhiếp ảnh là một phạm trù rộng lớn. Thật khó cho ai muốn “ôm” cả phạm trù này để rồi có được những góc nhìn “cặn kẽ” về từng mặt. Với NSNA Trần Quốc Dũng - tác giả cuốn sách “Văn hóa nhiếp ảnh - một góc nhìn” cũng vậy, anh chỉ nói ra những điều mình suy nghĩ và chắc chắn sẽ rất vui nếu có dịp được đàm luận cùng bạn đọc về những vấn đề cùng quan tâm - tác giả tâm sự.

“Công trình bài viết của tác giả Trần Quốc Dũng là sự đóng góp vào lĩnh vực Lý luận Phê bình Nhiếp ảnh. Đây cũng là tâm sức, cống hiến trí tuệ, niềm đam mê rất đáng trân trọng trong lĩnh vực Nhiếp ảnh.” - Tiến sỹ Khoa học Phan Đình Tân (Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung uơng).


Bài: Nhật Linh
Ảnh: Đỗ Nhung


Tags:
Tin tức mới
Album mới
  • Sáng ngày 11/10, tại phiên làm việc chính thức đầu tiên, các NSNA đã có mặt đầy đủ để tham dự Đại hội Đại biểu Hội NSNA Việt Nam khoá 9 (2020-2025) và chụp ảnh lưu niệm.
     
  • Là một người làm quản lý ngành văn hóa của Thị xã Cửa Lò và huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An hơn 40 năm, cũng khoảng chừng đó thời gian ông cầm máy ảnh để phục vụ cho chuyên môn và niềm đam mê của mình. Nhưng phải đến lúc nghỉ hưu ông mới có thời gian để thực hiện niềm đam mê đó. Hiên nay mỗi năm ông có 6 tháng sống ở Mỹ và khoảng thời gian đó ông chủ yếu dành để đi sáng tác ở các địa danh nối tiếng nước Mỹ, cũng như đời sống sinh hoạt của người dân Mỹ, để được bày tỏ cảm xúc của mình cho niềm đam mê trên từng tác phẩm.
    Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống xin giới thiệu một số tác phảm của ông được thực hiện tại Mỹ:
     
  • Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành đã hơn 80 tuổi Nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác, không chi ở Hà Nội mà ông còn đi khắp miền Tây Bắc. Niêm đam mê cảnh đẹp mùa xuân và nghệ nghiệp khiến ông không bao giờ ngơi nghỉ. NAVĐS xin giới thiêu với bạn đọc bộ ảnh Mùa xuân Tây Bắc của Ông. Ông tâm sự tren Facebook:  "Tôi kém đủ điều nên ngại sử dụng máy tính, đặc biệt là trang Phây - búc. Đành là gom góp những gì tôi lượm được từ các bạn, đồng nghiệp và người thân rồi viết lời cảm ơn, cáo lỗi, mong được lượng thứ".
    Xin gửi tới các bạn ít tấm ảnh Xuân trên vùng Đông - Tây Bắc Tổ quốc gọi là chút quà Tết tôi mang ở đó về, thay cho lời cảm ơn của tôi đến với mọi người.
    Đinh Quang Thành
  •  
    Theo nhận định của các chuyên gia du lịch tại Việt Nam, trong tương lai gần, loại hình du lịch chụp ảnh sẽ phát triển bởi vì đất nước ta có rất nhiều cảnh đẹp, rất nhiều di sản thiên nhiên,vật thể, phi vật thể của nhân loại mà Việt Nam đang nắm giữ. các khu vực di sản, điểm tham quan du lịch, làng cổ, làng nghề và hình ảnh đầy màu sắc về cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thông tin, các thiết bị thông minh như điện thoại di động, máy ảnh, tiện lợi dễ sử dụng. Bên cạnh đó đời sống văn hóa tinh thần ngày càng cao, đòi hỏi cuộc sống có nhiều thay đổi và ngành du lịch cũng đã phát triển không ngừng và từng bước đổi mới để bắt nhịp với cuộc sống.

    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".
      Tạp chí nhiếp ảnh và Đời sống đang hướng tới các tua du lịch chụp ảnh, chụp ảnh ở đâu, mùa nào chụp cái gì và định hướng tổ chức tư vấn cho những người đam mê du lịch chụp ảnh, để chuyển đi du lịch đạt kết quả như mong muốn, có thêm những tác phẩm tốt sau chuyên du lịch, thỏa nỗi đam mê. Không riêng gì các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp mà tất cả các bạn trẻ thích phượt chụp ảnh chúng tôi cũng tổ chức cho những tua riêng. 
     

    Doanh nhân Vũ Minh Châu ( Tổng giám đốc CT Vàng bạc đá quí Bảo Tín Minh Châu) trong đợt đi du lịch chụp ảnh tại Bản đảo Sơn Trà
    do hướng dẫn viên TCNA&ĐS tổ chức                                Ảnh: Vũ Đức Huy

      Ông Vũ Minh Châu - Tổng Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu nói rằng;  Mặc dù công việc rất bận rộn nhưng anh và bạn bè thường tổ chức các chuyển đi du lịch chụp ảnh do các nghệ sĩ nhiếp ảnh làm hướng dẫn viên. Ông không đặt nặng tầm quan trọng về tính nghệ thuật của bức ảnh, nhưng cố gắng chụp rất thực tế và sống động gây nhiều cảm xúc cho người xem. Điều quan trọng là mỗi khi nhìn qua ống kính và bấm máy, là một khoảnh khắc đẹp đã được ghi lại. Chúng tôi thực sự thích ý nghĩa này, vì vậy chúng tôi thường tự tổ chức các chuyến tham quan chụp ảnh như vậy. Nếu có được tổ chức tua định hướng chụp cái gì ở đâu theo mùa vụ và chuyên nghiệp thì mình sắp xếp được lịch trước, mặc định được kể hoạch trước, có lịch thì dễ đi hơn nên mình sẽ sẵn sàng đăng ký tham gia tua này.

    Trào lưu đang thịnh hành bây giờ là một số lượng lớn những bạn trẻ ở các thành phố lớn thường lập các nhóm để cùng nhau đi xa chụp ảnh một cách tự do. Họ thường đi tới các điểm đến nổi tiếng có cảnh quan tuyệt đẹp và văn hóa nổi bật để chụp ảnh. Đối với những người không thể đi xa thì họ chỉ chụp ảnh ở thành phố nơi họ sinh sống, nhưng nếu chịu khó tìm kiếm những góc mới trong thành phố, họ vẫn có thể cho ra đời những tác phẩm sống động.
     

    Vọc chà vá chân nâu tại bản đảo Sơn Trà            Ảnh : Vũ Minh Châu
     
    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", còn giới chuyên môn nhưHội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh thì thường tổ chức các Trại sáng tác hàng năm  và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".Tuy nhiên vì những người đi chụp ảnh du lịch lần đầu tiên đến các đia điểm du lịch nên họ không hiếu biết nhiều về những góc nhìn, vị trí, ảnh sáng, thời tiết, văn hóa tập quán, phong tục...  của từng vùng miền đề chụp được những bức ảnh đẹp. Nên bị bỏ lỡ nhiều cơ hội dẫn đến không có được những bức ảnh tốt do vậy Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống sẽ tổ chức chuyên nghiệp cho các tua du lịch chụp ảnh, hướng dẫn kỹ thuật định hướng kể hoạch cho các tác giả,các du khách có những bức ảnh đẹp nhất khi đi du lịch chụp ảnh. Hướng dẫn viên là các Nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp ảnh về ngành du lịch sẽ trực tiếp dẫn dắt các tua du lịch chụp ảnh. Các hướng dẫn viên là nghệ sĩ nhiếp ảnh nên sắp xếp các các đối tượng chụp và cảnh sao cho phù hợp, chẳng hạn như các chợ phiên địa phương với hình ảnh mua bán tấp nập, cảnh một phụ nữ trẻ chèo thuyền trên dòng sông chiều hoàng hôn nắng vàng, mùa gặt của đồng bào vùng cao, nghề dệt thổ cẩm ở đâu.... Và  chúng tôi luôn phải tìm kiếm, phát hiện các điểm đến mới lạ, nắm bắt được những khoảnh khắc đẹp, tìm được những góc chụp đẹp và mùa nào đẹp để tư vấn cho khách du lịch.
     
    Với du khách nước ngoài, cũng có nhiều yêu cầu khác nhau.Mặc dù họ yêu thích các điểm du lịch nổi tiếng như Huế, Mỹ Sơn và Hạ Long nhưng họ không có đủ thời gian để chụp ảnh. Tuy vậy cảnh một nữ sinh trung học mặc áo dài trắng tung bay trong gió sau giờ tan học, cảnh người lao động nghỉ ngơi sau thời gian làm việc hay cảnh của một gia đình đang đoàn tụ bên bếp lửa tại một nơi nào đó trong khu vực trung tâm có thể thu hút khách du lịch nước ngoài trong nhiều giờ.Thường các ống kính của du khách Việt Nam dùng để ghi lại những khoảnh khắc đẹp về phong cảnh, di sản.. thì, trong khi ống kính của du khách nước ngoài thường để khám phá cuộc sống hàng ngày ở Việt Nam"
     





    Hiên nay một số công ty du lịch lữ hành đã tổ chức các tua du lịch chụp ảnh nhưng Do yêu cầu cao nên chi phí của loại hình du lịch này thường cao hơn 25-30% so với tour bình thường vì các công ty du lịch phải mời các nhiếp ảnh gia và người mẫu để phục vụ cho một nhóm nhỏ khách du lịch. Một số nhà khai thác tour du lịch đã hợp tác với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp để tổ chức các tour du lịch chụp ảnh cho khách du lịch trong nước và ngoài nước.


    Những tác phẩm gặt hái được sau các chuyến du lịch chụp ảnh do TCNA&ĐS tổ chức

     Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống có một đội ngũ phóng viên, cộng tác viên là các nghệ sĩ nhiếp ảnh đại diện ở các khu vực trên cả nước, rất am hiếu từng chi tiết của các địa điểm chụp ảnh. Chúng tôi luôn tìm tòi khám phá để tìm ra những góc ngoạn mục tại mỗi điểm đến và sắp xếp, hướng dẫn tất cả mọi thứ cho khách du lịch để họ có được những bức ảnh đẹp nhất. Đây là một lĩnh vực mới mà chúng tôi đang hướng đến để chuyên nghiệp hóa các tú du lịch chụp ảnh và tổ chức sự kiện. Trong các chuyến đi chúng tôi  luôn cập nhật thông tin hàng giờ, hàng ngày. Sau mỗi chuyển du lịch các tác phẩm tốt của khách du lịch được chúng tôi đăng tải quảng bá rỗng rãi trên Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống in và điện tử.
            Sỹ Minh
     

Top