Bảo vệ dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng, hoạt động công cộng

Quảng trường trước chợ Bến Thành  (TPHCM)  nơi có đông người dân, du khách trong và ngoài nước tham quan, quay phim, chụp ảnh kỷ niệm. 

Theo khoản 2 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, trong một số trường hợp ghi âm, ghi hình không cần xin sự đồng ý của người xuất hiện, người thực hiện vẫn phải thông báo để họ biết mình đang được ghi âm, ghi hình.

Quy định này khiến nhiều người băn khoăn, đặc biệt với việc quay phim, chụp ảnh ở nơi công cộng như quay video, chụp ảnh lưu niệm, ghi lại cảnh sinh hoạt hằng ngày hoặc sáng tạo nội dung, liệu có phải thông báo cho tất cả những người vô tình lọt vào khung hình hay không.

Theo Luật sư (LS) Đào Thị Bích Liên, Đoàn Luật sư TPHCM, Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 không yêu cầu người dân phải xin phép hoặc thông báo trực tiếp cho từng người vô tình xuất hiện trong khung hình khi quay phim, chụp ảnh nơi công cộng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cứ ở nơi công cộng là được quyền ghi hình và sử dụng hình ảnh một cách tùy ý.

LS Đào Thị Bích Liên cho biết, khoản 1 Điều 32 chỉ cho phép ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu trong ba nhóm trường hợp: thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; ghi hình tại các hoạt động công cộng như hội nghị, hội thảo, thi đấu thể thao, biểu diễn nghệ thuật và các hoạt động công cộng khác nhưng không làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người được ghi hình; hoặc các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Quay phim, chụp ảnh nơi công cộng là sở thích của nhiều người khi đến tham quan TPHCM. 

Theo LS Đào Thị Bích Liên, việc ghi hình phải đúng mục đích và trong phạm vi cần thiết. Đối với trường hợp nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, mục đích đó phải có căn cứ và có thể giải trình khi cần, không thể viện dẫn chung chung để theo dõi, quay chụp hoặc thu thập thông tin về người khác.

Đáng chú ý, không cần sự đồng ý không đồng nghĩa không cần thông báo. Khoản 2 Điều 32 quy định, trong các trường hợp được miễn xin phép, cơ quan, tổ chức, cá nhân ghi âm, ghi hình vẫn phải thông báo hoặc sử dụng hình thức phù hợp để người có liên quan biết mình đang được ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

"Quy định này không có nghĩa phải thông báo trực tiếp cho từng người. Với những nơi tập trung đông người như hội nghị, lễ hội hay sân vận động, việc đó là không khả thi. Việc thông báo có thể được thực hiện bằng biển báo, thông báo qua loa, nội quy sự kiện, thông tin trên vé, thư mời, website đăng ký hoặc các hình thức khác đủ để người tham gia nhận biết hoạt động ghi hình đang diễn ra" - LS Đào Thị Bích Liên phân tích.

LS Đào Thị Bích Liên cũng lưu ý, theo khoản 3, 4 và 5 Điều 32, dữ liệu thu được phải được sử dụng đúng mục đích, chỉ lưu giữ trong thời gian cần thiết, được xóa hoặc hủy khi không còn mục đích sử dụng và phải có biện pháp bảo đảm an toàn, tránh bị mất, lộ hoặc sử dụng trái phép.

Do đó Điều 32 không hạn chế quyền quay phim, chụp ảnh nơi công cộng mà thiết lập cơ chế cân bằng giữa nhu cầu ghi nhận thông tin trong đời sống và quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người dân vẫn được ghi hình trong các trường hợp pháp luật cho phép, nhưng quyền đó luôn đi kèm trách nhiệm thông báo phù hợp, sử dụng dữ liệu đúng mục đích và tôn trọng quyền đối với hình ảnh, đời sống riêng tư của người khác theo quy định của pháp luật.

Luật sư Đỗ Khắc Tất Hưng, Đoàn Luật sư TPHCM cho biết, khoản 2 Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đặt ra nghĩa vụ bắt buộc đối với người ghi âm, ghi hình là phải thông báo hoặc sử dụng hình thức phù hợp để người có liên quan biết mình đang được ghi âm, ghi hình. Tuy nhiên, cách thực hiện nghĩa vụ này sẽ khác nhau tùy từng trường hợp.

Đối với hoạt động ghi hình có chủ đích vào một cá nhân hoặc một nhóm người cụ thể, người thực hiện cần thông báo trực tiếp hoặc có hình thức cảnh báo rõ ràng để người được ghi hình biết việc ghi hình đang diễn ra. Đây là cách bảo đảm quyền được biết của chủ thể dữ liệu theo quy định của pháp luật.

Ngược lại, với các trường hợp quay bối cảnh rộng, ghi hình đám đông hoặc không gian công cộng, việc một người vô tình xuất hiện ở hậu cảnh không đồng nghĩa họ là đối tượng chính của hoạt động thu thập dữ liệu. Trong trường hợp này, việc đặt máy quay công khai hoặc áp dụng các hình thức thông tin phù hợp có thể được xem là đã đáp ứng nghĩa vụ thông báo, bởi việc thông báo trực tiếp cho từng người trong không gian công cộng là không khả thi.

Để hạn chế rủi ro pháp lý, LS Đỗ Khắc Tất Hưng khuyến nghị cơ quan, tổ chức và cá nhân cần lựa chọn hình thức thông báo phù hợp với từng bối cảnh. Chẳng hạn, tại khu vực ghi hình có thể đặt biển thông báo như "Khu vực đang ghi hình", "Có camera ghi hình", hoặc vận hành thiết bị ghi hình công khai để những người xung quanh dễ dàng nhận biết và chủ động quyết định có xuất hiện trong khung hình hay không.

Với chiếc điện thoại, người dân, du khách thuận tiện quay phim, chụp ảnh ghi lại những khoảnh khắc trong cuộc sống. 

Bên cạnh đó, nghĩa vụ thông báo cũng gắn với việc tôn trọng quyền của chủ thể dữ liệu. Theo LS Đỗ Khắc Tất Hưng, nếu sau khi được thông báo, một cá nhân bày tỏ sự không đồng ý, yêu cầu dừng ghi hình hoặc đề nghị xóa hình ảnh, âm thanh thuộc về mình thì người thực hiện cần xem xét, xử lý theo đúng quy định về giới hạn xử lý dữ liệu cá nhân, tránh phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật.

LS Đỗ Khắc Tất Hưng cũng lưu ý, nghĩa vụ thông báo chủ yếu áp dụng đối với các hoạt động ghi hình dân sự, sáng tạo nội dung hoặc phục vụ mục đích thương mại. Chỉ trong những trường hợp đặc biệt do pháp luật chuyên ngành quy định, như hoạt động tố tụng, quốc phòng, an ninh hoặc điều tra tội phạm, việc ghi âm, ghi hình mới có thể được miễn thực hiện nghĩa vụ này.