Sức sống mới của nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở Mường Xén

Hành trình từ tấm áo mặc đời thường đến sản phẩm nghệ thuật muôn phương

Để giữ nghề truyền thống, tạo công văn việc làm cho lao động nữ, với sự quan tâm của lãnh đạo xã, tháng 1/2024 Hợp tác xã (HTX) Thổ cẩm Hoa Ban được ra đời. HTX có 150 thành viên, Hội đồng Quản Trị gồm 7 thành viên, do Chị Vy Thị Tình làm Chủ nhiệm.

Sản phẩm dệt của HTX khá đa dạng gồm: Áo, váy, khăn đội đầu, khăn quàng cổ, khăn trải bàn, túi đựng, xắc mang… mong muốn giừ gìn và phát huy bản sắc nghề truyền thống của địa phương

Theo Chủ tịch HTX Vy Thị Tình cho biết: Xưa kia, thổ cẩm ra đời từ sự tự cung tự cấp. Người phụ nữ Thái tự trồng dâu, nuôi tằm, kéo sợi, nhuộm màu từ lá cây rừng để dệt nên những tấm chăn, chiếc khăn, váy áo hay chiếc đệm ghế cho gia đình. Mỗi sản phẩm là một câu chuyện, là tấm gương phản chiếu thiên nhiên vùng Tây Bắc Nghệ An với hoa văn hình quả trám, hình ngôi sao, hay các loài muông thú.

Ngày nay, không còn bó hẹp trong không gian bản làng, sản phẩm thổ cẩm Thái đã vươn mình đến khắp mọi miền đất nước. Dưới bàn tay tài hoa và tư duy sáng tạo của người thợ dệt, thổ cẩm truyền thống được cải tiến, ứng dụng đa dạng thành các sản phẩm thời trang hiện đại như túi xách, ví, khăn trải bàn, rèm cửa, và quà lưu niệm cho khách du lịch. Sự kết hợp giữa nét mộc mạc truyền thống và hơi thở đương đại đã giúp thổ cẩm Thái nơi đây khẳng định được vị thế riêng trên thị trường.

Chị Vy Thị Tình Chủ tịch HTX Thổ cẩm Hoa Ban cho biết: “Chúng tôi phải duy trì nghề truyền thống của ông cha để lại, bây giờ phải làm đẹp hơn, nhiều sản phẩm mới, chất lượng, mẫu mạ đẹp, mỹ thuật, hấp dẫn thị hiếu của người tiêu dùng”. Ảnh: Trần Duy Ngoãn

Khung cửi bên hiên nhà và khát vọng trao truyền nét đẹp

Đối với người Thái, khung cửi không chỉ là công cụ lao động mà là biểu tượng của mái ấm, của sự khéo léo và nết na ở người phụ nữ. Từ thuở tóc còn để chỏm, những cô bé người Thái đã được ngồi bên cạnh bà, cạnh mẹ để học cách gỡ từng sợi chỉ, nhận biết từng sắc màu nhuộm tự nhiên. Hình ảnh người phụ nữ Thái luôn gắn bó sắt son với khung cửi bên hiên nhà sàn đã trở thành một biểu tượng văn hóa đẹp đẽ.

Dù cuộc sống hiện đại mang đến nhiều phương thức giải trí và việc làm mới, những người bà, người mẹ vẫn ngày đêm miệt mài bên xa quay sợi. Họ tiếp tục giục giã, động viên và tỉ mẩn truyền ngọn lửa nghề cho con cháu mai sau. Việc trao truyền này không chỉ đơn thuần là dạy một sinh kế, mà chính là cách người Thái giữ gìn cội nguồn, lòng tự hào dân tộc và cốt cách của người phụ nữ miền sơn cước.