Theo nhịp kim, tìm về làng nghề
Về Quy Hậu, du khách dễ bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ ngồi bên hiên nhà, trước mặt là lá nón, vành tre và cuộn chỉ. Để hoàn thiện một chiếc nón, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: xử lý lá, làm vành, xếp lá và chằm nón. Mỗi đường kim cần đều, chắc nhưng đủ mềm để giữ được độ bền và dáng thanh thoát của sản phẩm.
Chiếc nón từng gắn với những công việc quen thuộc của người dân quê: ra đồng, đi chợ, đưa con đến trường hay dự hội làng. Vì vậy, sản phẩm làm ra ở Quy Hậu không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang dấu ấn đời sống địa phương, phù hợp để phát triển thành sản phẩm trải nghiệm và quà lưu niệm.
Từ nghề chằm nón đến sản phẩm du lịch
Xu hướng du lịch hiện nay ngày càng chú trọng trải nghiệm bản địa. Du khách không chỉ muốn tham quan mà còn muốn được trực tiếp tham gia vào đời sống của cộng đồng. Đây là điều kiện thuận lợi để Quy Hậu chuyển từ mô hình bán sản phẩm sang tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại làng nghề.
Một chương trình có thể bắt đầu bằng việc giới thiệu lịch sử nghề, tham quan không gian sản xuất, tìm hiểu nguyên liệu và theo dõi các công đoạn làm nón. Sau đó, du khách được hướng dẫn xếp lá, làm vành hoặc chằm những đường kim đầu tiên. Những sản phẩm nhỏ do chính họ tham gia hoàn thiện có thể trở thành quà lưu niệm, tạo dấu ấn riêng cho chuyến đi.
Không gian trải nghiệm có thể kết hợp với ẩm thực quê, chụp ảnh, trình diễn nghề và giao lưu với nghệ nhân. Các hộ gia đình làm nón sẽ trở thành những điểm đón khách quy mô nhỏ, gần gũi và linh hoạt. Đây là mô hình phù hợp với du lịch cộng đồng bởi không đòi hỏi đầu tư lớn, đồng thời tạo thêm thu nhập trực tiếp cho người dân.
Kết nối các làng nghề thành tuyến trải nghiệm
Lệ Thủy còn có nhiều nghề truyền thống như dệt chiếu cói ở An Xá, đan lát ở Xuân Bồ và làm hương ở Uẩn Áo. Nếu được kết nối, các làng nghề này có thể hình thành một tuyến du lịch trải nghiệm đặc trưng của địa phương.
Du khách có thể bắt đầu tại Quy Hậu với nghề chằm nón, đến An Xá tìm hiểu nghề dệt chiếu, tiếp tục khám phá sản phẩm đan lát ở Xuân Bồ và trải nghiệm nghề làm hương tại Uẩn Áo. Mỗi điểm đến cung cấp một hoạt động khác nhau, giúp hành trình phong phú hơn và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Mô hình này cũng tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào hoạt động du lịch. Nghệ nhân có thể hướng dẫn trải nghiệm; các hộ gia đình cung cấp sản phẩm, ẩm thực hoặc dịch vụ lưu trú; thanh niên địa phương đảm nhận vai trò truyền thông, đón khách và kết nối với doanh nghiệp lữ hành.
Khi đó, làng nghề không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành không gian trải nghiệm, nơi du khách có thể quan sát, thực hành và mua sản phẩm ngay tại nơi chúng được tạo ra.
Tạo nền tảng để du lịch phát triển bền vững
Để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch cụ thể, Quy Hậu cần từng bước xây dựng điểm trải nghiệm, thống nhất quy trình đón khách và đào tạo kỹ năng thuyết minh, hướng dẫn cho người dân. Sản phẩm lưu niệm cũng cần được cải tiến về mẫu mã, kích thước, bao bì và câu chuyện giới thiệu để phù hợp với nhu cầu của du khách.
Việc quảng bá trên nền tảng số, kết nối với các tour tuyến trong tỉnh và xây dựng lịch trải nghiệm theo mùa sẽ giúp làng nghề tiếp cận nhiều nhóm khách hơn. Bên cạnh đó, cần có cơ chế phân chia lợi ích rõ ràng, bảo đảm người làm nghề được hưởng lợi trực tiếp và có động lực truyền nghề cho thế hệ trẻ.
Du lịch cộng đồng không nhất thiết bắt đầu từ những dự án lớn. Với Quy Hậu, nền tảng đã có sẵn từ không gian làng quê, kỹ năng của người thợ và sản phẩm nón lá đặc trưng. Điều cần thiết là tổ chức lại các nguồn lực ấy thành những trải nghiệm phù hợp, có chất lượng và được kết nối với thị trường.
Từ một nghề thủ công quen thuộc, Quy Hậu có thể hình thành sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng: du khách đến để xem nghề, tự tay làm nón, dệt chiếu, đan thúng trò chuyện với người dân và mang về một sản phẩm gắn với ký ức về làng quê Lệ Thủy.
Nếu được đầu tư đúng hướng, nghề chằm nón sẽ không chỉ tiếp tục tồn tại trong đời sống mà còn trở thành điểm nhấn trong tuyến du lịch làng nghề cộng đồng của địa phương. Khi rời Quy Hậu, du khách mang theo chiếc nón như một món quà, đồng thời mang theo trải nghiệm về một làng nghề đang tìm cách bước vào đời sống du lịch hiện đại.
Nghề truyền thống làm miến thủ công ở Liên Thủy
.jpg "Quảng Trị: Bộ đội Biên phòng chung sức vì Nhân dân nơi biên giới")
