(Ảnh) Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình sau một thế kỷ

Tối 24/10, tại Nhà văn hóa Vân Kiều – Pa Kô, xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị diễn ra lễ khai mạc chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” và chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình”, điểm nhấn trong khuôn khổ Lễ hội Vì Hòa bình năm 2026.

Tham dự buổi lễ, về phía Trung ương có ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Về phía tỉnh Quảng Trị có ông Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; ông Bùi Hoàng Phương, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; ông Nguyễn Đăng Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; ông Nguyễn Chiến Thắng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, cùng đại diện các sở, ngành, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và đông đảo người dân.

Từ chiến trường khốc liệt đến vùng cà phê đặc sản

Năm 1926, những cây cà phê đầu tiên bén rễ trên vùng đất bazan Khe Sanh, mở đầu hành trình một thế kỷ gắn bó với vùng cao Trường Sơn. Trải qua những biến động lịch sử, đặc biệt là những năm tháng chiến tranh khốc liệt, cây cà phê đã cùng người dân địa phương hồi sinh những vùng đất bị bom đạn tàn phá, từng bước hình thành vùng chuyên canh Arabica đặc trưng.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Bùi Hoàng Phương, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh Khe Sanh từng được thế giới biết đến qua những trận chiến ác liệt. Sau chiến tranh, các thế hệ công nhân nông trường, đồng bào Vân Kiều, Pa Kô và người dân địa phương đã bền bỉ khôi phục sản xuất, biến những vùng đất từng bị bom đạn cày xới thành những đồi cà phê xanh tốt.

Đến nay, cà phê Khe Sanh đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý, trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và nguồn sinh kế quan trọng của hàng nghìn hộ dân tại các xã Hướng Phùng, Tân Lập, A Dơi. Nhiều sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, được ghi nhận tại các cuộc thi cà phê đặc sản và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.

Thông điệp “Make Coffee, Not War” – “Hãy làm cà phê, đừng gây chiến tranh” được lựa chọn như một tuyên ngôn giàu ý nghĩa từ vùng đất từng in đậm dấu tích chiến tranh. Quảng Trị mong muốn bạn bè trong nước và quốc tế biết đến Khe Sanh không chỉ qua những trang sử mà còn bởi cao nguyên xanh, hương cà phê đậm đà, văn hóa đặc sắc, con người hiếu khách và khát vọng hòa bình, thịnh vượng.

Đưa cà phê thành động lực phát triển du lịch

Khe Sanh có lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu cao nguyên và vị trí trên Quốc lộ 9, gần Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, kết nối Hành lang kinh tế Đông – Tây. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển giao thương, mở rộng thị trường và hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Theo định hướng của tỉnh Quảng Trị, phát triển cà phê Khe Sanh trong giai đoạn mới cần lấy chất lượng làm nền tảng, bản sắc làm yếu tố khác biệt và lợi thế cạnh tranh. Tỉnh chú trọng thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu để nâng cao giá trị sản phẩm.

Đặc biệt, những đồi cà phê, cảnh quan núi rừng, cánh đồng điện gió, bản làng Vân Kiều – Pa Kô và các di tích lịch sử trên tuyến Quốc lộ 9 được định hướng kết nối thành những hành trình trải nghiệm hấp dẫn. Du khách có thể khám phá quy trình sản xuất, thưởng thức cà phê đặc sản, tìm hiểu văn hóa bản địa và trải nghiệm cuộc sống của người dân vùng cao.

Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, mục tiêu phát triển không chỉ dừng ở việc mở rộng diện tích hay tăng sản lượng. Thước đo quan trọng nhất phải là thu nhập thực tế của người trồng cà phê, chất lượng cuộc sống của đồng bào vùng cao và khả năng gìn giữ môi trường bền vững cho các thế hệ mai sau.

Định hướng này đặt người nông dân vào vị trí trung tâm của chuỗi giá trị, đòi hỏi ngành cà phê phát triển theo chiều sâu, hài hòa lợi ích kinh tế với bảo tồn văn hóa và thiên nhiên. Tỉnh Quảng Trị tiếp tục đồng hành, cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà khoa học và các đối tác quốc tế tham gia phát triển ngành hàng cà phê đặc sản.

Lan tỏa thông điệp hòa bình bằng hình ảnh và nghệ thuật

Ngay sau lễ khai mạc, chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” tái hiện hành trình một thế kỷ của cây cà phê thông qua âm nhạc, hình ảnh và phim tư liệu. Từ dấu mốc năm 1926, những năm tháng chiến tranh đến quá trình hồi sinh vùng chuyên canh Arabica, chương trình khắc họa sức sống bền bỉ của con người Khe Sanh và khát vọng vươn lên từ quá khứ.

Chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm Cà phê Khe Sanh” diễn ra từ ngày 24 đến 26/10, gồm trưng bày cà phê và nông sản địa phương, triển lãm tranh, chiếu phim tư liệu “100 năm cà phê Khe Sanh”, hội thi “Nhà nông đua tài” và tour trải nghiệm “Khe Sanh Coffee Tour – Make Coffee, Not War”.

Trước lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cùng Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương và các lãnh đạo tỉnh đã tham quan các gian hàng trưng bày cà phê, nông sản địa phương, tìm hiểu sản phẩm và tiềm năng phát triển ngành hàng đặc sản Khe Sanh.

Dịp này, Ban tổ chức trao 30 suất quà cho các hộ nghèo, gia đình chính sách; trao bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh cho 3 tập thể và 5 cá nhân có đóng góp vào phát triển ngành hàng cà phê đặc sản; đồng thời tặng hoa tri ân 22 nhà tài trợ đồng hành với chương trình.

Một thế kỷ từ những cây cà phê đầu tiên bén rễ trên đất bazan đến vùng cà phê đặc sản hôm nay, Khe Sanh đang mở ra hướng phát triển mới, nơi nông nghiệp gắn với văn hóa, du lịch và bảo tồn thiên nhiên. Hương vị cà phê nơi đây không chỉ kết tinh từ đất đai, khí hậu Trường Sơn và bàn tay người trồng mà còn chứa đựng câu chuyện hồi sinh, khát vọng vươn lên và thông điệp hòa bình từ Quảng Trị đến bạn bè trong nước, quốc tế.