So sánh sản phẩm
Tin tức mới

Cần coi trọng "vân tay" Nghệ sĩ

12:23:45 06-10-2020
NAĐSO - Nhiếp ảnh đang trở thành thú chơi đại chúng và thời đại kỹ thuật số hôm nay, nhiều cuộc thi ảnh quốc tế lớn luôn thu hút hàng chục ngàn tấm ảnh dự thi, vì gửi file ảnh qua mạng dễ dàng, nhất là với cuộc thi miễn lệ phí thì bao giờ số lượng cũng cao. Đứng trước một “rừng ảnh” khổng lồ, Ban giám khảo (BGK) chọn ra những tấm ảnh tốt nhất để triển lãm và trao giải theo tiêu chí nào?

Giám khảo quốc tế?

Thành phần giám khảo các cuộc thi lớn như Giải thưởng nhiếp ảnh Paris (Pháp), Giải nhiếp ảnh quốc tế IPA (Mỹ), Liên hoan ảnh Arles (Pháp)... giờ đây đều rất hùng hậu, và đa dạng. Họ đông về số lượng, thường lên tới trên 20 người và cá biệt đông tới 80 người, cao nhất lên tới 200 thành viên. Giám khảo đông như vậy, vì họ chia thành từng nhóm nhỏ tùy theo cá nhân nào sở trường lĩnh vực gì thì sẽ được mời chấm ảnh lĩnh vực đó. Điều này rất hợp lý bởi một nhà nhiếp ảnh chuyên chụp chân dung sẽ nắm vững ngón nghề, độ khó, các tình huống xử lý và tinh thần (soul) bức ảnh chân dung nhưng sang lĩnh vực phong cảnh lại có thể gặp khó khi “đọc” ảnh.

Thành phần giám khảo bên cạnh các nhiếp ảnh gia mà thành tích của họ đủ làm thí sinh phải nể nang khâm phục, thì còn lại là các chủ gallery ảnh nổi tiếng, giám đốc sáng tạo (creative director), giám đốc nghệ thuật (art director), nhà phê bình nghệ thuật (art critist) và một thành phần đặc biệt quan trọng là các giám tuyển (curator).

Có lần, tôi hỏi một curator người Singapore làm sao để phân biệt tác phẩm này có phải là nghệ thuật hay không? Anh ta cười: "Để khẳng định điều đó phải có nhiều yếu tố, trong đó có việc tác phẩm đó có đóng góp gì vào xu hướng, tiến trình phát triển của nghệ thuật không?" Ông Steven Churchill - Giám đốc Liên hoan ảnh Art of Photography show (Liên hoan ảnh nổi tiếng của Mỹ) đã nói rằng: "Một trong những mục đích lớn nhất của nghệ sĩ là có tác phẩm treo trong bảo tàng. Vì thế chúng tôi năm nào cũng mời curator các bảo tàng lớn thẩm định ảnh."

Và các nghệ sĩ được curator đó chọn ảnh cho triển lãm có quyền tự hào và trong nhiều trường hợp xứng đáng ghi vào tiểu sử trích ngang (Profile hay CV) tên tuổi của vị giám khảo đó như bảo chứng về thành tích cá nhân. Lẽ dĩ nhiên, với các cuộc thi danh giá thì lệ phí thi không hề rẻ. “Khủng” nhất là cuộc thi Arte Laguna Prize, lệ phí lên tới 50 Euro/ảnh tương đương hơn 1,3 triệu đồng. Nhiều cuộc thi khác cứ 35 USD/ảnh, bạn có thi bao nhiêu ảnh, thì giá vẫn y nguyên…
 

Tác phẩm: Sắc màu chợ nổi (Colorful floating market)
Tác giả: Nguyễn Huy Sơn
Giải Danh dự VAPA (Cuộc thi ảnh quốc tế VN-19)
 
Họ chấm ảnh như thế nào?

Trước hết, những cuộc thi mời gọi các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp và nghiệp dư cùng chơi chung 1 sân ngày càng giảm, vì sự cạnh tranh ở đây có vẻ không công bằng. Ban tổ chức các cuộc thi lớn phân ra hai hạng mục: dành cho chuyên nghiệp (professional) và không chuyên nghiệp (non-professional hoặc amateur).

Và để dễ chấm, các thể loại (category) được phân chia như Báo chí, tài liệu (Press, Documentary); dành cho các dự án làm sách (Book); Chân dung (Portrait); Nghệ thuật (Fine Art); Thương mại (Commercial)... Trong các category trên còn phân ra các nhánh nhỏ của thể loại (subcategory) như trong Fine Art có thể loại khỏa thân (Fine Art - Nude), con người (Fine Art - People),  phong cảnh (Fine Art - Landscape), cắt dán (Fine Art - Collage)... và nếu ảnh của bạn không rơi vào 1 trong các nhánh trên, thì bạn có thể chọn thi vào thể loại khác (Fine Art - Other)...

Việc phân nhỏ trên vừa tạo điều kiện cho các giám khảo dễ chấm ảnh, vừa giúp các thí sinh thuận tiện cho việc chọn ảnh dự thi và cơ hội thắng cuộc cũng cao hơn.

Nếu như trước đây, các giám khảo phải tụ họp cùng nhau để chấm ảnh thì ngày nay với sự tiện lợi của công nghệ số và quỹ thời gian của mỗi cá nhân ngày càng eo hẹp, thường giám khảo chấm ảnh trên máy tính cá nhân ở nhà. Và chỉ đến khi chọn ảnh đoạt các giải thưởng lớn, giải nhất, nhì, ba... có thể họ mới cùng ngồi với nhau để thảo luận. Trong quá trình chấm ảnh vào triển lãm các giám khảo tuyệt đối không biết tên, tuổi và quốc tịch dự thi của thí sinh để bảo đảm tính khách quan. Đương nhiên thành phần Ban tổ chức, Ban giám khảo, nhà tài trợ cũng không có quyền gửi ảnh dự thi.
 

Tác phẩm: Vũ công Tribal (Tribal Dancers)
Tác giả: Sounak Banerjee (Ấn Độ)
Huy chương Đồng VAPA (Cuộc thi ảnh quốc tế VN-19)
 
Câu hỏi khó khăn nhất và quan trọng nhất đặt ra là làm thế nào để đánh giá 1 bức ảnh là tốt nhất trong số các ảnh dự thi?

Để chính xác và công bằng, các giám khảo phải cho điểm. Với cuộc thi Giải thưởng nhiếp ảnh Paris (PX3, Pháp), tiêu chí đề ra là độc đáo (originality), sáng tạo (creativity), thể hiện xuất sắc (excellence of execution) và ấn tượng tổng thể chung (overall impact). Cách đánh giá theo những tiêu chí này xem ra khá tương đồng với những cuộc thi trên thế giới và cũng phù hợp với cách chấm ảnh ở Việt Nam. Tuy nhiên nó vẫn mang tính trừu tượng nhiều và dễ bị cảm tính của cá nhân thành viên BGK chi phối. Nhưng cách đánh giá theo thang điểm 100 xét ở 10 yếu tố (mỗi yếu tố cho điểm từ 1-10) sau đây của một cuộc thi ảnh ở Anh rất đáng để chúng ta tham khảo.

10 tiêu chí là:
1. Sự độc đáo (Originality)
2. Không gian (Atmosphere)
3. Chất lượng màu sắc (Colour/ Tone quality)
4. Kỹ thuật chụp (Camera technique)
5. Kỹ thuật xử lý hậu kì (Post production technique)
6. Thông điệp truyền tải (Narrative Content)
7. Ý tưởng hay tính biểu tượng nội dung (Concept/ Symbolic content)
8. Tính hiệu quả trong sử dụng bố cục ảnh (Compositional effectiveness)
9. Chất lượng hình ảnh: Độ nét/ Độ phân giải (Clarification/ Resolution)
10. Đánh giá cá nhân (Personal evaluation).

Với cách cho điểm này, yếu tố cảm tính và khoa học được kết hợp khá hợp lý khi bức ảnh được soi xét trên nhiều yếu tố. Có thể bức ảnh này được 10 điểm về tính biểu tượng nhưng chỉ được 4 điểm về kỹ thuật chụp... và cộng điểm chung lại không đạt. Nó là sự đánh giá toàn diện, nhưng nhiều khi không hẳn đã chính xác bởi lẽ 1 bức ảnh nếu đi vào ảnh ý niệm thì kỹ thuật lại gần như rất giản dị, thậm chí không nhìn thấy yếu tố kỹ thuật mà người xem cứ bị hút vào ảnh vì thông điệp và nhiều lớp lang ý nghĩa mà nó phản ánh.
 

 Tác phẩm: Ngôi nhà màu xanh (Blue home)
Tác giả: Fuying Tang (Trung Quốc)
Huy chương Đồng VAPA (Cuộc thi ảnh quốc tế VN-19)
 
Giám khảo Việt đối mặt với thách thức nào?

Sau mỗi cuộc thi, thường giám khảo hay bị “ném đá” bởi thí sinh ít khi chịu “tâm phục khẩu phục”. Nói vui như nhà nhiếp ảnh Duy Anh là kiểu gì giám khảo cũng bị “chửi” trừ người đoạt giải Nhất, còn từ người giải Nhì trở xuống cũng cho là giám khảo chưa công bằng.

Vấn đề ở đây có hai mặt. Một mặt nằm ở nhiều tay máy quá tự tin thậm chí ảo tưởng về giá trị tác phẩm của mình. Có người lấy công sức bỏ ra trong chuyến đi để cộng vào hiệu quả bức ảnh nhưng rõ ràng giám khảo không cần biết công sức nhiếp ảnh gia phải trèo đèo, lội suối này nọ, mất cả mấy ngày, hay phải hy sinh con máy này thân máy kia để có tác phẩm, mà chỉ quan tâm 1 điều: Chất lượng tác phẩm.

Mặt khác nguyên nhân nằm ở chính đội ngũ giám khảo. Ngoài yếu tố chất lượng không đồng đều giữa các thành viên hay “gu” thẩm mỹ khác nhau thì còn tồn tại những vấn đề khác. Trong một lần trò chuyện với Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Lý Hoàng Long - Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật Hội NSNA Việt Nam, anh cho rằng: "Để việc thẩm định ảnh tốt hơn cần có quy chế cụ thể và chi tiết. Chuẩn hóa phương thức chấm điểm, thang điểm, những ràng buộc sau cuộc thi có thể coi như quy chế đạo đức nghề nghiệp để giám khảo có trách nhiệm hơn với lá phiếu của mình, chứ không “rũ áo” ra đi."

Trong một số cuộc thi, giám khảo này nói nhìn ảnh này có vấn đề, có photoshop nhưng không chứng minh được và bức ảnh đó chỉ dừng ở một vị trí nhất định mà không thể đi xa được. Cần có biện pháp chế tài cho giám khảo nhận định, phát ngôn không đúng, ảnh hưởng cục diện cuộc thi.

Khi được hỏi về việc sử dụng photoshop trong các cuộc thi nhiều khi gây phản ứng khác nhau của các thành viên giám khảo, nghệ sĩ Lý Hoàng Long nhấn mạnh: “Photoshop chỉ là một trong nhiều công cụ hoàn thành tác phẩm. Đa phần giám khảo xem photoshop xem như “tội đồ” nói thẳng ra là các vị đó hơi lớn tuổi, mù tịt về photoshop, mù công nghệ, cái gì không biết dễ phủ nhận, họ nghĩ đó là giải pháp an toàn, nhưng nó đã hạn chế sự thăng hoa trong ảnh nghệ thuật.”

Thực tế, việc một số thành viên giám khảo không chịu cập nhật (update) các xu hướng, trào lưu của nhiếp ảnh đương đại trên thế giới là có thực, vì thế việc chọn ảnh theo lối mòn, đẹp nhưng cũ kỹ vẫn tồn tại không ít ở nhiều cuộc thi.

Đẹp mà cũ cần kiên quyết loại bỏ, phát hiện và tôn vinh những sáng tạo dù có thể chưa hoàn hảo về một số khía cạnh nhưng chí ít nó mang đậm dấu vân tay của nghệ sĩ - điều đó mới thể hiện bản lĩnh của giám khảo, người giữ trọng trách “cầm cân nảy mực” trong cuộc thi.
 

Nhà báo, NSNA Trần Việt Văn


Tags:
Tin tức mới
Video mới
Album mới
  • Sáng ngày 11/10, tại phiên làm việc chính thức đầu tiên, các NSNA đã có mặt đầy đủ để tham dự Đại hội Đại biểu Hội NSNA Việt Nam khoá 9 (2020-2025) và chụp ảnh lưu niệm.
     
  • Là một người làm quản lý ngành văn hóa của Thị xã Cửa Lò và huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An hơn 40 năm, cũng khoảng chừng đó thời gian ông cầm máy ảnh để phục vụ cho chuyên môn và niềm đam mê của mình. Nhưng phải đến lúc nghỉ hưu ông mới có thời gian để thực hiện niềm đam mê đó. Hiên nay mỗi năm ông có 6 tháng sống ở Mỹ và khoảng thời gian đó ông chủ yếu dành để đi sáng tác ở các địa danh nối tiếng nước Mỹ, cũng như đời sống sinh hoạt của người dân Mỹ, để được bày tỏ cảm xúc của mình cho niềm đam mê trên từng tác phẩm.
    Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống xin giới thiệu một số tác phảm của ông được thực hiện tại Mỹ:
     
  • Nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành đã hơn 80 tuổi Nhưng ông vẫn miệt mài sáng tác, không chi ở Hà Nội mà ông còn đi khắp miền Tây Bắc. Niêm đam mê cảnh đẹp mùa xuân và nghệ nghiệp khiến ông không bao giờ ngơi nghỉ. NAVĐS xin giới thiêu với bạn đọc bộ ảnh Mùa xuân Tây Bắc của Ông. Ông tâm sự tren Facebook:  "Tôi kém đủ điều nên ngại sử dụng máy tính, đặc biệt là trang Phây - búc. Đành là gom góp những gì tôi lượm được từ các bạn, đồng nghiệp và người thân rồi viết lời cảm ơn, cáo lỗi, mong được lượng thứ".
    Xin gửi tới các bạn ít tấm ảnh Xuân trên vùng Đông - Tây Bắc Tổ quốc gọi là chút quà Tết tôi mang ở đó về, thay cho lời cảm ơn của tôi đến với mọi người.
    Đinh Quang Thành
  •  
    Theo nhận định của các chuyên gia du lịch tại Việt Nam, trong tương lai gần, loại hình du lịch chụp ảnh sẽ phát triển bởi vì đất nước ta có rất nhiều cảnh đẹp, rất nhiều di sản thiên nhiên,vật thể, phi vật thể của nhân loại mà Việt Nam đang nắm giữ. các khu vực di sản, điểm tham quan du lịch, làng cổ, làng nghề và hình ảnh đầy màu sắc về cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ thông tin, các thiết bị thông minh như điện thoại di động, máy ảnh, tiện lợi dễ sử dụng. Bên cạnh đó đời sống văn hóa tinh thần ngày càng cao, đòi hỏi cuộc sống có nhiều thay đổi và ngành du lịch cũng đã phát triển không ngừng và từng bước đổi mới để bắt nhịp với cuộc sống.

    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".
      Tạp chí nhiếp ảnh và Đời sống đang hướng tới các tua du lịch chụp ảnh, chụp ảnh ở đâu, mùa nào chụp cái gì và định hướng tổ chức tư vấn cho những người đam mê du lịch chụp ảnh, để chuyển đi du lịch đạt kết quả như mong muốn, có thêm những tác phẩm tốt sau chuyên du lịch, thỏa nỗi đam mê. Không riêng gì các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp mà tất cả các bạn trẻ thích phượt chụp ảnh chúng tôi cũng tổ chức cho những tua riêng. 
     

    Doanh nhân Vũ Minh Châu ( Tổng giám đốc CT Vàng bạc đá quí Bảo Tín Minh Châu) trong đợt đi du lịch chụp ảnh tại Bản đảo Sơn Trà
    do hướng dẫn viên TCNA&ĐS tổ chức                                Ảnh: Vũ Đức Huy

      Ông Vũ Minh Châu - Tổng Giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Minh Châu nói rằng;  Mặc dù công việc rất bận rộn nhưng anh và bạn bè thường tổ chức các chuyển đi du lịch chụp ảnh do các nghệ sĩ nhiếp ảnh làm hướng dẫn viên. Ông không đặt nặng tầm quan trọng về tính nghệ thuật của bức ảnh, nhưng cố gắng chụp rất thực tế và sống động gây nhiều cảm xúc cho người xem. Điều quan trọng là mỗi khi nhìn qua ống kính và bấm máy, là một khoảnh khắc đẹp đã được ghi lại. Chúng tôi thực sự thích ý nghĩa này, vì vậy chúng tôi thường tự tổ chức các chuyến tham quan chụp ảnh như vậy. Nếu có được tổ chức tua định hướng chụp cái gì ở đâu theo mùa vụ và chuyên nghiệp thì mình sắp xếp được lịch trước, mặc định được kể hoạch trước, có lịch thì dễ đi hơn nên mình sẽ sẵn sàng đăng ký tham gia tua này.

    Trào lưu đang thịnh hành bây giờ là một số lượng lớn những bạn trẻ ở các thành phố lớn thường lập các nhóm để cùng nhau đi xa chụp ảnh một cách tự do. Họ thường đi tới các điểm đến nổi tiếng có cảnh quan tuyệt đẹp và văn hóa nổi bật để chụp ảnh. Đối với những người không thể đi xa thì họ chỉ chụp ảnh ở thành phố nơi họ sinh sống, nhưng nếu chịu khó tìm kiếm những góc mới trong thành phố, họ vẫn có thể cho ra đời những tác phẩm sống động.
     

    Vọc chà vá chân nâu tại bản đảo Sơn Trà            Ảnh : Vũ Minh Châu
     
    Những người yêu thích bộ môn nhiếp ảnh thường tự tận hưởng niềm đam mê của mình bằng các cuộc hành trình đi đến những nơi có khung cảnh đẹp để chụp cho riêng họ một bộ ảnh tuyệt vời. Loại hình du lịch này được gọi là "các chuyến tham quan chụp ảnh", còn giới chuyên môn nhưHội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh thì thường tổ chức các Trại sáng tác hàng năm  và gần đây một số công ty du lịch tại Việt Nam đã tổ chức các tour du lịch như vậy để đáp ứng nhu cầu của các vị khách đam mê "ngắm và bắn".Tuy nhiên vì những người đi chụp ảnh du lịch lần đầu tiên đến các đia điểm du lịch nên họ không hiếu biết nhiều về những góc nhìn, vị trí, ảnh sáng, thời tiết, văn hóa tập quán, phong tục...  của từng vùng miền đề chụp được những bức ảnh đẹp. Nên bị bỏ lỡ nhiều cơ hội dẫn đến không có được những bức ảnh tốt do vậy Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống sẽ tổ chức chuyên nghiệp cho các tua du lịch chụp ảnh, hướng dẫn kỹ thuật định hướng kể hoạch cho các tác giả,các du khách có những bức ảnh đẹp nhất khi đi du lịch chụp ảnh. Hướng dẫn viên là các Nghệ sĩ nhiếp ảnh chuyên chụp ảnh về ngành du lịch sẽ trực tiếp dẫn dắt các tua du lịch chụp ảnh. Các hướng dẫn viên là nghệ sĩ nhiếp ảnh nên sắp xếp các các đối tượng chụp và cảnh sao cho phù hợp, chẳng hạn như các chợ phiên địa phương với hình ảnh mua bán tấp nập, cảnh một phụ nữ trẻ chèo thuyền trên dòng sông chiều hoàng hôn nắng vàng, mùa gặt của đồng bào vùng cao, nghề dệt thổ cẩm ở đâu.... Và  chúng tôi luôn phải tìm kiếm, phát hiện các điểm đến mới lạ, nắm bắt được những khoảnh khắc đẹp, tìm được những góc chụp đẹp và mùa nào đẹp để tư vấn cho khách du lịch.
     
    Với du khách nước ngoài, cũng có nhiều yêu cầu khác nhau.Mặc dù họ yêu thích các điểm du lịch nổi tiếng như Huế, Mỹ Sơn và Hạ Long nhưng họ không có đủ thời gian để chụp ảnh. Tuy vậy cảnh một nữ sinh trung học mặc áo dài trắng tung bay trong gió sau giờ tan học, cảnh người lao động nghỉ ngơi sau thời gian làm việc hay cảnh của một gia đình đang đoàn tụ bên bếp lửa tại một nơi nào đó trong khu vực trung tâm có thể thu hút khách du lịch nước ngoài trong nhiều giờ.Thường các ống kính của du khách Việt Nam dùng để ghi lại những khoảnh khắc đẹp về phong cảnh, di sản.. thì, trong khi ống kính của du khách nước ngoài thường để khám phá cuộc sống hàng ngày ở Việt Nam"
     





    Hiên nay một số công ty du lịch lữ hành đã tổ chức các tua du lịch chụp ảnh nhưng Do yêu cầu cao nên chi phí của loại hình du lịch này thường cao hơn 25-30% so với tour bình thường vì các công ty du lịch phải mời các nhiếp ảnh gia và người mẫu để phục vụ cho một nhóm nhỏ khách du lịch. Một số nhà khai thác tour du lịch đã hợp tác với các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp để tổ chức các tour du lịch chụp ảnh cho khách du lịch trong nước và ngoài nước.


    Những tác phẩm gặt hái được sau các chuyến du lịch chụp ảnh do TCNA&ĐS tổ chức

     Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống có một đội ngũ phóng viên, cộng tác viên là các nghệ sĩ nhiếp ảnh đại diện ở các khu vực trên cả nước, rất am hiếu từng chi tiết của các địa điểm chụp ảnh. Chúng tôi luôn tìm tòi khám phá để tìm ra những góc ngoạn mục tại mỗi điểm đến và sắp xếp, hướng dẫn tất cả mọi thứ cho khách du lịch để họ có được những bức ảnh đẹp nhất. Đây là một lĩnh vực mới mà chúng tôi đang hướng đến để chuyên nghiệp hóa các tú du lịch chụp ảnh và tổ chức sự kiện. Trong các chuyến đi chúng tôi  luôn cập nhật thông tin hàng giờ, hàng ngày. Sau mỗi chuyển du lịch các tác phẩm tốt của khách du lịch được chúng tôi đăng tải quảng bá rỗng rãi trên Tạp chí Nhiếp ảnh và Đời sống in và điện tử.
            Sỹ Minh
     

Top