"Tre già" hóa "măng số": LỜI GIẢI CHO BÀI TOÁN CÁN BỘ CƠ SỞ Ở VÙNG ĐẤT BÃI LAM THÀNH

Áp lực từ gánh nặng quản lý sau cuộc đại sáp nhập

Nằm ở vùng hạ du nam huyện Hưng Nguyên (cũ), xã Lam Thành mới ra đời trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 4 xã cũ (Phúc Lợi, Châu Nhân, Hưng Thành, Hưng Nghĩa). Một năm sau khi thành lập, địa phương tiếp tục thực hiện cuộc "cách mạng" tinh gọn thứ hai: sáp nhập 34 xóm ban đầu xuống còn 17 xóm. Việc giảm một nửa số xóm đồng nghĩa với quy mô địa bàn và dân số mỗi xóm tăng lên gấp đôi, kéo theo hàng loạt thách thức chưa từng có trong công tác quản trị cấp xã.

Lam Thành là địa bàn có đặc thù phức tạp: diện tích trải rộng, đa tôn giáo với tỷ lệ đồng bào Công giáo cao, đòi hỏi công tác dân vận phải hết sức khéo léo, tinh tế. Không những thế, là "rốn lũ" hạ lưu sông Lam, mỗi mùa bão dâng, địa phương lại căng mình đối mặt với thiên tai. Mọi áp lực ứng phó, cứu trợ, bảo vệ tính mạng và tài sản nhân dân đều đè nặng lên vai đội ngũ cán bộ cấp xóm.

Trong bối cảnh ấy, công tác cán bộ xóm đứng trước sự giằng co gay gắt. Nếu chọn nhân sự quá trẻ, dù nhạy bén công nghệ nhưng thiếu trải nghiệm, thiếu uy tín và độ sâu bám địa bàn, bộ máy cơ sở rất dễ rơi vào trạng thái "hẫng chân hẫng tay". Chưa kể, lực lượng trẻ có kiến thức, lại đi làm ăn xa, mức lương phụ cấp xóm không đủ để thu hút họ trở về. Bản chất của công tác xây dựng Đảng ở cơ sở bắt đầu từ lòng dân. Muốn "quy tụ" được dân, người cán bộ phải là người "thuộc từng mảnh đất, nhớ từng tên người, hiểu từng tập quán". Việc chọn ai để đảm nhận vai trò chốt giữ ở cơ sở trở thành bài toán "sinh tử" đối với BTV Đảng ủy xã Lam Thành. Đảng ủy đã tìm ra "tọa độ vàng" trong công tác cán bộ: Trọng dụng bản lĩnh của đội ngũ "lão tướng" kỳ cựu, nhiều kinh nghiệm, bám chắc cơ sở, đồng thời kích hoạt "tư duy số" để đưa dòng chảy công nghệ thấm sâu vào từng xóm làng và người dân.

Trọng dụng cựu cán bộ dạn dày kinh nghiệm, nắm chắc cơ sở - Vững lòng dân.

Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn, công tác cán bộ xóm ở xã Lam Thành đối mặt với bài toán cực kỳ nan giải. Nguồn nhân sự trẻ tại địa phương rơi vào tình trạng thiếu hụt trầm trọng do phần lớn thanh niên sau khi tốt nghiệp hoặc đến độ tuổi lao động đều đi làm ăn xa tại các thành phố lớn hoặc xuất khẩu lao động. Mặt khác, mức phụ cấp dành cho cán bộ xóm còn tương đối thấp, chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân lực lượng trẻ tuổi toàn tâm toàn ý gánh vác công việc chung, một số nhân lực trẻ hiện tại lại chưa từng làm công tác cấp cơ sở không dám nhận nhiệm vụ.

Trong bối cảnh "vắng" cán bộ trẻ tại chỗ, Đảng ủy xã Lam Thành đã đưa ra một quyết sách mang tính chiến lược: Ưu tiên lựa chọn, vận động các đồng chí nguyên là cán bộ cấp xã cũ - những người dạn dày kinh nghiệm, am hiểu địa bàn, có uy tín lớn và tư duy chính trị vững vàng, trực tiếp đảm nhiệm các vị trí cốt cán ở xóm.

Đặc biệt, trong giai đoạn chuyển giao với vô vàn khó khăn, thách thức sau sáp nhập, công tác vận động đội ngũ cán bộ cốt cán cấp xã cũ và xóm cũ ra gánh vác việc chung được coi là "chìa khóa" gỡ khó cho cơ sở. Thời điểm này, không ít cán bộ mới hoặc lực lượng tại chỗ còn tâm lý e ngại va chạm, né tránh những việc khó, việc mới. Trong khi đó, các nhiệm vụ ở cơ sở lại đòi hỏi sự sát sao, gần dân và lắng nghe dân hơn bao giờ hết, khi mà hàng loạt vấn đề phát sinh phức tạp từ quản lý đất đai, thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng cho đến việc sắp xếp, tháo gỡ tâm tư của nhân dân.

Nhận thức rõ tình hình đó, Cấp ủy, Chính quyền xã đã kiên trì "gõ cửa từng nhà", gửi gắm niềm tin và khơi dậy bản lĩnh, trách nhiệm của những người cộng sản đi trước. Bằng sự trân trọng và cầu thị, xã đã thuyết phục thành công các đồng chí cán bộ kinh nghiệm, dù đã hoàn thành nhiệm vụ cấp xã hay kinh qua thử thách ở các xóm cũ, gạt bỏ tâm lý muốn nghỉ ngơi để tiếp tục "xắn tay áo" ra giúp dân, giúp xã. Với phương châm "gần dân, hiểu dân, trọng dân", sự trở lại của họ không chỉ giúp làm dịu những "điểm nóng" ngay từ cơ sở, mà còn trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, truyền kinh nghiệm cho thế hệ kế cận, cùng Lam Thành vượt qua giai đoạn chuyển giao đầy biến động và từng bước ổn định, phát triển.

Hiệu quả và tính đúng đắn của quyết sách sáp nhập được thể hiện rõ nét qua đội ngũ 51 cán bộ cốt cán tại 17 xóm mới (gồm Bí thư Chi bộ, Xóm trưởng, Trưởng ban Công tác Mặt trận). Xã đã vận động thành công 05 đồng chí nguyên là cán bộ, công chức xã đã nghỉ hưu hoặc nghỉ theo chế độ tiếp tục tham gia công tác tại xóm. Đáng chú ý, có 04 đồng chí từng là Ủy viên Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Đảng ủy xã cũ, từng giữ các vị trí lãnh đạo như Phó Chủ tịch UBND xã, Chỉ huy trưởng Quân sự xã, Bí thư đoàn xã, Chủ tịch các hội đoàn thể. Bên cạnh đó, 46 đồng chí nguyên là Bí thư Chi bộ, Xóm trưởng từ các xóm cũ trước sáp nhập tiếp tục nhận được sự tín nhiệm cao của Đảng viên và Nhân dân để gánh vác công việc chung. Ngoài cán bộ cấp ủy xóm, xã Lam Thành còn chủ động vận động lực lượng cán bộ phụ trách các chi hội đoàn thể tại xóm - những người vốn từng là cán bộ bán chuyên trách cấp xã cũ. Bằng tinh thần trách nhiệm, kinh nghiệm thực tiễn phong phú và sự gắn bó sâu sắc với phong trào quần chúng, đội ngũ này đã nhanh chóng củng cố bộ máy chi hội, làm nòng cốt trong công tác vận động Nhân dân, tạo nên sự đồng thuận cao và làn gió mới cho mọi hoạt động tại cơ sở.

Họ là những cựu cán bộ từng kinh qua nhiều vị trí công tác ở các xã trước sáp nhập. Lợi thế lớn nhất của họ là sử dụng được các phần mềm máy tính, điện thoại thông minh, sự am tường lịch sử địa phương, nắm rõ gia cảnh, tâm tư của từng hộ dân. Trong vùng đồng bào Công giáo, Tin Lành và Lương giáo xen kẽ, tiếng nói đầy sức nặng của các đồng chí trở thành "chất keo" gắn kết khối đại đoàn kết toàn dân tộc, hòa giải êm đẹp nhiều mâu thuẫn phát sinh từ cơ sở. Đặc biệt, khi bão lũ đổ về, chính kinh nghiệm "đo nước, đoán dòng" và sự bình tĩnh của những cán bộ am hiểu dòng chảy là tấm lá chắn an toàn cho nhân dân.

Chia sẻ về định hướng quan trọng này, đồng chí Nguyễn Trường Thi - Bí thư Đảng ủy- Chủ tịch HĐND xã Lam Thành khẳng định: "Sáp nhập địa giới hành chính tạo ra quy mô quản lý mới lớn hơn rất nhiều, trong khi nguồn cán bộ trẻ tại địa bàn lại rất hiếm do đi làm ăn xa. Nếu không chọn đúng người có bản lĩnh và được dân tin thì bộ máy cơ sở rất dễ gãy đổ. Chúng tôi xác định đội ngũ nguyên cán bộ cấp xã cũ là 'vốn quý' của Đảng. Kinh nghiệm dân vận, uy tín và độ am hiểu địa bàn của họ chính là điểm tựa chính trị vững chắc nhất để giữ ổn định tình hình ngay từ khi mới thành lập xã."

Thế nhưng, lực cản lớn nhất nhanh chóng xuất hiện. Thời kỳ quản trị bằng "sổ tay và loa phát thanh" dần khép lại. Kỷ nguyên số đặt ra yêu cầu khắt khe: mọi báo cáo, dữ liệu dân cư, phần mềm quản lý đảng viên đến thông tin điều hành đều phải thực hiện trên môi trường mạng. Những bàn tay vốn quen cuốc cày và ký giấy tờ truyền thống nay lóng ngóng trước màn hình điện thoại thông minh. Khó khăn về công nghệ từng khiến không ít cán bộ lớn tuổi nản lòng, xin "rút lui" vì sợ làm chậm nhịp phát triển chung.

Chiến dịch "Bình dân học vụ số" nơi vùng bãi hạ du.

Thấu hiểu tâm tư và quyết không để mất đi những "vốn quý" của Đảng, Đảng ủy và Ủy ban nhân dân xã Lam Thành đã ban hành chủ trương nhất quán: "Trọng dụng kinh nghiệm nhưng quyết không để cán bộ giỏi bị bỏ lại phía sau chỉ vì rào cản công nghệ". Từ định hướng chiến lược đó, một chiến dịch đặc biệt mang tên "Bình dân học vụ số" đã được kích hoạt rộng khắp trên toàn địa bàn xã.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Cấp ủy, Chính quyền xã Lam Thành, với phương châm "Cầm tay chỉ việc – Chậm nhưng chắc – Thực chất và hiệu quả", Đảng ủy xã đã giao nhiệm vụ cho Đoàn Thanh niên phối hợp cùng các Chi ủy chi bộ xóm tổ chức chuỗi lớp tập huấn kỹ năng số "1 kèm 1" dành riêng cho đội ngũ cán bộ lớn tuổi. Nội dung tập huấn do xã thiết kế hoàn toàn loại bỏ các lý thuyết suông, đi thẳng vào các bài toán thực tế của địa phương:

- Chuyển giao thao tác sử dụng [suspicious link removed] và hệ thống Dịch vụ công trực tuyến tỉnh Nghệ An, giúp cán bộ xóm trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ nhân dân nộp hồ sơ, thực hiện các thủ tục hành chính ngay tại nhà.

- Làm chủ các nền tảng số chuyên ngành, ứng dụng quản lý dữ liệu dân cư trên Nền tảng VNeID và hệ thống báo cáo số của chính quyền cấp xã.

- Cài đặt, thành lập quản trị các nhóm Zalo, trang Facebook cộng đồng của từng xóm nhằm kết nối trực tiếp với Trung tâm thông tin điều hành của xã, truyền tải kịp thời các chỉ đạo của Đảng ủy, UBND xã và phát tin cảnh báo thiên tai, bão lũ tức thời đến từng hộ gia đình.

Lớp học đặc biệt ấy không hề có khoảng cách thế hệ. Giữa nhà văn hóa các xóm, những đoàn viên thanh niên kiên nhẫn hướng dẫn từng cụm phím, từng thao tác vuốt chạm. Tinh thần tự học, tự cường và tính tiên phong của người đảng viên lại một lần nữa được khơi dậy mạnh mẽ.

Từng là Phó Chủ tịch UBND xã cũ, đồng chí Phan Đình Hoàn - nay trở về gánh vác trách nhiệm ở cơ sở Bí thư Chi bộ xóm Hưng Nhân 2. Trước yêu cầu chuyển đổi số toàn diện với hàng loạt ứng dụng, phần mềm quản lý và thao tác nghiệp vụ mới, đồng chí không khỏi bỡ ngỡ ban đầu.

Nói về trải nghiệm này, đồng chí Phan Đình Hoàn chia sẻ: "Là cán bộ xã cũ, máy tính hay điện thoại thông minh thì tôi không lạ, nhưng khi tiếp cận với các ứng dụng công nghệ số chuyên ngành hay phần mềm quản lý báo cáo mới thì thực sự vẫn còn nhiều lúng túng. Rất may, nhờ có sẵn nền tảng và lại được Đảng ủy, UBND xã tổ chức tập huấn sát sao của phòng VHXH, giảng viên ‘'cầm tay chỉ việc’' chu đáo, nên tôi nắm bắt rất nhanh. Chỉ sau đúng một buổi tập huấn, tôi đã thành thạo các thao tác. Dù vậy, cũng phải rèn luyện hàng ngày, vì nếu lâu không thao tác, cũng dễ quên ngay. Khi đã làm chủ công nghệ rồi mới thấy hiệu quả rõ rệt: thông báo họp xóm, chỉ đạo bão lũ hay triển khai các nhiệm vụ từ xã gửi qua nhóm Zalo chỉ mất vài phút là đến từng hộ, giảm bớt rất nhiều thời gian và công sức so với trước đây".

Nhờ sự linh hoạt, bài bản trong chỉ đạo của cấp xã cùng tinh thần chủ động, sáng tạo trong các bài giảng về công nghệ số của phòng VH-XH và sự vào cuộc của cán bộ xóm, chỉ sau một thời gian ngắn, toàn bộ đội ngũ cán bộ cơ sở tại Lam Thành đã làm chủ các công cụ điều hành số. Báo cáo từ xóm gửi lên chính quyền xã được thực hiện trong vài phút, thông tin chỉ đạo của Đảng ủy xã đến với từng người dân ngay tức khắc – thay cho những chuyến chạy xe máy xuyên các xóm hay tiếng loa phát thanh lọt giữa trời đêm, mưa gió,… như trước.

Bài học về "Gốc của mọi công việc".

Mô hình "Tre già hóa măng số" tại xã Lam Thành là minh chứng sinh động cho tư duy đổi mới, sáng tạo, “dám nghĩ dám làm” trong công tác cán bộ của cấp ủy Đảng ở cơ sở. Bằng việc "chữa đúng bệnh, bắt đúng sóng", Đảng ủy xã Lam Thành không chỉ giải thành công bài toán thiếu hụt nhân sự sau cuộc đại sáp nhập, mà còn biến rào cản công nghệ của đội ngũ cựu cán bộ thành động lực chuyển đổi số mạnh mẽ ngay từ thôn xóm.

Thực tiễn sinh động ở địa bàn bãi ven sông Lam đã khẳng định một thực lý: Dù diện tích có phì đại, dân số có đông, địa bàn có đa tôn giáo hay thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, khó khăn nào cũng có thể hóa giải khi tổ chức Đảng biết chọn đúng người, đặt đúng chỗ và tạo môi trường để cán bộ phát huy tối đa năng lực.

Lời dạy của Bác Hồ: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" - bài học ấy chưa bao giờ cũ. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản lĩnh, uy tín của những cựu cán bộ dạn dày kinh nghiệm với tư duy quản trị hiện đại chính là "chìa khóa vàng" để Đảng bộ xã Lam Thành giữ vững niềm tin trong nhân dân, tạo điểm tựa vững chắc trên hành trình xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh./.

                                                                      Hoàng Mại