Nhiếp ảnh làm bệ phóng cho Tiến sĩ mỹ học- Họa sĩ, Nhạc sĩ, Nhà thơ Phạm Thế Hùng vươn xa

Nhiếp ảnh chính là chiếc phao cứu sinh giúp họa sĩ, Tiến sĩ mỹ học Thế Hùng vượt qua những năm tháng bao cấp gian khó để nuôi dưỡng các đam mê nghệ thuật khác. Trong những ngày tháng thiếu thốn đó, công việc nhiếp ảnh mang lại nguồn thu nhập thiết thực và tạo tiền đề cho sự nghiệp của ông sau này: Giai đoạn làm phóng viên ảnh cho Báo Văn nghệ, ông vừa thực hiện nhiệm vụ vừa chụp ảnh chân dung nghệ sĩ, ảnh lịch, kế cá cảnh đám cưới, sinh hoạt gia đình. Có những buổi chụp hình thành công mang lại thu nhập giá trị bằng mấy chỉ vàng, giúp ông trang trải cuộc sống hằng ngày.

Nhiếp ảnh giúp ông Tích lũy tư liệu cho tương lai: Những chuyến đi thực tế với chiếc máy ảnh giúp ông lưu trữ hơn 800 bức ảnh tư liệu quý giá về các bậc kỳ tài văn nghệ sĩ Việt Nam. Đây là chất liệu cốt lõi để ông ra mắt cuốn sách quý "Hồi ức Thế Hùng" được nhà xuất bản Mỹ thuật ấn hành vào năm 2025. Chính Nhiếp ảnh đã làm Bệ phóng cho ước mơ nghệ thuật của ông. Nhờ có nguồn tài chính ổn định thu nhập từ nhiếp ảnh, ông mới có đủ điều kiện mua toan, sắm màu để vẽ tranh, viết sách, làm thơ và sáng tác nhạc. Từ đó, ông thăng hoa thành một "lãng tử đa tài" sở hữu hàng trăm bức họa và hàng loạt ca khúc, hàng trăm bài thơ được công chúng đón nhận

Tiến sĩ Mỹ học, Họa sĩ, Nhà thơ, Nhạc sĩ Thế Hùng (tên đầy đủ là Phạm Thế Hùng, sinh năm 1947 tại Ninh Bình) là một hình mẫu trí thức nghệ sĩ đa tài hiếm hoi của nền văn hóa nghệ thuật Việt Nam hiện đại. Ông được bạn bè đồng nghiệp ví như một "gã nông phu" cần mẫn nhưng mang phong thái của một lãng tử Hà thành, cả đời dấn thân và miệt mài đi tìm chân lý của cái đẹp. Với hơn 50 năm lao động nghệ thuật không ngừng nghỉ, ông là người duy nhất tại Việt Nam cùng lúc là hội viên của 4 Hội Trung ương: (Hội Nhà văn, Hội Nhạc sĩ, Hội Mỹ thuật Việt Nam và Hội Nhà báo Việt Nam

Cuộc đời vượt khó và hành trình bứt phá của một "trí thức nhiều nhà"

Tiến sĩ Thế Hùng sinh ra trong một gia đình nghèo, tại vùng đất cố đô Ninh Bình. Tuổi thơ gian khó của ông gắn liền với những ngày tháng khát khao nghệ thuật đến cháy bỏng, thậm chí phải tự vẽ phím đàn lên giấy để luyện tập. Ý chí kiên cường và tư duy bứt phá đã giúp ông tốt nghiệp 3 trường đại học danh tiếng, sau đó tiếp tục nghiên cứu và bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành Mỹ học.

Trong giới văn nghệ sĩ, ông thường được gọi vui là người “nhiều nhà” nhất bởi vai trò nào ông cũng để lại dấu ấn sâu sắc: nhà giáo, nhà báo, nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà phê bình mỹ học và diễn giả. Nhà sử học Dương Trung Quốc từng nhận định “Thế Hùng chính là hình mẫu trí thức nghệ sĩ hiện đại, luôn biết cách kết nối hài hòa giữa giá trị văn hóa truyền thống và tư duy hiện đại”.

Sự nghiệp đa dạng và những thành tựu nổi bật

Gia tài văn hóa, nghệ thuật của Tiến sĩ - Họa sĩ Thế Hùng sau hơn nửa thế kỷ lao động "điên cuồng" là những con số vô cùng đồ sộ qua bản tổng kết tài sản trong tập sách “Hồi ước Thế Hùng do nhà xuất bản Mỹ thuật ấn hành năm 2025: Với 500 bài thơ in thành 6 tập, 2 tuyển; 26 bài được các nhạc sĩ nổi tiếng phố thành 30 ca khúc. 500 bức trang chất liệu lụa, sơn dầu, Acrylic, sơn mài trong đó đã bán hơn 200 bức; 02 triển lãm cá nhân, in 02 tuyển

Về âm nhạc: 150 ca khúc với 4 đêm nhạc cá nhân, 2 tập nhạc, 20 bài đã phát trên sóng VTV,VOV.. Viết hơn 200 bài báo phê bình âm nhạc.

Về nhiếp ảnh ông đã cầm máy 10 năm với vai trò phóng viên tại Tuần báo Văn nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam, ông đã chụp hàng ngàn bức ảnh đăng trên Báo Văn nghệ của Hội Nhà Văn và đặc biệt ông đã lưu giữ hình ảnh của các văn nghệ sĩ nối tiếng để hôm nay có đủ tư liêu để viết để mình chứng cho một giai đoạn lich sử khó khăn nhưng đầy tình người, tình bạn, tình đồng chí. Ông đã in 25 cuổn sách với số lượng không hề nhỏ, 25.000 cuổn đều bán hết.

Ông được 11 trường đại học, học viện mời giảng dạy; 1.500 đơn vị cơ quan, bộ ngành, doanh nghiệp, tập đoàn mời thuyết trình các chuyên đề về văn hoá ứng xử, kỹ năng sống, hạnh phúc gia đình..

1. Sự nghiệp Mỹ học và Giảng dạy (Người thầy của những tài năng)

Ông là giảng viên bậc 9/9 của Đại học Quốc gia Hà Nội, từng tham gia giảng dạy tại 11 trường đại học lớn. là một Kỷ lục gia thuyết trình, Là một diễn giả đầy sức hút, ông đã thực hiện hơn 1.500 buổi thuyết trình về mỹ học, văn hóa ứng xử, nghệ thuật và kỹ năng sống cho các bộ, ngành, tập đoàn trên khắp cả nước. Xuất bản 22 đầu sách chuyên ngành (trong đó có 12 đầu sách chuyên sâu về Mỹ học) và phát hành 8 đĩa DVD bài giảng.

Về Hội họa ông được coi là hoạ sĩ có Ngôn ngữ sắc màu riêng biệt. Tranh của ông sở hữu một ngôn ngữ sắc màu rất riêng, phá vỡ các khuôn phép sáo mòn để thăng hoa trong thế giới trừu tượng. Vì vậy tranh của ông không chí nằm trong galeri mà luôn được khách hàng cao cấp trong và ngoài nước đón nhận, tìm đến và đặt hàng. Đến nay ông đã có một gia tài hội họa đồ sộ gồm hơn 500 bức tranh trải dài trên nhiều chất liệu (sơn dầu, lụa, acrylic, sơn mài...) với 3 mảng đề tài chính: tĩnh vật, phong cảnh và trừu tượng. Ông là một trong ít hoạ sĩ giàu lên bằng những tác phẩm đắt giá của mình. Tranh của ông bán rẻ nhất là (1.000 USD) 25,000.000 triệu đồng và nhiều bức tiền tỉ. Niềm đam mê và kết tinh tinh trí tuệ của ông không chí là những đưa con tinh thần mà giá trị của nó được chứng minh bằng giá trị vật chất. Đến phòng vẽ, phòng tranh của ông mới thấy tinh thần làm việc xuyên ngày đêm của ông, vì vậy có thế nói ông là một hoạ sĩ giàu lên bằng tài năng, trí tuệ, sức lao động sáng tạo miệt mài không ngưng nghỉ. Ở tuổi 80 ông vẫn chỉ ngủ 5 tiếng, thời gian còn lại ông ngồi trên bàn vẽ, và thỉnh thoáng ông giành một vài buổi để giao lưu với bạn bè và chơi nhạc. Hình như với ông càng lao động ông càng khoẻ ra, cành nhanh nhẹn và giàu năng lượng hơn.

Đến thăm ông trong buổi chiều muộn, qua nhiều lần hẹn hò tại phòng tranh ở khu Biệt thự sang trọng, tại nhà riêng, xem phòng vẽ của ông mới đáng kính nể về sức lao động nghệ thuật của ông; Hay những câu chuyện bên quán bia vía hè đơn sơ tôi càng thấu hiếu và kính nể nguồn năng lượng dồi dào, kiến thức văn hoá bao quát của ông. Trong thang máy đón chúng tôi lên thăm nhà ông tại khu đô thi Ciputra, tình cờ gặp một người khách nước ngoài thấy ông hỏi han, trò chuyên lưu loát mới biết tiếng anh của ông không hề kém, còn tiếng pháp thì như người bán địa. Để có tấm bằng tiến sĩ mỹ học danh gía ông phải đọc nhiều tài liệu nước ngoại nên buộc ông phải học ngoại ngữ một cách nghiêm túc và chính tiếng anh đã mở rộng tâm nhìn của ông ra thế giới và tiếp thu những tinh hoa của thế giới về Việt nam và vào ngay những tác phẩm hội hoạ của mình.

Các triển lãm cá nhân tiêu biểu như "Giai điệu màu" (2022) gây tiếng vang lớn trong giới mộ điệu. Đặc biệt, loạt tranh vẽ về Hoa Sen của ông theo lối phi tả thực, giao thoa giữa mỹ học và cảm xúc, được rất nhiều đại sứ quán và nhà sưu tập quốc tế đón nhận, tranh của ông bán rất chạy và giá cũng không bao giờ rẻ.

Về âm nhạc: Ông sáng tác hơn 150 ca khúc, trong đó có rất nhiều tác phẩm đã được phát sóng trên các kênh lớn như VTV, VOV. Đáng chú ý, ông chính là người thầy đầu tiên phát hiện, dẫn dắt và dạy dỗ nhiều nhạc sĩ, ca sĩ thành danh của Việt Nam như: nhạc sĩ Đỗ Bảo, Hồ Hoài Anh, các ca sĩ Trọng Tấn, Anh Thơ, Lan Anh, Khánh Linh... Đặc biệt với quê hương Ninh Bình ông dành nhiều công sức tâm huyết sáng tác nhiều bài hát và tổ chức các đêm nhạc quảng bá miền di sản Ninh Bình và được tỉnh trả nhuận bút bằng 3.000 m2 đất cách đây 26 năm. Và theo giá trị hiên nay tiền nhuận bút của ông quy từ đất ra khoảng 120 tỷ, chắc đây là một con số mà không có nhạc sĩ, hoạ sĩ nhà thơ nào giám mơ tới.

Về văn học: Ông đã xuất bản 7 tập thơ. Cuối năm 2025, ông ra mắt tập thơ - họa "Sen – Thơ và tranh" và đưa ra tuyên bố "cáo biệt thi ca" để dành trọn vẹn những năm tháng tuổi già tập trung cho hội họa. ông đã xuất bản tổng cộng 25 cuổn sách về mỹ học, văn hoá học, nghệ thuât học và kỹ năng sống, với số lương không hề nhỏ ( 25.000 cuổn) Đặc biệt sách của ông đều bán hết và đưa lại một khoản tài chính không nhỏ đủ để ông mua một chiếc ô tô Mecdecs

Dấu ấn chương mới: "Hồi ức Thế Hùng" (2025)

Giữa năm 2025, Tiến sĩ Thế Hùng cho ra mắt cuốn sách nặng ký dày hơn 400 trang mang tên "Hồi ức Thế Hùng". Tác phẩm được ví như một dạng "văn bia", nơi ông dành trọn 400 ngày đêm để dốc hết lòng dạ khắc họa chân dung sâu sắc, đa chiều của 56 bậc kỳ tài, văn nghệ sĩ, tri thức nổi tiếng của Việt Nam (như Văn Cao, Nguyễn Tuân, Phú Quang, Nguyễn Trọng Tạo...) mà ông có cơ duyên gắn bó trong đời.

Triết lý sống và cống hiến ở tuổi xế chiều

Dù bước sang độ tuổi gần 80, "cỗ máy" Thế Hùng vẫn hoạt động hết công suất và đầy năng lượng sáng tạo. Ông vẫn miệt mài đứng trước giá vẽ để chuẩn bị cho triển lãm lớn mừng tuổi 80 vào năm 2027.

Trải qua một cuộc đời nhiều thăng trầm, biến cố nhưng luôn đầy ắp nghệ thuật, triết lý sống của người nghệ sĩ - tiến sĩ này vẫn vẹn nguyên, gói gọn trong một câu răn mình đầy chất nhân văn: “Sau mọi hành xử, hãy để lại cho nhau một chữ tình!”. Ông là một biểu tượng sống cho tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc, bền bỉ và một tâm hồn lãng mạn cống hiến trọn đời cho Cái Đẹp của đất nước.

Một nghệ sĩ, tiến sĩ, kỷ lục gia đa tài một bản tổng kết khủng khiếp. Tính đến nay, tiến sĩ Thế Hùng đã tham gia giảng dạy tại 11 trường đại học lớn nhất tại Việt Nam, thuyết trình 1.500 cuộc cho nhiều thành phần từ sinh viên đến cán bộ giảng dạng, ca sĩ , nhạc sĩ, doanh nhân.. Hai khía cạnh định hình rõ nét nhất giá trị và nhân cách của ông chính là những bức tranh "ngàn đô" đắt giá và tấm lòng hào hiệp, trọn nghĩa vẹn tình với bè bạn. Tranh của họa sĩ Thế Hùng không chỉ là nghệ thuật thị giác thuần túy, mà là sự cô đọng của tư duy mỹ học bậc cao và tâm hồn của một nhạc sĩ. Đó là lý do vì sao tranh của ông "bán rất được" và luôn nằm trong tầm ngắm của các nhà sưu tập quốc tế, các ngân hàng nước ngoài và đại sứ quán với mức giá hàng ngàn USD.

Sự đắt giá từ tư duy "Vẽ giai điệu bằng màu sắc": Từng là học trò khóa sáng tác ca khúc đầu tiên của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Thế Hùng đã mang trọn vẹn nhạc tính vào hội họa. Xem tranh trừu tượng hay phong cảnh của ông, người thưởng lãm như được nghe một bản hòa thanh mà ở đó, các vệt màu, đường nét đan cài vào nhau như những nốt nhạc, tiết tấu thăng hoa, mộng mị và phá vỡ mọi khuôn phép sáo mòn.

Tranh của ông có thương hiệu "Tranh Sen phi tả thực": Sen là đề tài quen thuộc, nhưng qua cọ vẽ của Tiến sĩ Mỹ học Thế Hùng, hoa sen hiện lên đầy hư ảo. Ông không tả thực bông sen, cuống sen, mà vẽ cái "thần", cái "khí" và triết lý nhân sinh của Sen. Loạt tranh tĩnh vật về sen và cúc của ông mang lại sự thư thái nhưng chứa đựng chiều sâu trắc ẩn, trở thành những tác phẩm đắt giá được săn đón tại các cuộc triển lãm lớn như "Giai điệu màu".

Là một nghệ sĩ bay bỗng nhưng đầu óc kinh tế lại rất nhạy bén của một lãng tử: Giới văn nghệ sĩ nhận định Thế Hùng có một tư duy thực tế và nhạy bén hiếm có. Ông biết định giá chuẩn xác giá trị lao động trí tuệ của mình. Việc đóng cửa miệt mài vẽ từ 5 giờ sáng đến 11 giờ trưa mỗi ngày đã giúp ông có một gia tài tác phẩm đồ sộ, giúp ông tự chủ tài chính mạnh mẽ, sống một cuộc đời phong lưu, vương giả bằng chính tài năng của mình.

Với bạn bè: "Hào phóng cho cần câu" và nghĩa tình trọn vẹn

Đằng sau phong thái lãng tử, có phần "kiêu" và lịch trình làm việc nghiêm ngặt, Tiến sĩ Thế Hùng lại là người sở hữu tấm lòng nồng ấm, hào hiệp và vô cùng trân quý những bậc tài hoa.

Đối với bạn bè, đồng nghiệp, đàn em hay học trò gặp khó khăn, Thế Hùng chưa bao giờ quay lưng. Tuy nhiên, với tư duy của một nhà giáo dục, ông giúp đỡ họ bằng cách tạo ra cơ hội, định hướng tư duy hoặc truyền nghề để họ tự đứng vững trên đôi chân của mình. Sự giúp đỡ của ông mang tính bền vững và tôn trọng tự trọng của người nhận.

Bán tranh ngàn đô để làm việc nghĩa: Có những thời điểm, họa sĩ Thế Hùng sẵn sàng mang những đứa con tinh thần đắt giá của mình bán đi để lấy kinh phí đóng góp, hỗ trợ xây dựng nhà thờ cho gia đình cố nhạc sĩ thiên tài Văn Cao. Hành động này minh chứng cho việc ông không coi tranh là công cụ kiếm tiền thuần túy, mà là phương tiện để tri ân và gìn giữ giá trị của những người đi trước.

Thế Hùng nổi tiếng trong giới văn nghệ sĩ là người có lối sống nghĩa tình, luôn sẵn lòng bán tranh, bán sách cá nhân hoặc quyên góp tiền để giúp đỡ các đồng nghiệp khi họ gặp hoạn nạn, bạo bệnh hoặc hoàn cảnh gia cảnh ngặt nghèo như: Nhạc sĩ, nhà thơ Nguyễn Thuỵ Kha, nhà thơ Đỗ Bạch Mai, nhà thơ Nguyễn Duy, nhà văn Minh Chuyên, nhà báo Nguyễn Thế Khoa…Ngoài ra ông còn bán 6 bức tranh được 14.000 đô la để xây dựng “Quĩ từ tâm Thế Hùng”

Rõ nét nhất cho tấm lòng của ông đổi với bạn bè chính là tấm bia bằng chữ "Hồi ức Thế Hùng". Ông đã tự giam mình suốt 400 ngày đêm, dốc hết tâm can để viết về 56 người bạn, người anh em, những "kỳ nhân" của đất nước (như Nguyễn Tuân, Trần Tiến, Phú Quang...). Ông viết tỉ mỉ từ những góc khuất, những nỗi đau đến sự vĩ đại của họ bằng sự trân trọng tuyệt đối, muốn lưu danh họ cho muôn đời sau. Như chính ông bộc bạch: "Tôi dùng những viên ngọc của não để gắn lên chân dung của họ".

Hội họa mang lại cho Tiến sĩ Thế Hùng danh tiếng và những khoản thu nhập ngàn đô, nhưng chính chữ "Tình" với cuộc đời và bè bạn mới là thứ định vị ông trong lòng công chúng. Ông sống sòng phẳng với nghệ thuật để tích lũy giá trị vật chất, nhưng lại vô cùng hào sảng đem giá trị đó tưới mát cho những mối thâm tình.Viết về ông một bậc kỳ tài về văn hoá nghệ thuât không bao giờ đủ và đặc biệt đã có rất nhiều cây bút nối tiếng viết về ông. Tôi chí điểm qua những nết cơ bản dưới góc nhìn nhiếp ảnh của bậc đàn em, và qua đọc cuổn văn bia “ Hồi ước Thế Hùng” và một số bài viết của các nhà văn viết về ông càng thêm nể phục, yêu quí và trân trọng tài năng và lối sống của ông hơn.

                                                                                         Hồ Sỹ Minh 

Một số tác phẩm đắt giá của Phạm Thế Hùng