Tương truyền, vào đời Vua Hùng thứ 18, khi đất nước có nạn ngoại xâm, tướng quân Phan Tây Nhạc được Vua Hùng giao thống lĩnh quân binh đi đánh giặc. Tướng quân gấp rút ngày đêm luyện rèn binh sĩ. Việc hành quân gấp gáp, nếu binh sĩ không được ăn đúng bữa thì khó có sức đuổi giặc. Ông nghĩ ra cách tổ chức thi nấu cơm có thưởng ngay trong quân ngũ để nhanh chóng ổn định đội quân hậu cần giỏi nấu nướng.
Sau khi chiến thắng quân giặc, tướng quân Phan Tây Nhạc và phu nhân về sống ở vùng đất Hương Canh (nay là làng Thị Cấm, phường Xuân Phương, Hà Nội), dạy dân làng trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Sau khi qua đời, ông được nhân dân tôn thờ là Thành Hoàng làng.
Làng Thị Cấm, phường Xuân Phương, Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Hồ Quân
Hàng năm, vào ngày mùng 8 tháng Giêng Âm lịch, người dân làng Thị Cấm mở hội để tưởng nhớ công ơn tướng quân Phan Tây Nhạc, trong đó, độc đáo nhất là cuộc thi kéo lửa, thổi cơm.
Hội thi kéo lửa-thổi cơm làng Thị Cấm thu hút đông đảo người dân trong vùng và du khách thập phương về thăm quan, trải nghiệm. (Ảnh: Diệu Ngọc)Các bậc cao niên trong làng làm lễ dâng hương trước khi diễn ra cuộc thi. (Ảnh: Diệu Ngọc)
Làng Thị Cấm chia thành 4 giáp, mỗi giáp cử ra một đội khoảng 10 người khỏe mạnh và nhanh nhẹn nhất tham gia thi chạy lấy nước-kéo lửa-thổi cơm. Trước hội thi, các đội chuẩn bị sẵn các vật dụng như chày, cối đá, rơm, niêu cơm bằng đồng. Ban tổ chức phát cho mỗi giáp 1kg thóc để nấu cơm.
Mỗi giáp cử một người có sức khỏe, nhanh nhẹn, dẻo dai tham gia cuộc thi chạy, đồng thời đi lấy nước cách nơi diễn ra hội thi khoảng 700m mang về thổi cơm. (Ảnh: Diệu Ngọc)Mỗi giáp cử ra 4 thanh niên khỏe mạnh tham gia thi kéo lửa. Dụng cụ để kéo lửa bao gồm 3 thanh giang, một hộp tre khô và bùi nhùi được làm từ rơm khô. Lửa này được dùng để thổi cơm. (Ảnh: Nguyễn Hồ Quân)Chuẩn bị rơm và bùi nhùi dùng cho việc thổi cơm. (Ảnh: Diệu Ngọc)Sau khi nhận được 1kg thóc, những người khỏe mạnh nhất trong mỗi giáp sẽ nhanh tay giã gạo, hạt gạo không bị vỡ, sau đó phải sàng, sảy để lựa những hạt gạo đẹp nhất mang đi nấu cơm. (Ảnh: Diệu Ngọc)Thổi cơm bằng rơm và tre. (Ảnh: Trần Tuấn Anh)Người dân và du khách dùng điện thoại để ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ. (Ảnh: Diệu Ngọc)Từ lúc cuộc thi bắt đầu đến khi kết thúc chỉ kéo dài một giờ đồng hồ nên tất cả các phần thi đều diễn ra hết sức nhanh chóng. 10 người tham gia đội thi phải phối hợp hết sức nhịp nhàng, khéo léo. (Ảnh: Trần Tuấn Anh)Các giáp nhanh chóng hoàn thành nội dung cuộc thi, hi vọng đội mình sẽ giành giải cao nhất. (Ảnh: Diệu Ngọc)Niêu dùng để thổi cơm đều là niêu làm bằng đồng. (Ảnh: Diệu Ngọc)Các bậc cao niên trong làng sử dụng gậy tre để tìm các niêu cơm được ủ trong các đống tro. (Ảnh: Diệu Ngọc)Hội thi kéo lửa-thổi cơm làng Thị Cấm thường bắt đầu kéo lửa từ lúc 11 giờ và kết thúc vào lúc 12 giờ. (Ảnh: Diệu Ngọc)Sau khi công bố kết quả hội thi, dân làng chia nhau những hạt cơm cúng Thành hoàng làng để lấy lộc đầu năm. (Ảnh: Diệu Ngọc)Kết thúc hội thi, các phần cơm được dâng lễ Thánh và chấm điểm. Đội nào trong khoảng thời gian ngắn nhất nấu được niêu cơm ngon nhất sẽ giành phần thắng. Ban tổ chức sẽ trao giải nhất cho đội nào có niêu cơm ngon nhất. (Ảnh: Trần Tuấn Anh)Ban tổ chức và các bậc cao niên trong thôn chuẩn bị chấm điểm niêu cơm ngon nhất. (Ảnh: Diệu Ngọc)Kết thúc hội thi, các phần cơm được dâng lễ Thánh và chấm điểm. Đội nào trong khoảng thời gian ngắn nhất nấu được niêu cơm ngon nhất sẽ giành phần thắng. Ban tổ chức sẽ trao giải nhất cho đội nào có niêu cơm ngon nhất. (Ảnh: Diệu Ngọc)Các thành viên tham gia dự thi vui vẻ chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Diệu Ngọc)
Với những giá trị độc đáo đó, ngày 9/3/2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 827/QĐ-BVHTTDL công bố Lễ hội truyền thống - Hội thổi cơm thi Thị Cấm vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Bình luận của bạn đã được gửi và sẽ hiển thị sau khi được duyệt bởi ban biên tập.
Ban biên tập giữ quyền biên tập nội dung bình luận để phù hợp với qui định nội dung của Báo.
.jpg "Quảng Ngãi: 300 người tham gia vận chuyển, đóng bầu cây giống cà phê giúp người dân vùng cao phát triển vườn cây công nghiệp")
