Bàn thêm về mô hình cơ sở 2 của các bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM

(NADS) - Sở Y tế TP.HCM cho biết, bên cạnh các cơ sở 2 đã hình thành từ nhiều năm trước của một số bệnh viện như Ung Bướu, Tâm thần nhằm giải quyết tình trạng quá tải do hạn chế về quỹ đất và hạ tầng tại cơ sở chính, năm 2025 đánh dấu sự xuất hiện của những mô hình cơ sở 2 mới, tiêu biểu là Bệnh viện Từ Dũ 2 và Bệnh viện Nhân dân Gia Định 2, với ý nghĩa hoàn toàn khác. Đây không còn là sự mở rộng mang tính tình thế, mà là bước tổ chức lại hệ thống y tế gắn với yêu cầu phát triển theo hướng đa tầng – đa cực – đa trung tâm trong bối cảnh đô thị TP.HCM ngày càng mở rộng.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, trong khi các bệnh viện chuyên sâu ở khu vực trung tâm luôn trong tình trạng quá tải, thì tại một số khu vực khác, nguồn lực về đất đai, hạ tầng và trang thiết bị y tế đã được đầu tư nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Nếu tiếp tục đầu tư mới hoàn toàn các bệnh viện theo cách làm truyền thống, thành phố sẽ phải đối mặt với chi phí rất lớn, thời gian triển khai kéo dài và khó đáp ứng kịp nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của người dân. Bên cạnh đó, để một bệnh viện mới có thể tạo dựng được uy tín chuyên môn và niềm tin xã hội đòi hỏi quá trình lâu dài trong xây dựng nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn và quản trị, không thể đạt được trong thời gian ngắn.

Từ yêu cầu thực tiễn này, mô hình “cơ sở 2” được xác định là giải pháp tổ chức mang tính chiến lược, góp phần tái cấu trúc không gian cung ứng dịch vụ y tế của TP.HCM.

Về bản chất, cơ sở 2 không phải là một bệnh viện độc lập, cũng không phải là sự sao chép cơ học của cơ sở chính, mà là điểm cung ứng dịch vụ y tế trực thuộc bệnh viện chủ quản, vận hành theo cùng chuẩn chuyên môn, quy trình kỹ thuật và hệ thống quản trị chất lượng.

Mô hình này cho phép mở rộng không gian phục vụ nhưng không làm phân mảnh chất lượng, bảo đảm người dân ở cả khu vực trung tâm lẫn vùng ven đều được tiếp cận dịch vụ y tế với cùng chuẩn mực an toàn và hiệu quả.

Trong giai đoạn 2026–2030 và những năm tiếp theo, cơ sở 2 không được xem là phần mở rộng cơ học, mà phải là một cấu phần chiến lược trong tổ chức hệ thống y tế đa tầng – đa cực – đa trung tâm.

Mỗi cơ sở 2 cần được định vị rõ chức năng, vai trò, gắn với không gian đô thị, đặc điểm dân cư và thế mạnh chuyên môn của từng bệnh viện. Có cơ sở 2 nhằm giảm tải cho khu vực trung tâm; có cơ sở 2 đóng vai trò bệnh viện cửa ngõ, bảo đảm cấp cứu, hồi sức và xử trí kịp thời trong “thời gian vàng”; có cơ sở 2 phục vụ phát triển chuyên sâu, đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật; cũng có những cơ sở 2 nhằm tăng khả năng tiếp cận y tế cho vùng ven, khu vực xa trung tâm hoặc có điều kiện giao thông đặc thù.

Ngành Y tế thành phố không đặt mục tiêu mở nhiều cơ sở 2, mà tập trung tổ chức đúng và vận hành hiệu quả, lấy chất lượng phục vụ người dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm thước đo.

Mục tiêu cốt lõi của mô hình này là tái cấu trúc không gian cung ứng dịch vụ y tế, phân bố hợp lý năng lực khám chữa bệnh theo các cực của một siêu đô thị; phát huy tối đa nguồn lực sẵn có thông qua chuyển đổi công năng có chọn lọc các cơ sở đã đầu tư nhưng chưa khai thác hiệu quả, rút ngắn thời gian triển khai và tiết kiệm chi phí đầu tư công; đồng thời nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống, bảo đảm phân luồng hợp lý, liên thông chuyên ngành và tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe người dân.

Tùy điều kiện cụ thể, cơ sở 2 có thể được triển khai dưới nhiều hình thức như: cơ sở 2 của bệnh viện chuyên khoa liên kết với nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa khác để đưa chuyên môn sâu đến gần người dân hơn; cơ sở 2 hình thành thông qua hợp nhất, sáp nhập và thống nhất quản trị nhằm nâng cao công suất sử dụng các cơ sở kém hiệu quả; cơ sở 2 giúp đa cực hóa các chuyên khoa sâu trên nền hạ tầng sẵn có; hoặc cơ sở 2 “cấy ghép” thêm chuyên khoa sâu tại bệnh viện đa khoa đã có hạ tầng nhưng chưa khai thác hết công suất. Dù theo mô hình nào, yêu cầu xuyên suốt vẫn là một đầu mối quản trị, một chuẩn chất lượng và một hệ thống điều phối thống nhất.

Khi được gắn kết với hệ thống bệnh viện cửa ngõ, các cơ sở 2 sẽ trở thành cánh tay nối dài về chuyên môn của các bệnh viện chuyên sâu, hình thành những cực y tế khu vực đủ năng lực tiếp nhận, sàng lọc, cấp cứu và xử trí phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh ngay tại địa bàn.

Người dân được chăm sóc kịp thời hơn, hệ thống vận hành thông suốt hơn, còn các bệnh viện trung tâm được giải phóng để tập trung đúng vào vai trò điều trị kỹ thuật cao, đào tạo và dẫn dắt chuyên môn. Đây không chỉ là giải pháp giảm tải trước mắt, mà là tư duy tổ chức lại toàn bộ hệ thống y tế TP.HCM để thích ứng với giai đoạn phát triển mới của một siêu đô thị mở rộng, hướng tới phát triển bền vững, cân bằng và hiệu quả hơn trong những năm tới.