Đằng sau mỗi hài cốt là một số phận, một gia đình, một người mẹ từng ngóng con, một người vợ chờ chồng và những người thân mang nỗi đau suốt cả cuộc đời. Hôm nay, các anh đã trở về với đất mẹ, nhưng sự trở về ấy khiến chúng ta càng thấm thía cái giá của độc lập, tự do và món nợ ân tình không bao giờ có thể trả hết.
Tôi nghĩ rằng, sự tri ân các liệt sĩ không nên chỉ dừng lại tại lễ truy điệu, an táng, những phút mặc niệm hay những nghi lễ trang trọng. Đảng, Nhà nước và nhân dân luôn có trách nhiệm ghi nhớ công lao của những người đã ngã xuống, chăm lo cho gia đình liệt sĩ và tiếp tục tìm kiếm những người còn nằm lại. Nhưng với mỗi người dân, lòng biết ơn còn phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: sống tử tế hơn, có trách nhiệm hơn, biết trân trọng những gì mình đang có. Bởi hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên mà đến, mà đó là thành quả được đánh đổi bằng máu, nước mắt và những cuộc đời không thể trở về.
Điều khiến tôi trăn trở nhất là làm sao để những người trẻ hôm nay thực sự cảm nhận được sự hy sinh của thế hệ cha anh, chứ không chỉ biết đến chiến tranh qua những trang sách hay những con số trong lịch sử. Khi đứng trước những phần mộ liệt sĩ, có lẽ mỗi người sẽ hiểu sâu sắc hơn rằng phía sau cuộc sống bình yên của mình là biết bao người đã không có cơ hội đi hết tuổi trẻ. Các anh đã hy sinh để những thế hệ sau được sống, học tập, làm việc và theo đuổi ước mơ trong hòa bình. Tôi mong lòng biết ơn ấy sẽ trở thành động lực để người trẻ sống có lý tưởng, biết cống hiến, không thờ ơ trước cộng đồng và luôn ý thức rằng tương lai đất nước được quyết định từ chính trách nhiệm của mình hôm nay.
Từ những mất mát của Việt Nam, thế giới hiểu hơn giá trị của hòa bình
Tôi nghĩ rằng, hình ảnh 731 liệt sĩ trở về với đất mẹ mang một thông điệp vượt ra ngoài biên giới Việt Nam. Đó không chỉ là câu chuyện về những người đã hy sinh trong một cuộc chiến, mà còn là lời nhắc nhở về những mất mát mà chiến tranh để lại cho mọi dân tộc. Những người đã nằm xuống không thể kể lại câu chuyện của mình, nhưng sự trở về của họ khiến người đang sống phải suy ngẫm. Với bạn bè quốc tế, kể cả những quốc gia từng tham chiến tại Việt Nam, tôi mong sự kiện này sẽ góp phần khơi mở thêm những cuộc đối thoại chân thành về lịch sử, về nỗi đau của các gia đình và trách nhiệm nhân đạo đối với người đã khuất.
Nhắc nhở chúng ta trách nhiệm gìn giữ hòa bình
Mỗi khi nghĩ về những người đã ngã xuống vì Tổ quốc, tôi càng cảm nhận rõ rằng bảo vệ đất nước không chỉ là trách nhiệm trong chiến tranh, mà còn là trách nhiệm trong thời bình. Hình ảnh bộ đội Cụ Hồ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, hỗ trợ cộng đồng và giúp đỡ những người đang sống trong vùng xung đột. Họ không chỉ đại diện cho hình ảnh Việt Nam, mà còn mang theo ký ức của một dân tộc từng trải qua quá nhiều mất mát để hiểu giá trị của sự bình yên. Tôi mong tinh thần ấy sẽ tiếp tục được lan tỏa: Biết trân trọng sự sống, tôn trọng khác biệt, giải quyết bất đồng bằng đối thoại và góp phần bảo vệ hòa bình bằng những hành động thiết thực.
Tôi mong muốn, địa điểm tìm thấy 731 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng cần được nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử một cách nghiêm túc. Nếu điều kiện quy hoạch và bảo tồn phù hợp, nơi đây có thể trở thành một địa chỉ đỏ, nơi người dân tìm đến để tưởng niệm, còn học sinh, sinh viên có cơ hội tiếp xúc với lịch sử bằng cảm nhận chân thực hơn. Khi đứng tại nơi này, mỗi người không chỉ nhìn thấy dấu tích của chiến tranh, mà còn hiểu được khát vọng độc lập, tự do và cái giá của hòa bình. Với bạn bè quốc tế, đây cũng có thể là một không gian giúp họ hiểu hơn về lịch sử Việt Nam, về nỗi đau chiến tranh và khát vọng sống trong hòa bình của người dân Việt Nam. Sau bao năm nằm lại trong lòng đất mẹ, các anh đã được đón về bằng sự kính trọng và lòng biết ơn của đồng bào. Nhưng vẫn còn những gia đình chưa tìm được người thân, những hài cốt chưa xác định được danh tính và những câu chuyện lịch sử chưa thể khép lại. Vì thế, hành trình tri ân không thể kết thúc sau một buổi lễ. Chúng ta sẽ tiếp tục tìm kiếm, xác minh danh tính, chăm lo cho thân nhân liệt sĩ và gìn giữ ký ức lịch sử bằng những việc làm bền bỉ. Để những người đã hy sinh không bị lãng quên, và để các thế hệ mai sau hiểu rằng hòa bình hôm nay là điều phải biết nâng niu, bảo vệ và trao truyền.
Trung tướng, PGT-TS Nguyễn Đức Hải, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng, Bộ Quốc phòng
.jpeg "Lao Chải – Lào Cai: Giải chạy Váy xòe trên sóng lúa")